THÁO ĐIỂM NGHẼN PHÁT TRIỂN VĂN HÓA
ĐB Trần Văn Khải phát biểu tại hội trường sáng 22.4
ẢNH: GIA HÂN
Trong các đề nghị của ĐB, đáng chú ý là nội dung sửa điều 3 của dự thảo nghị quyết theo hướng ngoài việc bảo đảm mức sàn 2% tổng chi ngân sách nhà nước cho văn hóa, cần quy định rõ ưu tiên bố trí kế hoạch đầu tư công trung hạn và dự toán ngân sách hằng năm cho chuyển đổi số văn hóa, hạ tầng dữ liệu văn hóa quốc gia, số hóa di sản đã xếp hạng, bảo quản số lâu dài và an ninh văn hóa số.
Cạnh đó, cần thiết kế Quỹ văn hóa, nghệ thuật thực sự trở thành công cụ dẫn dắt đổi mới sáng tạo, có thể đầu tư cho startup công nghệ văn hóa, nền tảng nội dung số, mô hình bảo tồn số, nhưng phải có cơ chế quản trị quỹ hết sức chặt chẽ, minh bạch, không để "biến một chủ trương đúng thành một thiết chế rủi ro".
Dự thảo nghị quyết của Quốc hội, theo ĐB Khải, phải "thiết kế cơ chế thực thi"; trong đó 3 trọng tâm bắt buộc là nguồn lực tài chính đủ mạnh, nhân lực số đủ sâu và hạ tầng dữ liệu - nền tảng - an ninh văn hóa số đủ đồng bộ.
ĐB Cà Thị Thắm (Lai Châu) đề nghị bổ sung tại điều 7 cơ chế phụ cấp nghề nghiệp đặc thù hằng tháng đối với các danh hiệu nghệ sĩ ưu tú, nghệ sĩ nhân dân được hưởng ổn định độc lập kể cả khi đã nghỉ hưu. Cạnh đó, cần có nguyên tắc bình đẳng trong đánh giá và sử dụng tài năng tại các đơn vị sự nghiệp công lập trong lĩnh vực văn hóa, thể thao, lấy thành tích giải thưởng và năng lực chuyên môn làm thước đo chủ yếu để tuyển dụng và sử dụng nhân lực.
Bộ trưởng Bộ VH-TT-DL Lâm Thị Phương Thanh giải trình sáng 22.4
ẢNH: GIA HÂN
NGÂN SÁCH HẰNG NĂM CHI TỐI THIỂU 2%
Đặc biệt, dự thảo xác định rõ nguồn lực phát triển văn hóa gồm nguồn ngân sách nhà nước hằng năm bảo đảm tối thiểu 2% trong tổng chi ngân sách và huy động các nguồn lực xã hội. Bộ VH-TT-DL đang phối hợp với Bộ Tài chính và các cơ quan, địa phương xác định rõ cơ cấu của 2% nêu trên, đảm bảo việc chi cho văn hóa đúng mục tiêu và đúng ưu tiên trọng tâm.
Về ngày Văn hóa VN, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết, mục đích của quy định này nhằm chăm lo, bảo đảm cho nhân dân được tiếp cận, tham gia thụ hưởng văn hóa; đồng thời nâng cao khả năng cảm thụ văn hóa của người dân, đặc biệt là thanh thiếu niên.
Ngoài quy định các đơn vị văn hóa, giải trí công lập sẽ miễn, giảm phí, lệ phí cho nhân dân trong ngày Văn hóa VN, có đại biểu đề xuất thêm cơ chế để khuyến khích các cơ sở tư nhân tham gia. Bộ trưởng cho biết sẽ ghi nhận để tiếp thu nội dung này. Liên quan đến Quỹ văn hóa nghệ thuật, bà Thanh cho hay, việc thành lập quỹ chủ yếu để huy động các nguồn lực xã hội. Ngân sách nhà nước chủ yếu đóng vai trò là "vốn mồi" để khuyến khích việc đóng góp của tư nhân. Chính phủ đã bổ sung vào dự thảo theo hướng thí điểm thành lập quỹ này dưới mô hình hợp tác công tư, là quỹ đầu tư mạo hiểm hoạt động theo nguyên tắc thị trường, chấp nhận khả năng rủi ro, bảo đảm công khai, minh bạch.
Trao cơ chế để TP.Đồng Nai bứt phá
Sáng cùng ngày, thảo luận tại hội trường, các ĐB đều bày tỏ ủng hộ dự thảo Nghị quyết thành lập TP.Đồng Nai.
Vấn đề nhận được quan tâm là sau khi trở thành thành phố, Đồng Nai sẽ được trao những cơ chế gì để bứt phá, "không tự kìm hãm chính mình". ĐB Nguyễn Thị Sửu (TP.Huế) đề xuất 3 cơ chế trụ cột cho Đồng Nai. Một là liên kết vùng mang tính bắt buộc và thực quyền, trong đó Đồng Nai giữ vai trò trung tâm logistics công nghiệp, còn TP.HCM là trung tâm tài chính công nghệ, các địa phương khác tham gia vào chuỗi giá trị. Hai là trao quyền tự chủ về tài chính lớn hơn, một đô thị quy mô như Đồng Nai nếu vẫn cơ chế phân cấp thông thường sẽ không thể bứt phá, chủ động trong đầu tư công và huy động nguồn lực xã hội. Ba là kiểm soát chặt chẽ chất lượng phát triển.
ĐB Nguyễn Minh Tâm (Quảng Trị) đề nghị cần có một quy hoạch mang tính đặc thù cho Đồng Nai, tránh việc phân mảnh không gian đô thị, chuyển đổi các khu công nghiệp cũ như Khu công nghiệp Biên Hòa 1 thành các trung tâm đổi mới sáng tạo và đô thị nén hiện đại. Cùng đó, quy hoạch của Đồng Nai phải tích hợp liên kết vùng chặt chẽ, đảm bảo hạ tầng giao thông, logistics, khu kinh tế đồng bộ. Ưu tiên ngân sách cho các tuyến giao thông hướng tâm và đường vành đai kết nối trực tiếp các khu công nghiệp với sân bay Long Thành và cảng Cái Mép - Thị Vải nhằm giảm chi phí logistics vốn đang là điểm nghẽn.
Nữ ĐB cũng đề nghị Chính phủ chỉ đạo địa phương xây dựng lộ trình, cam kết cụ thể để khắc phục các tiêu chuẩn đô thị hiện còn ở mức thấp hoặc đang nợ, nhất là tỷ lệ xử lý nước thải sinh hoạt và diện tích cây xanh công cộng. "Chúng ta không thể chấp nhận một thành phố trực thuộc T.Ư có hạ tầng kinh tế hiện đại nhưng về môi trường và an sinh xã hội chưa đảm bảo", ĐB Tâm nêu.
Tiếp thu ý kiến các ĐB, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho hay, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Chính phủ ghi nhận và sẽ có sự phối hợp triển khai. Với những việc có thể làm ngay, Chính phủ sẽ chỉ đạo các bộ, địa phương khẩn trương thực hiện; việc nào cần xây dựng đề án, Chính phủ sẽ giao cho các cơ quan xây dựng, ban hành theo thẩm quyền. Riêng về cơ chế đặc thù, vượt trội cho thành phố, Chính phủ sẽ chỉ đạo các cơ quan nghiên cứu, báo cáo, thể chế hóa thành nghị quyết của Quốc hội và trình xem xét vào thời điểm phù hợp.
Đãi ngộ luật sư công phải gắn hiệu quả công việc
Chiều cùng ngày, Quốc hội thảo luận về đề án thí điểm luật sư công. Theo đề xuất của Chính phủ, luật sư công sẽ được thí điểm tại 8 bộ và 10 địa phương, thực hiện từ 1.10.2026 - 30.9.2028. Ngoài chế độ tiền lương theo quy định, luật sư công được hưởng hỗ trợ hằng tháng và các chế độ chính sách khác. Khi tham gia giải quyết vụ, việc có tính chất pháp lý, luật sư công còn được hưởng bồi dưỡng vụ, việc trả cho 1 buổi làm việc bằng 0,5 lần mức lương cơ sở.
Nêu ý kiến, ĐB Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) đề nghị cân nhắc nội dung trên. Theo ông, nếu khi "cả tháng trời không tham gia vụ việc nào" mà luật sư công vẫn được hưởng 100% lương như cán bộ chuyên trách thì không hợp lý, chưa kể còn được bồi dưỡng theo từng vụ việc. Chế độ đãi ngộ để thu hút nhân tài là cần thiết, song ông đề nghị thay vì quy định hưởng lương hằng tháng thì nên áp theo số vụ việc thực tế mà luật sư công thực hiện.
ĐB Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Giám đốc Sở Tư pháp TP.HCM, cũng cho rằng khối lượng công việc giữa các cơ quan không giống nhau, chưa kể trình độ khác nhau, nên có thể xảy ra tình huống luật sư công không nhận được vụ việc nào trong cả tháng. Trong khi đó, theo Nghị quyết 197 của Quốc hội, nguyên tắc hưởng hỗ trợ hằng tháng là dành cho người thực hiện nhiệm vụ trực tiếp và thường xuyên. Bà đề nghị bổ sung điều kiện để luật sư công được hưởng lương hằng tháng là trong tháng đó phải phát sinh vụ việc có tính chất pháp lý.
ĐB Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Phòng) thì nhận định mức bồi dưỡng 0,5 lần lương cơ sở như dự thảo còn mang tính chất cơ học. Nếu chỉ tính theo buổi làm việc thì rất dễ bị bình quân hóa, khó phản ánh đúng tính chất, độ phức tạp, trách nhiệm cũng như giá trị của từng vụ việc. Bà đề nghị giao Chính phủ quy định khung bồi dưỡng theo nhóm vụ việc, kèm theo tiêu chí xác nhận rõ ràng, có mức trần chi trả và cơ chế kiểm soát chặt chẽ.
Tiếp thu ý kiến các ĐB, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho hay cơ quan soạn thảo sẽ nghiên cứu khung bồi dưỡng để làm cơ sở quy định chi tiết mức chi trả, đảm bảo phù hợp với tính chất phức tạp của từng vụ việc, đồng thời có quy định về chế độ khen thưởng gắn với kết quả thực hiện nhiệm vụ của luật sư công.
