Đại biểu Lê Thị Ngọc Linh (đoàn Cà Mau) trình bày những lo lắng về vấn đề già hóa dân số; tỷ suất sinh giảm xuống dưới mức thay thế.
Đại biểu Lê Thị Ngọc Linh phát biểu sáng 21.4
ẢNH: GIA HÂN
Bà Linh dẫn chứng số liệu trong báo cáo cho thấy tổng tỷ suất sinh của Việt Nam hiện chỉ còn khoảng 1,91 con/phụ nữ, thấp hơn mức sinh thay thế là 2,1 con. Đây là dấu hiệu cho thấy quy mô gia đình ngày càng thu nhỏ, số trẻ em sinh ra không đủ để duy trì quy mô dân số ổn định trong dài hạn.
Năm 2022, mức sinh tương đối ổn định quanh mức thay thế gần 2,1 con. Đến năm 2023 khoảng 1,96 con trên phụ nữ. Đến năm 2024 giảm xuống còn 1,91 con trên phụ nữ. Những con số cho thấy xu hướng giảm nhanh trở lại trong 2 năm gần đây, trong đó tỷ lệ sinh ở thành thị thấp hơn ở vùng nông thôn.
Bên cạnh đó, theo bà Linh, Việt Nam đang chuyển từ giai đoạn dân số vàng sang dân số già với tốc độ nhanh. Tỷ lệ người từ 60 tuổi trở lên ngày càng tăng trong khi lực lượng lao động trẻ có xu hướng giảm mạnh.
Từ thực trạng đó, bà Linh đề xuất cần tiếp tục điều chỉnh chính sách dân số theo hướng chuyển mạnh từ kế hoạch hóa gia đình sang duy trì mức sinh thay thế một cách bền vững.
Trong đó cần phân vùng chính sách rõ ràng, tập trung ưu tiên các địa phương có mức sinh thấp, đô thị lớn, khu công nghiệp, khuyến khích các cặp vợ chồng sinh đủ hai con, coi đây là trách nhiệm xã hội gắn với phát triển bền vững của đất nước.
Kế đó, Nhà nước cần có các chính sách hỗ trợ tài chính thiết thực dài hạn cho các gia đình sinh con và nuôi con nhỏ, như hỗ trợ chi phí sinh con, chăm sóc trẻ em, mở rộng chính sách miễn giảm chi phí y tế cho trẻ em, đồng thời cần có chính sách thuế ưu đãi đối với hộ gia đình nuôi con nhỏ.
Cùng đó, tập trung đầu tư phát triển hệ thống dịch vụ chăm sóc trẻ em đồng bộ, chất lượng, mở rộng mạng lưới nhà trẻ, trường mầm non, đặc biệt tại khu đô thị, khu công nghiệp, phát triển các dịch vụ trông trẻ ngoài giờ, dịch vụ chăm sóc trẻ linh hoạt. Có chính sách hỗ trợ nhà ở, tạo việc làm ổn định, nâng cao thu nhập cho các cặp vợ chồng trẻ, giúp họ yên tâm lập gia đình và sinh con.
Bà Linh cũng đề nghị đẩy mạnh công tác truyền thông giáo dục, nhằm thay đổi nhận thức xã hội về hôn nhân, khuyến khích kết hôn và sinh con đúng độ tuổi, giảm xu hướng trì hoãn hôn nhân và sinh con trong giới trẻ hiện nay.
Đồng thời cần chuyển mạnh sang chính sách khuyến sinh chủ động, đồng bộ và dài hạn, lấy gia đình và phụ nữ làm trung tâm, tôn trọng quyền lựa chọn sinh con nhưng tạo môi trường thuận lợi để người dân muốn sinh con và có thể sinh con.
Cạnh đó, cần rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật liên quan đến dân số, lao động, an sinh xã hội, bình đẳng giới theo hướng đồng bộ và thống nhất.
