Toàn cảnh hội thảo tại Trường đại học Luật TP.HCM tổ chức ngày 18-4 - Ảnh: KỲ PHONG
Phát biểu khai mạc, GS.TS Đỗ Văn Đại - Phó hiệu trưởng Trường đại học Luật TP.HCM - thông tin hội thảo không đi tìm định nghĩa dữ liệu cá nhân là gì, phân loại ra sao mà thông qua các kinh nghiệm của nước ngoài và thực tiễn tại Việt Nam, đi sâu trả lời câu hỏi: Làm thế nào để bảo vệ dữ liệu cá nhân hiệu quả?
GS.TS Đỗ Văn Đại - Phó hiệu trưởng Trường đại học Luật TP.HCM - phát biểu khai mạc hội thảo
Cần xây dựng các tội danh riêng về dữ liệu cá nhân
TS Trần Thanh Thảo (Trường đại học Luật TP.HCM) chỉ rõ tại Việt Nam, chưa có các tội danh riêng đối với dữ liệu cá nhân trong khi Bộ luật Hình sự hiện hành đã quy định 9 tội phạm riêng biệt. Từ đó ông Thảo đề xuất bổ sung các quy định, thiết kế theo hướng bao quát toàn bộ vòng đời của dữ liệu, từ thu thập, ghi nhận, lưu trữ, xử lý, sử dụng, chia sẻ hoặc công bố, chuyển giao cho đến xóa, hủy hoặc khử nhận dạng dữ liệu.
Bên cạnh đó cần dựa trên tính chất nguy hiểm cho xã hội của hành vi để xác định trách nhiệm hình sự thay vì quy định dấu hiệu hậu quả là bắt buộc để cấu thành tội phạm.
TS Trần Thanh Thảo trình bày tham luận
TS Trần Thị Thu Hà (Trưởng bộ môn Luật Hành chính, Khoa Luật hành chính - Nhà nước, Trường đại học Luật TP.HCM) chỉ ra thêm Việt Nam chưa có một nghị định chuyên biệt về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực vi phạm dữ liệu cá nhân. Bản chất các quy định hiện hành còn phân tán, chủ yếu tiếp cận dưới khái niệm "thông tin cá nhân".
Chủ thể dữ liệu cần được thông báo khi có hành vi xâm phạm
PGS.TS Nguyễn Thị Phương Hoa (Trưởng khoa Luật Hình sự, Trường đại học Luật TP.HCM) cho biết pháp luật Việt Nam về quyền của chủ thể dữ liệu cá nhân ghi nhận chủ thể dữ liệu có một hệ thống quyền cơ bản, quan trọng. Tuy nhiên, theo bà Hoa, vẫn cần tiếp tục hoàn thiện.
Ngoài ra, nghiên cứu bổ sung quyền được thông báo về vi phạm dữ liệu cá nhân và các biện pháp khắc phục cho chính chủ thể dữ liệu, thay vì chỉ giới hạn ở cơ quan quản lý nhà nước.
PGS.TS Nguyễn Thị Phương Hoa phát biểu tại hội thảo
TS Nguyễn Thị Ánh Hồng (Trưởng bộ môn Luật Hình sự, Khoa Luật Hình sự, Trường đại học Luật TP.HCM) cũng nêu một số giải pháp tăng cường trách nhiệm của các bên liên quan. Trong đó, tăng cường nghĩa vụ công khai, minh bạch trong quản lý dữ liệu. Quy định cụ thể trách nhiệm của các chủ thể trong các lĩnh vực đặc thù, nhạy cảm. Đồng thời, tăng cường năng lực cho cơ quan thực thi, nâng cao nhận thức và trách nhiệm tuân thủ...
Tại phiên thảo luận, nhiều chuyên gia chia sẻ các kinh nghiệm thực tiễn, bày tỏ cách tiếp cận khác đối với các quy định dữ liệu cá nhân. Luật sư Nguyễn Hữu Thục (Đoàn Luật sư TP.HCM) nêu một trường hợp chuyển tiền nhầm nhưng chưa đủ mức để khởi tố hình sự.
Khi người này muốn có thông tin của người nhận để buộc tòa án hoàn trả số tiền thì gặp khó khăn vì ngân hàng thực hiện nghĩa vụ quản lý dữ liệu cá nhân. Do vậy, gây khó cho người khởi kiện bảo vệ tài sản của mình.
TS Hồ Xuân Dũng (Khoa Luật Dân sự, Trường đại học Luật TP.HCM) - đánh giá theo lẽ thường, nguyên đơn là người có trách nhiệm chứng minh vi phạm, thiệt hại. Tuy nhiên thực tiễn ở Pháp lại có cách tiếp cận khác, chia làm hai trường hợp.
Nếu bị đơn là cá nhân, vẫn áp dụng nguyên tắc suy đoán vô tội. Tuy nhiên, nếu bị đơn là pháp nhân, pháp nhân phải có trách nhiệm chứng minh mình đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ để ngăn chặn sự việc xảy ra...
