Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định, tăng quyền cho thủ đô phải đi với cơ chế kiểm soát, không buông lỏng
ẢNH: GIA HÂN
Tinh thần xuyên suốt phải được quán triệt là xây dựng luật Thủ đô trở thành thiết chế pháp lý đặc thù vượt trội, có tính dẫn dắt đủ mạnh để tháo gỡ điểm nghẽn phát triển cho thủ đô. Đồng thời vẫn phải bảo đảm kỷ cương kỷ luật và tính thống nhất cao của hệ thống pháp luật vì lợi ích chung của quốc gia.
"Yêu cầu đặt ra rất rõ là phải trao quyền mạnh hơn, phân cấp, phân quyền triệt để hơn, nhưng đồng thời phải rõ trách nhiệm, giải trình rõ ràng hơn, cơ chế kiểm soát quyền lực phải chặt chẽ hơn. Giao quyền rồi nhưng phải có cơ chế kiểm soát chứ không buông lỏng, phải hiệu quả", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu.
Thực tiễn cho thấy điểm nghẽn lớn của thủ đô hiện nay, đặc biệt trong một số lĩnh vực như quy hoạch, hạ tầng, quản trị đô thị, phân cấp phân quyền, huy động nguồn lực... chưa được giải quyết căn bản. Vì thế, luật phải quy định để tháo gỡ được các điểm nghẽn này.
Dẫn ra vấn đề quy hoạch, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhắc lại trong mấy nhiệm kỳ ông góp ý cho quy hoạch Hà Nội nhưng không được quan tâm, từ thời Chủ tịch Hà Nội là một kiến trúc sư (ông Nguyễn Thế Thảo - PV).
Theo ông, "quy hoạch phát triển làm sao phải có tầm nhìn, để toàn dân được biết rõ, hiện tại đường ngoằn nghèo như thế, 10 năm sau thế nào. Hoặc quy hoạch 100 năm thành thành phố phát triển thế nào, thậm chí phải đập đi xây lại". Khi quy hoạch rõ ràng thì người dân và doanh nghiệp sẽ vui vẻ ủng hộ.
Tuy nhiên, "quy hoạch phải có tính bền vững, không phải quy hoạch nhiệm kỳ 5 năm, ông này làm quy hoạch ông kia lên chủ tịch lại đảo lại. Để thấy Hà Nội 10 năm sau, 50 năm sau, 100 năm sau thế nào".
Không có quy hoạch nên xây đến đâu tắc đường, ngập lụt đến đấy
"Tôi cảm giác hình như không có quy hoạch, một chỗ đất thì có mấy ông nói có dự án muốn xây nhà để bán, lại cấp đất, mà đường xá không ai lo. Tại sao thời xưa Pháp quy hoạch hay thế, phố cổ xây dựng không tắc đường, không ngập lụt, nhưng mình giờ xây dựng thế nào mà xây đến đâu tắc đường, ngập lụt đến đấy, vì không anh nào lo đường, không có hệ thống ngầm thoát nước, cứ xây nhà lên để bán", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại tổ thảo luận
ẢNH: GIA HÂN
Cho biết đây là vấn đề bức xúc từ lâu, theo ông, cần quy hoạch rõ vùng lõi thế nào, đô thị vệ tinh ra sao, bao nhiêu khu mới hiện đại đầy đủ tiêu chuẩn bệnh viện, nhà văn hóa, trường học, sân vận động, vườn hoa. Hay đi bằng đường gì, tàu điện ngầm, đường sắt đô thị, phải kết nối từ các thành phố đó về trung tâm trong vòng 30 phút.
Có quy hoạch rõ thì "dân người ta thích, sẵn sàng từ bỏ gác xép phố cổ để ra bên ngoài. Nếu đi vào trung tâm trong vòng 30 phút thì người dân sẵn sàng vui vẻ rời khỏi nội đô".
Bên cạnh đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng nhấn mạnh, tư duy xây dựng luật cần chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển. Luật không chỉ quy định cấm hay hạn chế mà phải tạo không gian thể chế để thủ đô chủ động thiết kế, thử nghiệm và triển khai các chính sách đặc thù.
Luật chỉ nên quy định những vấn đề mang tính nguyên tắc ổn định, còn những gì mang tính linh hoạt biến động nhanh thì giao cho Chính phủ, thậm chí giao cho chính quyền thành phố quy định để bảo đảm thích ứng với thực tiễn. Nếu đưa vào luật những việc cụ thể thì 1 năm sau đã khác rồi, lại phải sửa luật, sức bền của luật không được bao lâu.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu phải quy định rất rõ cơ chế phân cấp phân quyền phải rõ ràng, thực chất và có kiểm soát. Dự thảo luật thiết kế theo hướng phân quyền mạnh hơn cho thủ đô, điều này đúng nhưng phân quyền phải đi đôi với năng lực thực thi và nguồn lực tương ứng, tránh tình trạng giao quyền nhưng không đủ điều kiện thực hiện, rất rủi ro cho quản lý.
Cần có cơ chế thí điểm và thử nghiệm chính sách mới (sandbox). Hà Nội là nơi thử nghiệm những chính sách tốt để nhân rộng cả nước. Cơ chế này phải được thiết kế đầy đủ về điều kiện áp dụng, thời hạn, giám sát, đánh giá và xử lý rủi ro. Không thể để thí nghiệm trở thành kéo dài không kiểm soát, hoặc hợp thức hóa những bất cập trong quản lý. Đồng thời phải có cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung đi kèm với kiểm soát trách nhiệm rõ ràng, không được bị lợi dụng.
Về liên kết vùng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh rất quan trọng, thủ đô không thể phát triển nếu tách rời vùng và ngược lại. Cần có cơ chế phối hợp thực chất giữa Hà Nội và các tỉnh về tài chính, quy hoạch như đường Vành đai 4, 5, sân bay... Như Vành đai 4, 5 nằm ở đất các tỉnh khác, hay sân bay của thủ đô nhưng đặt ở tỉnh khác, nếu không liên kết phối hợp sẽ không làm được.
“Thủ đô được trao quyền cao hơn thì phải chịu trách nhiệm cao hơn; được cơ chế đặc thù thì phải tạo ra kết quả vượt trội; được thí điểm trước thì phải đi đầu về kỷ cương và hiệu quả. Việc xây dựng luật phải dứt khoát không nửa vời, nêu vấn đề ra để lưng chừng rất khó làm, phân quyền phải thực chất, giao quyền phải ràng buộc trách nhiệm, đã thí điểm phải kiểm soát rủi ro”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu. Hà Nội phải đi đầu nhưng không thể đứng ngoài hệ thống mà phải là hình mẫu về quản trị hiện đại, có giá trị lan tỏa cho cả nước.
