Nhà đầu tư có nên lo lắng kịch bản thị trường chứng khoán lao dốc như năm 2022?

Còn nhớ ngày 14-1-2026, VN-Index chạm mốc hơn 1.918 điểm. Tuy nhiên chỉ sau hơn 2 tháng, thị trường giảm về mức hơn 1.591 điểm vào ngày 23-3. Đợt giảm điểm này đến từ diễn biến chiến sự Iran - một sự kiện mang tính "thiên nga đen". Một số nhà đầu tư lo ngại việc thị trường có thể rơi vào cú giảm sâu như năm 2022.

Thị trường chứng khoán khác nhau mỗi giai đoạn

Ông Hồ Hữu Tuấn Hiếu, chuyên gia chiến lược đầu tư SSI Research, cho biết lịch sử thị trường hầu như không có 2 giai đoạn nào giống nhau. Xu hướng tác động đến thị trường hoàn toàn khác nhau, dù bối cảnh có thể có một số điểm giống nhau.

Bối cảnh năm 2026 có rất nhiều điểm khác so với năm 2022, dù điểm giống đều liên quan đến cú sốc về năng lượng. Từ đó các ngân hàng trung ương trên thế giới có sự thay đổi chính sách điều hành lãi suất. Tuy nhiên cú sốc về giá hàng hóa của năm 2022 kéo dài hơn so với tình hình hiện tại.

Ông Hiếu cho biết chính sách tiền tệ các quốc gia giai đoạn năm 2020 và 2021 theo hướng khá mở rộng. Sang đến năm 2022, chính sách bất ngờ quay ngược tạo hiệu ứng tiêu cực lên thị trường tài chính, nhất là thị trường cổ phiếu. Trong nước, thị trường chứng khoán Việt Nam năm 2022 gặp một số vấn đề như bất ổn của thị trường trái phiếu doanh nghiệp.

"Đó là một năm hội tụ nhiều yếu tố tác động từ bên ngoài và biến động bên trong. Nhưng năm 2026 chúng ta đang ở trong giai đoạn nền kinh tế trong nước vẫn có nhiều kỳ vọng, dư địa chính sách ủng hộ cho tăng trưởng kinh tế", ông Hiếu nhấn mạnh.

Chuyên gia SSI Research đánh giá nếu những bất ổn chính trị trên thế giới không kéo dài sẽ không dẫn tới sự điều chỉnh quyết liệt từ các ngân hàng trung ương. Từ đó ảnh hưởng tới Việt Nam sẽ không lớn như giai đoạn năm 2022. 

Ông Hiếu cho rằng nhà đầu tư không nên dựa hoàn toàn vào việc đoán xem có giống năm 2022 không để nhận định thị trường xấu hay tốt. Bối cảnh thông tin hiện tại chưa có bất lợi đối với thị trường chứng khoán.

Thị trường đang ở vùng định giá trung bình 5 năm

Chia sẻ với Tuổi Trẻ Online, bà Đỗ Minh Trang - Giám đốc Phòng Phân tích và Chiến lược thị trường ACBS - lý giải thị trường chứng khoán giảm mạnh năm 2022 đến từ xu hướng thắt chặt tiền tệ của Fed. 

Nguyên nhân do lạm phát tăng cao sau giai đoạn bơm tiền trong đại dịch COVID-19. Bên cạnh đó, chi phí xăng dầu và hàng hóa cũng tăng mạnh do đứt gãy chuỗi cung ứng từ sự kiện Nga - Ukraine.

Tuy nhiên giai đoạn hiện tại, triển vọng về lạm phát đang ổn định trước khi diễn ra chiến sự Trung Đông. Fed vẫn còn dư địa hạ lãi suất và cũng như chưa có hành động bơm tiền như trước đó.

Vì vậy nguy cơ lạm phát vẫn đang ở dạng "rủi ro tiềm ẩn", chưa thực sự đe dọa. Dù vậy, mức độ lạm phát sẽ phụ thuộc rất nhiều vào diễn biến chiến sự ở Trung Đông - là điều không dễ dự báo. Theo bà Trang, nguy cơ này có thể trở thành sự thật, hoặc cũng có thể được hóa giải nếu chiến sự kết thúc sớm.

Bên cạnh đó tại Việt Nam, Chính phủ đang chủ động và linh hoạt đưa ra các biện pháp ứng phó với biến động bên ngoài như tìm kiếm nguồn cung xăng dầu thay thế, giảm thuế nhập khẩu xăng dầu, cùng với cơ chế điều hành giá linh hoạt… 

Những động thái này đã giúp giảm thiểu nguy cơ xảy ra các cú sốc năng lượng như lo ngại trước đó. Nhờ vậy, áp lực lạm phát dù hiện hữu nhưng vẫn đang trong tầm kiểm soát.

Ngoài ra, theo dữ liệu từ Fiinpro, định giá của VN-Index trước chu kỳ giảm điểm năm 2022 là 17,6 lần P/E và cuối chu kỳ giảm là 12,6 lần. Trong khi định giá hiện tại của VN-Index quanh vùng 1.600 điểm là 12,9 lần P/E. Như vậy sau khi điều chỉnh từ mức đỉnh 1.918 điểm, thị trường đang ở vùng định giá mức trung bình 5 năm.

Chuyên gia ACBS nhận định kịch bản hợp lý hơn là thị trường sẽ biến động theo hướng phân hóa và điều chỉnh kỹ thuật, thay vì bước vào một xu hướng sâu và kéo dài như giai đoạn trước.