Dù vậy, thực tế tại nhiều địa phương cho thấy các chỉ số như tỷ lệ lên lớp, tốt nghiệp hay học sinh vẫn "đẹp" trên báo cáo nhưng chưa phản ánh đúng chất lượng.
Đại biểu Đặng Ngọc Huy phát biểu tại Quốc hội sáng 21.4
ẢNH: GIA HÂN
Ví dụ tỷ lệ tốt nghiệp THPT nhiều năm trên 98%, song các kết quả khảo sát năng lực độc lập lại cho thấy không ít học sinh thiếu kỹ năng tư duy phản biện, làm việc nhóm và khả năng thích ứng thực tế.
Vẫn còn việc giáo viên và nhà trường bị cuốn vào áp lực thi đua, phải làm đẹp điểm số, tô hồng báo cáo. Theo đại biểu, "không phải vì họ thiếu lương tâm mà vì hệ thống buộc họ phải như vậy".
Vòng xoáy thi đua gắn với chỉ tiêu, chỉ tiêu gắn với tỉ lệ, tỉ lệ gắn với thành tích và thành tích thay vì phản ánh sự thật lại trở thành áp lực đè lên vai từng giáo viên, từng hiệu trưởng, từng Sở GD-ĐT.
Học sinh chịu áp lực học để đạt điểm cao chứ không phải học để hiểu biết, phát triển năng lực bản thân. Nhiều em học vì điểm số, vào trường chuyên, bằng khen mà không được học cách đặt câu hỏi, cách thất bại và đứng dậy, cách trở thành chính mình.
Ông Huy cảnh báo tình trạng này gây hậu quả nghiêm trọng, lâu dài là học sinh mất niềm vui học thật, động lực khám phá, giáo viên kiệt sức vì hình thức, báo cáo, hình thức mà họ biết vô nghĩa còn xã hội dần mất niềm tin vào chất lượng giáo dục.
"Đã đến lúc phải quay về giá trị cốt lõi dạy thật, học thật, thi thật", đại biểu Huy nhấn mạnh.
Thay đổi cơ chế thi đua khen thưởng, loại bỏ tiêu chí hình thức
Phó chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu đề xuất phải cải cách cơ chế thi đua, khen thưởng, loại bỏ tiêu chí hình thức như tỷ lệ đỗ hay học sinh giỏi như thước đo chủ đạo.
Đồng thời, đổi mới phương pháp đánh giá học sinh theo hướng coi trọng năng lực tư duy, khả năng thực hành, kỹ năng sống và phẩm chất nhân cách, cần giảm áp lực hành chính và "bệnh" báo cáo cho giáo viên.
Cùng đó, cần có cơ chế kiểm tra chéo, đánh giá độc lập để dữ liệu giáo dục thực chất, không phục vụ cho thành tích.
Đẩy mạnh tuyên truyền thay đổi nhận thức xã hội, đặc biệt là phụ huynh, không đánh giá con cái chỉ qua điểm số và danh hiệu.
Đại biểu nhấn mạnh: "Một nền giáo dục thật, dạy thật, học thật, thi thật sẽ tạo ra những con người có đủ năng lực thật, phẩm chất thật. Đó mới chính là thành tích cao nhất mà đất nước cần hướng tới".
