Minh họa nhận diện của hệ thống SURTRAC tại Pittsburgh - Ảnh: pittsburghpa.gov
Công nghệ này đang giúp thành phố giảm ùn tắc, tiết kiệm nhiên liệu và mở ra hướng đi mới cho giao thông đô thị.
Đèn "tự học", giao lộ tự điều phối
Theo trang smartcitiesdive.com, tại Pittsburgh (tiểu bang Pennsylvania, Mỹ), một giải pháp công nghệ đang âm thầm thay đổi cách đô thị vận hành: Đèn giao thông được điều khiển bằng trí tuệ nhân tạo (AI).
Không còn hoạt động theo chu kỳ cố định như trước, các tín hiệu đèn tại nhiều giao lộ trong thành phố này giờ đây có khả năng "tự học" và điều chỉnh linh hoạt theo tình hình giao thông thực tế.
Hệ thống mang tên SURTRAC (Scalable Urban Traffic Control) được phát triển bởi các nhà nghiên cứu tại Carnegie Mellon University, một trong những trung tâm hàng đầu về công nghệ và trí tuệ nhân tạo tại Mỹ. Mục tiêu của dự án là giải quyết bài toán ùn tắc giao thông - vấn đề vốn gây lãng phí thời gian, nhiên liệu và làm gia tăng ô nhiễm không khí tại các đô thị lớn.
Khác với các hệ thống truyền thống vốn hoạt động theo lịch trình được lập sẵn, SURTRAC sử dụng cảm biến và dữ liệu thời gian thực để theo dõi lưu lượng phương tiện tại từng giao lộ.
Mỗi đèn tín hiệu hoạt động như một "tác nhân thông minh", có khả năng phân tích tình hình xung quanh và đưa ra quyết định tối ưu trong từng thời điểm. Các giao lộ cũng có thể "giao tiếp" với nhau, phối hợp để điều phối dòng xe một cách hiệu quả hơn trên toàn mạng lưới.
Cách tiếp cận này giúp hệ thống phản ứng gần như ngay lập tức với các tình huống bất ngờ, chẳng hạn như lưu lượng xe tăng đột biến vào giờ cao điểm, tai nạn hoặc các sự kiện đặc biệt. Thay vì khiến xe phải dừng chờ lâu tại đèn đỏ không cần thiết, hệ thống sẽ điều chỉnh thời gian tín hiệu để dòng phương tiện di chuyển liên tục hơn.
Kết quả từ các thử nghiệm ban đầu cho thấy hiệu quả rõ rệt. Thời gian di chuyển trung bình của người dân giảm đáng kể, số lần phương tiện phải dừng chờ cũng giảm, kéo theo mức tiêu thụ nhiên liệu thấp hơn. Điều này đồng nghĩa với việc lượng khí thải carbon giảm xuống, góp phần cải thiện chất lượng không khí đô thị.
Không chỉ mang lại lợi ích về giao thông, hệ thống còn giúp các cơ quan quản lý có cái nhìn toàn diện hơn về tình hình đô thị. Dữ liệu thu thập được từ các cảm biến có thể được sử dụng để phân tích xu hướng, dự báo nhu cầu di chuyển và hỗ trợ quy hoạch hạ tầng trong tương lai.
Hiệu quả rõ nhưng còn nhiều thách thức
Thành công bước đầu của Pittsburgh đã thu hút sự chú ý của nhiều thành phố khác tại Mỹ và trên thế giới. Trong bối cảnh đô thị hóa ngày càng gia tăng, việc tìm kiếm các giải pháp thông minh để quản lý giao thông trở thành ưu tiên hàng đầu. AI, với khả năng xử lý dữ liệu lớn và thích ứng nhanh, được xem là công cụ đầy tiềm năng để giải quyết bài toán này.
Tuy nhiên, việc triển khai rộng rãi các hệ thống như SURTRAC cũng đặt ra không ít thách thức. Chi phí đầu tư ban đầu cho hạ tầng cảm biến và hệ thống điều khiển có thể khá cao. Bên cạnh đó, việc tích hợp công nghệ mới vào hệ thống giao thông hiện hữu đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều cơ quan và đơn vị.
Ngoài ra, vấn đề bảo mật dữ liệu và quyền riêng tư cũng được đặt ra khi ngày càng nhiều thông tin về di chuyển của người dân được thu thập và phân tích. Các chuyên gia cho rằng cần có những quy định rõ ràng để đảm bảo dữ liệu được sử dụng một cách minh bạch và an toàn.
Dù vậy, xu hướng ứng dụng AI trong quản lý giao thông được dự báo sẽ tiếp tục mở rộng. Trong tương lai, các hệ thống đèn giao thông thông minh có thể được kết nối trực tiếp với xe tự lái, hệ thống định vị và các nền tảng giao thông số, tạo thành một mạng lưới vận hành đồng bộ.
Khi đó, các thành phố sẽ không chỉ "phản ứng" với giao thông, mà còn có thể "dự đoán" và điều phối từ trước. Viễn cảnh về những đô thị nơi xe cộ di chuyển trơn tru, ít tắc nghẽn và thân thiện với môi trường đang dần trở nên rõ ràng hơn - bắt đầu từ những thay đổi nhỏ như một chiếc đèn giao thông biết "suy nghĩ".
