Bộ Tư pháp vừa công bố hồ sơ dự thảo Nghị định quy định chi tiết thi hành một số điều của luật Dân số. Dự thảo này do Bộ Y tế chủ trì soạn thảo.
Theo Bộ Y tế, mức sinh trên toàn quốc đang thấp dưới mức sinh thay thế và ngày càng giảm từ 2021 đến nay.
Mức sinh thấp kéo dài sẽ tác động trực tiếp đến quy mô, cơ cấu dân số và để lại nhiều hệ lụy như thiếu hụt lực lượng lao động, đẩy nhanh tốc độ già hóa dân số, gia tăng các dòng di cư…
Để cải thiện tình trạng này, Bộ Y tế đưa ra các chính sách khuyến sinh, trong đó có việc hỗ trợ trực tiếp về tài chính.
Bộ Y tế đề xuất các khoản hỗ trợ tài chính nhằm khuyến sinh (ảnh minh họa)
ẢNH: T.N
Hơn 3.800 tỉ/năm để khuyến khích phụ nữ sinh con
Cơ quan soạn thảo đề xuất hỗ trợ 2 triệu đồng/trường hợp cho phụ nữ thuộc hộ nghèo là người dân tộc thiểu số khi sinh con đúng chính sách dân số, phụ nữ ở vùng mức sinh thấp và phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi. UBND cấp xã sẽ thực hiện chi trả bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản cho người thụ hưởng.
Theo tính toán, kinh phí hỗ trợ sẽ do ngân sách bảo đảm, khoảng 1.801 tỉ đồng/năm.
Cơ quan soạn thảo còn đề xuất hỗ trợ dịch vụ khám sàng lọc một số bệnh bẩm sinh cho tất cả phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh từ thời điểm 1.1.2027 (theo lộ trình ưu tiên), với kinh phí từ ngân sách dự kiến 2.003 tỉ đồng/năm.
Góp ý về nội dung trên, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam cho rằng mức hỗ trợ 2 triệu đồng/người/lần sinh con còn chung chung, chưa công bằng, chưa phản ánh sự khác biệt giữa các đối tượng thụ hưởng, nhất là phụ nữ dân tộc thiểu số.
Với phụ nữ tại các địa bàn có mức sinh thấp, cần nghiên cứu yếu tố đô thị hóa, chi phí nuôi con và áp lực kinh tế.
Với phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi, cần xem xét sự khác biệt về điều kiện việc làm, thu nhập và khả năng cân bằng giữa sinh con và tham gia thị trường lao động…
Do đó, dự thảo nên quy định theo hướng phân loại đối tượng thụ hưởng và mức hỗ trợ tương ứng, có thể gắn với tiêu chí về điều kiện kinh tế hoặc khu vực cư trú.
Một số cơ quan khác thì đề nghị ưu tiên mức hỗ trợ cao hơn với địa bàn có mức sinh thấp kéo dài hoặc khu vực đô thị; đồng thời nên áp dụng theo mức lương tối thiểu vùng thay vì con số cụ thể, hoặc giao cho địa phương tự quyết nhằm đảm bảo linh hoạt.
Hỗ trợ kinh phí cho 11.100 "câu lạc bộ người già"
Ngoài vấn đề mức sinh giảm, Bộ Y tế còn đề cập tình trạng già hóa dân số đang diễn ra với tốc độ nhanh, gây áp lực lớn lên hệ thống an sinh xã hội và thị trường lao động.
Từ năm 2011, Việt Nam chính thức bước vào giai đoạn già hóa dân số, dự kiến đến 2034 trở thành quốc gia có "dân số già". Trong khi đó, hệ thống chăm sóc sức khỏe, mạng lưới an sinh và các dịch vụ hỗ trợ người cao tuổi vẫn còn khoảng cách rất lớn so với nhu cầu thực tế.
Để khắc phục, cơ quan soạn thảo đề xuất quy định cụ thể về các hình thức chăm sóc người cao tuổi tại nhà, chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng (gồm câu lạc bộ chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng, điểm chăm sóc người cao tuổi ban ngày tại cộng đồng và các hình thức khác).
Trong đó, câu lạc bộ chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng là tổ chức không có địa điểm cố định mà do người cao tuổi tự bố trí, tự nguyện cùng sinh hoạt để chia sẻ thông tin, hỗ trợ nhau.
Các câu lạc bộ này sẽ được hỗ trợ một phần kinh phí từ nguồn Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026 - 2035 và các nguồn hợp pháp khác.
Cả nước ước tính có 11.100 câu lạc bộ, kinh phí hỗ trợ dự kiến 5 triệu đồng/câu lạc bộ/năm, tổng là 55,5 tỉ đồng/năm.
