UBND xã Long Thành đề nghị gì với Đoàn luật sư Đồng Nai?
Các dự án đều liên quan đến công tác bồi thường, hỗ trợ, cấp tái định cư, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, kinh tế của một bộ phận người dân. Vì vậy, trong quá trình triển khai thực hiện, UBND xã Long Thành nhận được nhiều đơn thư phản ánh, kiến nghị, khiếu nại, tố cáo... từ các hộ dân chưa đồng thuận.
Đồng thời, UBND xã Long Thành cũng đề nghị có sự nhắc nhở, chấn chỉnh các tổ chức, cá nhân lợi dụng sự tín nhiệm của người dân, hướng dẫn người dân liên tục gửi nhiều đơn thư khiếu nại, tố cáo... gửi đến lãnh đạo và cơ quan có thẩm quyền, làm ảnh hưởng đến uy tín và có nguy cơ gây mất an ninh trật tự tại địa phương.
Tìm hiểu về văn bản này, phóng viên Báo Thanh Niên đã liên lạc với lãnh đạo Đoàn luật sư tỉnh Đồng Nai, vị này xác nhận có nhận được văn bản của UBND xã Long Thành, còn hướng xử lý thế nào thì sẽ thông tin sau.
Ranh giới giữa bảo vệ quyền lợi người dân và lợi dụng nghề nghiệp
Vậy khi nào luật sư được xem là đang bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân? Khi nào luật sư bị xem là lợi dụng nghề nghiệp để hướng dẫn người dân làm đơn thư khiếu nại, tố cáo ảnh hưởng đến an ninh trật tự?
Luật sư - tiến sĩ Nguyễn Thị Kim Vinh, Công ty luật TNJ (nguyên thẩm phán TAND tối cao)
ẢNH: NGUYỄN ANH
Trao phóng viên Báo Thanh Niên về vấn đề trên, luật sư - tiến sĩ Nguyễn Thị Kim Vinh, Công ty luật TNJ (nguyên thẩm phán TAND tối cao), cho biết ranh giới giữa "bảo vệ quyền lợi hợp pháp" và "lợi dụng nghề nghiệp" của luật sư đang được quan tâm.
Theo quy định của luật Luật sư năm 2006 sửa đổi năm 2012, luật sư có quyền tư vấn pháp luật, tham gia tố tụng, đại diện ngoài tố tụng và hỗ trợ khách hàng thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp. Đây không chỉ là quyền nghề nghiệp mà còn là chức năng xã hội quan trọng, góp phần bảo vệ công lý và quyền con người trong nhà nước pháp quyền.
Tuy nhiên, luật sư Kim Vinh cho rằng quyền này không phải là tuyệt đối mà luôn đi kèm với những nghĩa vụ chặt chẽ. Luật sư phải hành nghề trên cơ sở độc lập, trung thực, tôn trọng sự thật khách quan. Đồng thời, không được lợi dụng nghề nghiệp để xâm hại lợi ích của nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.
"Trong thực tiễn, một luật sư được xem là đang bảo vệ quyền lợi hợp pháp khi việc tư vấn và hỗ trợ người dân được thực hiện dựa trên căn cứ pháp lý rõ ràng, có chứng cứ cụ thể", luật sư Kim Vinh nêu.
Bên cạnh đó, luật sư phải đảm bảo tính khách quan, trung thực, không làm sai lệch bản chất vụ việc và sử dụng các phương thức hợp pháp như đối thoại, hòa giải hoặc tố tụng để bảo vệ quyền lợi của khách hàng.
Ngược lại, luật sư có thể bị xem là lợi dụng nghề nghiệp nếu có hành vi xúi giục, kích động người dân khiếu nại, tố cáo không có căn cứ pháp lý nhằm tạo áp lực không phù hợp lên cơ quan nhà nước, hoặc lợi dụng sự thiếu hiểu biết, tâm lý bức xúc của người dân để trục lợi, kéo dài vụ việc. Những hành vi này không còn nằm trong phạm vi bảo vệ quyền lợi hợp pháp mà đã chuyển thành vi phạm pháp luật và đạo đức nghề nghiệp luật sư.
"Chúng ta không thể chỉ dựa vào số lượng đơn thư, hoặc mức độ phức tạp của vụ việc để kết luận luật sư có vi phạm hay không. Trong nhiều trường hợp, việc người dân gửi nhiều đơn là hệ quả của quá trình giải quyết kéo dài, hoặc chưa thỏa đáng từ phía cơ quan có thẩm quyền", luật sư Kim Vinh phân tích.
Theo luật sư Kim Vinh, trong một nhà nước pháp quyền, việc bảo vệ quyền khiếu nại, tố cáo của người dân là cần thiết và phải được tôn trọng. Tuy nhiên, quyền đó chỉ thực sự có ý nghĩa khi được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật và được dẫn dắt bởi những luật sư hành nghề một cách chuẩn mực, có trách nhiệm.
Vai trò của luật sư đối với người dân là cần thiết
Luật sư Đặng Thị Thúy Huyền, Công ty luật TNHH HPL và cộng sự cũng cho rằng luật Luật sư cho phép luật sư tư vấn, đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức. Luật khiếu nại và luật Tố cáo cũng không hề cấm việc người dân nhờ luật sư hỗ trợ.
Đồng thời, tại điều 4 luật Khiếu nại, điều 8 luật Tố cáo cũng quy định rõ việc khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại, tố cáo phải được thực hiện theo quy định của pháp luật; bảo đảm khách quan, công khai, dân chủ và kịp thời.
"Những quy định này cho thấy vai trò của luật sư là giúp người dân biết khiếu nại đúng chỗ, đúng trình tự, đúng nội dung. Một đơn sai, gửi sai cơ quan, hoặc thiếu căn cứ, đó mới là nguyên nhân khiến hệ thống bị quá tải, chứ không phải sự hiện diện của luật sư", luật sư Thúy Huyền phân tích.
Luật sư Đặng Thị Thúy Huyền, Công ty luật TNHH HPL và cộng sự
ẢNH: NVCC
Nếu luật sư hướng dẫn người dân khiếu nại dựa trên quyền có thật, tranh chấp có thật, và theo đúng trình tự pháp luật, thì đó là bảo vệ. Ngược lại, nếu luật sư "vẽ đường" để khiếu nại không có căn cứ, lặp đi lặp lại nhằm gây áp lực, hoặc thậm chí thổi phồng mâu thuẫn để tạo "điểm nóng", thì khi đó câu chuyện đã khác.
Hoạt động của luật sư, được điều chỉnh chặt chẽ bởi luật Luật sư như luật sư phải đảm bảo nguyên tắc khi hành nghề, tuân thủ quyền và nghĩa vụ của luật sư.
Luật sư có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo điều 6 Nghị định 82 năm 2020 của Chính phủ nếu xúi giục khách hàng khiếu nại, tố cáo trái pháp luật, cung cấp thông tin sai sự thật, hoặc kích động gây rối trật tự. Sắp tới đây, các quy định xử phạt mới trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp, đã bắt đầu siết lại những hành vi này thông qua Nghị định 109 năm 2026 (có hiệu lực từ ngày 18.5.2026).
Ngoài ra, nếu luật sư nào có hành vi mang tính tổ chức, gây hậu quả nghiêm trọng, còn có thể bị xử lý hình sự về tội vu khống, tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân…
"Không phải cứ khiếu nại nhiều là sai, càng không phải cứ có luật sư tham gia là có dấu hiệu kích động", luật sư Huyền nhấn mạnh.
Trong nhiều vụ việc, đặc biệt là liên quan đến đất đai, bồi thường, giải phóng mặt bằng, người dân buộc phải khiếu nại nhiều lần nếu quyền lợi của họ chưa được giải quyết thỏa đáng.
