Sáng 21.4, Quốc hội tiếp tục thảo luận về kinh tế - xã hội. Đại biểu Thạch Phước Bình (đoàn Vĩnh Long) đề nghị tăng lương cơ sở ở mức hợp lý, để người làm việc tại khu vực công giảm bớt khó khăn về đời sống, yên tâm công tác.
Đại biểu Thạch Phước Bình đề xuất tăng lương cơ sở lên mức 2,65 - 2,7 triệu đồng/tháng
ẢNH: GIA HÂN
Người lao động khó sống độc lập bằng lương
Theo ông Bình, mức lương cơ sở từ 1.7.2026 dự kiến tăng lên 2,53 triệu đồng. Đây là một nhịp tăng hợp lý về mặt kỹ thuật, song chưa đủ mạnh để bảo đảm cuộc sống cho đa số người làm việc trong khu vực công.
Mức trên tăng khoảng 8,12% so với hiện hành, cao hơn lạm phát bình quân năm 2025 là 3,63% và cao hơn mức CPI bình quân quý 1/2026 là 3,51%.
Về danh nghĩa, người hưởng lương ngân sách có thêm một phần thu nhập dương. Tuy nhiên, nếu hỏi mức đó đã đủ để người khu vực công sống được bằng lương chưa, ông Bình cho rằng chưa.
Vị đại biểu phân tích, mức lương cơ sở hiện vẫn còn khó khăn đối với những người mới vào nghề, người không có nguồn thu bổ sung và người làm việc ở các đô thị lớn.
Một công chức mới vào nghề với hệ số 1,86 chỉ đạt khoảng 4,7 triệu đồng/tháng trước khi trừ bảo hiểm. Trong khi đó, chi phí sinh hoạt tối thiểu tại các đô thị phổ biến từ 6 - 7 triệu đồng/tháng.
Điều này cho thấy một khoảng cách đáng kể giữa thu nhập và nhu cầu sống cơ bản. Hệ quả là người lao động khó sống độc lập bằng lương, phải phụ thuộc vào nguồn thu nhập bổ sung, làm giảm động lực và chất lượng cuộc sống.
Ông Bình so sánh thêm, từ 1.7.2026, lương tối thiểu vùng của khu vực doanh nghiệp đã lên mức 5,31 triệu đồng ở vùng 1; 4,73 triệu đồng ở vùng 2; 4,14 triệu đồng ở vùng 3 và 3,7 triệu đồng ở vùng 4. Bình quân 4 vùng là khoảng 4,47 triệu đồng/tháng.
Nếu lấy mức lương cơ sở mới 2,53 triệu đồng nhân với hệ số khởi điểm thấp thường gặp là 1,86, tiền lương chỉ khoảng 4,7 triệu đồng một tháng; với hệ số 2,1 thì đạt khoảng 5,3 triệu đồng một tháng.
"Nói cách khác, người ở nhóm thấp nhất chỉ vừa nhỉnh hơn mức lương tối thiểu vùng bình quân, còn người ở nhóm hệ số 2,1 chỉ vừa chạm ngưỡng vùng 1", ông Bình nói.
Chưa kể, ngay trong năm 2025, nhiều nhóm chi phí thiết yếu tăng nhanh hơn CPI chung như: nhà ở, điện, nước và vật liệu xây dựng tăng 8,3%; thuốc và dịch vụ y tế tăng 12,92%.
Các đại biểu tại phiên thảo luận sáng 21.4
ẢNH: GIA HÂN
Nên tăng lương cơ sở ở mức 2,65 - 2,7 triệu đồng
Để giải quyết vấn đề, đại biểu đoàn Vĩnh Long đề nghị tăng lương cơ sở lên mức 2,65 - 2,7 triệu đồng/tháng, tức là tăng khoảng 13 - 15% so với hiện hành.
Về mặt thu nhập thực tế, với mức này, người có hệ số 1,86 có thể đạt khoảng 4,9 - 5 triệu đồng một tháng; người có hệ số 2,1 đạt trên 5,5 triệu đồng một tháng.
So với mức 2,53 triệu đồng, thu nhập tăng thêm theo phương án trên khoảng 200.000 - 400.000 đồng/tháng. Đây là mức tăng có ý nghĩa rõ rệt đối với nhóm có thu nhập thấp, giúp thu hẹp khoảng cách với lương tối thiểu vùng của khu vực doanh nghiệp và giảm áp lực thiếu hụt chi tiêu thiết yếu.
"Tuy chưa thể bảo đảm hoàn toàn việc sống được bằng lương ở đô thị lớn, nhưng có ý nghĩa quan trọng giúp người lao động giảm phụ thuộc vào nguồn thu nhập ngoài lương, tạo cảm nhận rõ ràng về sự cải thiện thu nhập thay vì chỉ tăng danh nghĩa", ông Bình nói, và kỳ vọng điều này góp phần ổn định tâm lý và nâng cao động lực làm việc.
Về mặt cân đối ngân sách, theo ông Bình, mức tăng như ông đề xuất không tạo áp lực quá lớn nếu đi kèm với việc tinh giản biên chế, cơ cấu lại chi tiêu công và giảm các khoản chi kém hiệu quả. Điểm mấu chốt là đạt được sự cân bằng giữa khả năng chi trả và yêu cầu cải thiện đời sống.
