Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn
ẢNH: QUOCHOI
Theo ông, để đảm bảo tính nhất quán của chính sách thuế với các mục tiêu về bảo vệ môi trường, dự thảo luật Thuế sửa đổi quy định thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt với xe có gắn động cơ dưới 24 chỗ chạy bằng pin theo hướng kéo dài thời gian áp dụng chính sách hiện hành đến hết năm 2030.
Nêu ý kiến thảo luận, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu tán thành với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số luật về thuế. Song ông cho rằng lập luận của tờ trình nhấn mạnh mục tiêu tiếp tục áp dụng mức thuế ưu đãi để hình thành thói quen tiêu dùng xe điện, "chưa thật sự phù hợp".
Lý do, từ khi chính sách được áp dụng đến nay, số lượng người sử dụng xe điện đã tăng mạnh, gấp nhiều lần so với trước. "Mục tiêu cần nhấn mạnh hơn hiện nay phải là bảo vệ môi trường, giảm phát thải và giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, thay vì chỉ dừng ở việc hình thành thói quen tiêu dùng", ông Hiếu nói.
Đặc biệt, ông đề nghị ban soạn thảo cần đánh giá kỹ hơn tác động từ góc độ cạnh tranh thị trường, nhất là ứng phó nguy cơ xe điện giá rẻ từ nước ngoài thâm nhập mạnh vào Việt Nam khi chính sách thuế tiếp tục được ưu đãi. Điều này đòi hỏi giải pháp đồng bộ để vừa khuyến khích chuyển đổi xanh, vừa bảo đảm sự phát triển lành mạnh của ngành công nghiệp ô tô trong nước.
Cơ chế hỗ trợ xe điện Việt Nam còn rất hạn chế
Giải trình thêm sau đó, Bộ trưởng Bộ Tài chính khẳng định việc kéo dài thời gian áp dụng mức thuế ưu đãi là cần thiết để thúc đẩy chuyển đổi xanh và phát triển ngành công nghiệp sạch. Theo đánh giá, hầu hết các quốc gia lớn đều có chính sách hỗ trợ mạnh mẽ cho xe điện, từ hỗ trợ nghiên cứu phát triển, đầu tư hạ tầng đến hỗ trợ trực tiếp cho người mua.
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu
ẢNH: QUOCHOI
Dẫn kinh nghiệm quốc tế, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, Trung Quốc đã hỗ trợ tới 903 tỉ USD trong vòng 3 năm để phát triển ngành công nghiệp xe điện. Tại Bắc Kinh, xe điện được ưu tiên đăng ký lưu hành và được phép hoạt động 7 ngày/tuần, trong khi xe chạy xăng bị hạn chế.
Mỹ hỗ trợ khoảng 5.000 USD/xe, còn Liên minh châu Âu cũng có nhiều chính sách tương tự. Trong khi đó, tại Việt Nam, các cơ chế hỗ trợ xe điện vẫn còn rất hạn chế, gần như chưa có chính sách đủ mạnh để hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất trong nước.
Bộ Tài chính cũng cảnh báo năng lực sản xuất xe điện của Trung Quốc hiện đã vượt hơn 50% nhu cầu trong nước, đồng nghĩa với áp lực xuất khẩu và cạnh tranh đối với thị trường Việt Nam sẽ ngày càng lớn.
Vì vậy, theo ông Tuấn, việc kéo dài ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt đến năm 2031 không chỉ nhằm khuyến khích tiêu dùng xanh mà còn là giải pháp hỗ trợ ngành công nghiệp ô tô điện trong nước phát triển, tăng sức cạnh tranh trước làn sóng xe nhập khẩu giá rẻ. Tuy nhiên, Bộ Tài chính cũng thừa nhận nếu so với chính sách hỗ trợ của nhiều quốc gia trên thế giới thì mức hỗ trợ hiện nay của Việt Nam vẫn còn khá khiêm tốn.
Kết luận phiên họp, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đề nghị Chính phủ tiếp thu đầy đủ ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và cơ quan thẩm tra để hoàn thiện hồ sơ dự án luật, trình Quốc hội theo đúng quy định.
