Đề xuất công chứng bất động sản không phụ thuộc địa giới hành chính

Sáng 9.4, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, các đại biểu thảo luận tại tổ về dự án luật Công chứng sửa đổi.

ẢNH: GIA HÂN

Thu hẹp phạm vi giao dịch bắt buộc công chứng

Một trong những nội dung quan trọng tại dự thảo luật, đó là thu hẹp phạm vi các giao dịch bắt buộc công chứng.

Theo đó, các giao dịch phải công chứng được liệt kê gồm: giao dịch mua bán, chuyển nhượng, tặng cho, phân chia di sản, góp vốn, thế chấp có đối tượng là bất động sản giữa cá nhân với cá nhân, giữa cá nhân với tổ chức không hoạt động kinh doanh bất động sản; di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ; và các giao dịch khác có tính chất quan trọng, đòi hỏi điều kiện tham gia giao dịch chặt chẽ và mức độ an toàn pháp lý cao.

Trường hợp luật chuyên ngành không quy định phải công chứng đối với các giao dịch trên thì thực hiện theo luật chuyên ngành đó.

Dự thảo cũng quy định giao dịch có đối tượng là bất động sản và giao dịch đặt cọc để mua bán, chuyển nhượng bất động sản thuộc thẩm quyền công chứng của công chứng viên của tổ chức hành nghề công chứng có trụ sở tại tỉnh, thành phố nơi có bất động sản, trừ trường hợp công chứng di chúc, văn bản từ chối nhận di sản là bất động sản và công chứng việc sửa đổi, bổ sung, chấm dứt, hủy bỏ các giao dịch này.

Chính phủ quy định lộ trình thực hiện thẩm quyền công chứng nhóm giao dịch nêu trên trong phạm vi toàn quốc sau khi cơ sở dữ liệu công chứng được vận hành và các cơ sở dữ liệu có liên quan được cơ quan chủ quản cơ sở dữ liệu công bố.

Trình bày báo cáo thẩm tra tóm tắt, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết cơ quan thẩm tra cơ bản tán thành với dự thảo luật, song đề nghị tiếp tục chỉnh lý về tiêu chí các giao dịch phải công chứng theo hướng khái quát hơn, tránh trùng lặp, chồng chéo với các luật chuyên ngành.

Việc này cần bảo đảm tính đồng bộ, chặt chẽ, khả thi, phù hợp, thực hiện đúng kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội là thu hẹp phạm vi các giao dịch phải công chứng, tăng cường công chứng tự nguyện của người dân, tạo thuận lợi, giảm chi phí tuân thủ pháp luật cho tổ chức, cá nhân.

Đồng thời, cần xác định rõ, mở rộng phạm vi các giao dịch về bất động sản được công chứng không phụ thuộc vào địa giới hành chính và giao Chính phủ xây dựng lộ trình thực hiện công chứng giao dịch về bất động sản không phụ thuộc vào địa giới hành chính.

ẢNH: GIA HÂN

Bỏ quy định chụp ảnh người dân khi công chứng

Dự thảo luật còn sửa đổi một số quy định về thủ tục công chứng và hồ sơ công chứng theo hướng đơn giản hóa.

Theo đó, Chính phủ đề xuất bỏ quy định về việc chụp ảnh người tham gia giao dịch ký văn bản công chứng trước sự chứng kiến của công chứng viên. Việc điểm chỉ được thực hiện đồng thời với việc ký khi người yêu cầu công chứng đề nghị.

Chính phủ cho hay, việc sửa đổi như trên là phù hợp với bối cảnh, điều kiện mới hiện nay khi việc định danh điện tử và công nghệ sinh trắc học đã và đang được triển khai rộng rãi, đồng thời góp phần đơn giản hóa thủ tục công chứng, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người yêu cầu công chứng.

Các cơ sở dữ liệu về dân cư, hộ tịch... đã được cơ quan chủ quản dữ liệu công bố theo yêu cầu của Nghị quyết 66.7/2025 quy định cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu.

Do đó, khi giải quyết các yêu cầu công chứng, công chứng viên được trang bị thiết bị xác thực cá nhân bằng công nghệ sinh trắc học, máy quét chuyên dụng hoặc sử dụng ứng dụng VNeID để xác thực người yêu cầu công chứng, ngăn chặn giả mạo.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản tán thành với các đề xuất tại dự thảo về việc đơn giản hóa thủ tục công chứng.

Bên cạnh đó, cơ quan thẩm tra cũng đề nghị tiếp tục nghiên cứu, đánh giá tác động của việc thực thi các quy định về thủ tục công chứng trong thực tiễn làm cơ sở sửa đổi, bổ sung các thủ tục này trong hoạt động công chứng, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu giảm chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp, bảo đảm tính ổn định, khả thi, phù hợp của chính sách.