Lãi suất huy động và cho vay chưa đồng pha
Sau cuộc họp giữa Ngân hàng Nhà nước VN (NHNN) với các NH ngày 9.4 đến nay, đã có hơn 30 nhà băng đồng loạt giảm lãi suất huy động, mức phổ biến từ 0,1 - 0,5%/năm. Trong đợt giảm lãi suất này, có một số NH đã 2 lần cắt giảm như Agribank, SeABank.
Áp lực lãi suất vẫn ở mức cao
ẢNH: NGỌC THẮNG
Trong khi đó, lãi suất cho vay vẫn chưa "nhúc nhích". Lãi suất cho vay tiền đồng bình quân trong tháng 3 của nhóm NH thương mại nhà nước và cổ phần đối với các khoản cho vay mới và cũ còn dư nợ ở mức 7,4 - 9,7%/năm. Đối với khách hàng vay mua bất động sản, lãi vay 12 - 14%/năm vẫn hiện hữu. Nếu tính riêng đối với từng khách hàng thì lãi vay tăng lên khoảng 1% so với những tháng đầu năm. Còn lãi suất cho vay USD đối với khoản vay mới và cũ ở mức 4 - 5,3%/năm.
Công ty CP chứng khoán KB VN (KBSV) nhận định trong ngắn hạn, xu hướng giảm lãi suất vẫn chưa rõ rệt khi các vấn đề về căng thẳng thanh khoản dự báo sẽ tiếp diễn trong quý 2. Bên cạnh đó, tỷ lệ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) thuần của các NH vẫn ở mức cao và gần chạm mức trần 85% theo Thông tư 22. Tâm lý nắm giữ và giao dịch tiền mặt trước các thay đổi về chính sách thuế tiếp tục khiến việc huy động của các NH vẫn sẽ còn khó khăn. Ngoài ra, giải ngân đầu tư công khó có đột phá trong quý này cũng sẽ khiến kho bạc tiếp tục bội thu ngân sách. Cả hai yếu tố này đều khiến thu hẹp dòng tiền quay trở lại hệ thống NH. Hơn nữa, diễn biến phức tạp tại khu vực Trung Đông tạo áp lực kép lên lạm phát và tỷ giá khiến NHNN chưa có nhiều dư địa trong việc hỗ trợ thanh khoản cho hệ thống.
Theo dữ liệu từ NHNN, tính đến hết quý 1/2026, tăng trưởng tín dụng đã vượt xa tốc độ huy động, với mức tăng 3,18% so với chỉ khoảng 0,55% của huy động vốn. Khoảng chênh lệch đáng kể này phản ánh áp lực thanh khoản vẫn hiện hữu, buộc các NH phải duy trì mức lãi suất huy động đủ hấp dẫn để đảm bảo nguồn vốn. Ngoài ra, các chỉ số huy động và cho vay của các NH vừa công bố cho thấy xấp xỉ nhau thể hiện áp lực vốn cao. Chẳng hạn, Vietcombank cho vay năm 2025 gần 1,7 triệu tỉ đồng thì vốn huy động cũng xấp xỉ con số 1,7 triệu tỉ đồng.
Lãi vay sẽ giảm vào 2 quý cuối năm?
Câu chuyện lãi suất là một trong những vấn đề được cổ đông các NH đặt ra tại các cuộc họp đại hội đồng cổ đông vừa qua. Ông Nguyễn Đức Vinh, Tổng giám đốc VPBank, giải thích: Thanh khoản trong quý 1 tương đối căng thẳng, dẫn đến xu hướng tăng lãi suất huy động của hầu hết các NH. Hiện lãi suất huy động đang tăng cao nhất 3 năm qua ở các kỳ hạn. Tuy nhiên, xu hướng này chỉ duy trì ở mức cao trong một thời gian ngắn nữa và sẽ giảm dần vào cuối quý 2 đầu quý 3. Theo ông Nguyễn Đức Vinh, cuộc họp của tân Thống đốc NHNN với các NH mới đây đã thể hiện quyết tâm rất cao trong việc kiểm soát lãi suất. Do đó, các nhà băng sẽ duy trì lãi suất đi ngang, sau đó sẽ giảm và tiến tới giảm lãi suất cho vay, hỗ trợ nền kinh tế.
Ông Lê Thanh Tùng, Thành viên HĐQT VietinBank, cũng thừa nhận mặt bằng lãi suất thời gian qua đã tăng nhanh và duy trì ở mức cao, chủ yếu phản ánh nhu cầu cân đối thanh khoản của hệ thống và mức độ cạnh tranh gia tăng, gây áp lực lên chi phí huy động vốn của các NH. Xu hướng lãi suất phụ thuộc vào nhiều yếu tố trong nước và thế giới, trong đó đặc biệt là diễn biến xung đột tại Trung Đông. Trong kịch bản cơ sở, VietinBank cho rằng chi phí vốn có thể vẫn duy trì ở mức cao trong ngắn hạn, nhưng tốc độ tăng thêm sẽ chậm lại và có cơ sở ổn định dần khi điều kiện thanh khoản thị trường trở nên thuận lợi hơn. Tuy nhiên nếu cú sốc giá dầu kéo dài và USD tiếp tục mạnh lên, áp lực lãi suất tăng có thể kéo dài trong năm 2026.
"Thanh khoản hệ thống hiện nay phản ánh áp lực do tăng trưởng tín dụng nhanh hơn so với tăng trưởng nguồn vốn. Để cân bằng hài hòa giữa mục tiêu tăng trưởng và ổn định kinh tế vĩ mô, NHNN đã điều hành linh hoạt các giải pháp để giữ ổn định thanh khoản hệ thống, ổn định mặt bằng lãi suất. Tuy nhiên, những diễn biến phức tạp của thị trường quốc tế đã tạo ra áp lực lớn đến chính sách điều hành của NHNN", ông Tùng phân tích. Theo đánh giá của VietinBank, NHNN sẽ triển khai đồng bộ các giải pháp hỗ trợ thanh khoản hệ thống thông qua các công cụ điều hành như tỷ giá, lãi suất, thị trường mở (OMO), tái cấp vốn, room tín dụng. Các NH cũng kiến nghị xem xét nới lỏng cách tính tiền gửi tại Kho bạc Nhà nước để giảm áp lực LDR. Đồng thời, NHNN cũng phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ.
