Người dân đi bộ giải "Green Family Walk" ở xã Cần Giờ, TP.HCM - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Vẫn còn nhiều "khoảng trống" trong quản lý sức khỏe người dân
Với quy mô dân số khoảng 15 triệu người, TP.HCM có mạng lưới y tế rộng, gồm hệ thống bệnh viện trung ương, bệnh viện thành phố, bệnh viện ngoài công lập, trạm y tế, phòng khám tư nhân và mạng lưới cấp cứu ngoại viện.
Đây là nền tảng quan trọng để tổ chức chương trình khám sức khỏe và khám sàng lọc trên quy mô lớn. Tuy nhiên, theo đánh giá của ngành y tế, các hoạt động hiện nay vẫn còn phân tán, thiếu đồng bộ, dữ liệu chưa liên thông đầy đủ và chưa có cơ chế tài chính ổn định để duy trì lâu dài.
Một số chương trình đã có kết quả tích cực. Cụ thể, trong giai đoạn 2016 - 2020, hơn 267.000 trẻ sơ sinh trên địa bàn đã được sàng lọc, qua đó phát hiện hơn 1.600 trường hợp mắc bệnh bẩm sinh để can thiệp sớm. Chương trình quản lý dữ liệu sức khỏe học sinh cũng đã ghi nhận hơn 2,33 triệu hồ sơ, đạt trên 90% tổng số học sinh.
Dù vậy, vẫn còn nhiều "khoảng trống" trong hệ thống chăm sóc sức khỏe định kỳ. Nhóm trẻ từ 24 tháng đến dưới 18 tuổi không đi học gần như chưa được quản lý sức khỏe định kỳ một cách hệ thống.
Với sinh viên, việc khám sức khỏe định kỳ còn mang tính hình thức ở nhiều nơi. Ở nhóm người lao động, nhất là lao động phi chính thức, khả năng tiếp cận dịch vụ còn hạn chế.
Trong khi đó, với người cao tuổi, chương trình khám đã được triển khai nhưng tỉ lệ tham gia chưa ổn định; kết quả cho thấy mô hình bệnh tật không lây nhiễm khá rõ, với tỉ lệ tăng huyết áp và đái tháo đường ở mức cao.
Khám sức khỏe định kỳ theo gói cơ bản và nhóm ưu tiên
Người dân khám bệnh trong chương trình nhân Ngày Sức khỏe toàn dân tại trạm y tế phường Tăng Nhơn Phú, TP.HCM - Ảnh: TRÚC PHƯƠNG
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, PGS. Nguyễn Anh Dũng, Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM, cho biết theo dự thảo đề án, TP.HCM sẽ không tổ chức theo cách toàn bộ người dân cùng thực hiện một gói khám giống nhau. Thay vào đó, chương trình được thiết kế theo các lớp dịch vụ khác nhau, gồm khám sức khỏe định kỳ cơ bản, khám sàng lọc nguy cơ và sàng lọc bệnh theo dân số mục tiêu.
Ở lớp đầu tiên, thành phố xây dựng các gói khám sức khỏe cơ bản theo nhóm tuổi và đối tượng.
Trẻ sơ sinh được sàng lọc sớm để phát hiện một số bệnh bẩm sinh. Trẻ nhỏ dưới 24 tháng tuổi được theo dõi tăng trưởng, phát triển và tiêm chủng theo các mốc tuổi.
Trẻ em và học sinh được khám định kỳ, kết hợp đánh giá thể lực, thị lực, răng miệng và một số vấn đề sức khỏe học đường.
Với người trưởng thành, thành phố dự kiến tổ chức các gói phù hợp cho các nhóm như người lao động, sinh viên, phụ nữ mang thai, người chuẩn bị kết hôn và các nhóm dân cư chưa có dữ liệu khám hợp lệ.
Người cao tuổi là nhóm ưu tiên với các nội dung tập trung vào bệnh mạn tính không lây, đánh giá chức năng và theo dõi nguy cơ sức khỏe lâu dài.
Ở lớp thứ hai, thành phố tổ chức các gói khám sàng lọc nguy cơ đối với một số bệnh và tình trạng sức khỏe phổ biến.
Ở lớp thứ ba, một số chương trình tầm soát sẽ được triển khai theo dân số mục tiêu và theo lộ trình, như ung thư cổ tử cung, ung thư đại trực tràng, viêm gan vi rút, lao ở nhóm nguy cơ và từng bước mở rộng thêm một số nội dung khác khi đủ điều kiện chuyên môn và nguồn lực.
Nguyên tắc của chương trình là không làm dàn trải, mà phải có dân số đích, có tuyến chẩn đoán xác định, có theo dõi sau sàng lọc và có dữ liệu quản lý xuyên suốt.
Một điểm đáng chú ý trong dự thảo là chương trình không đặt mục tiêu buộc toàn bộ người dân phải làm lại từ đầu một gói khám mới trong mỗi năm.
Song song đó, TP.HCM định hướng triển khai khám phi địa giới hành chính. Nghĩa là người dân có thể tiếp cận dịch vụ tại cơ sở y tế thuận tiện trong mạng lưới đủ điều kiện, thay vì bị bó buộc theo nơi cư trú.
Hình thành mô hình quản lý sức khỏe người dân theo vòng đời
PGS. Nguyễn Anh Dũng, phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM, cho rằng thành phố cần có cơ chế tài chính đủ rõ để chi cho gói khám cơ bản, các gói sàng lọc ưu tiên, nền tảng số, điều phối và các hoạt động tại cộng đồng.
Đồng thời, cần tăng cường năng lực cho trạm y tế, xây dựng đội chăm sóc sức khỏe liên tục tại địa bàn dân cư, và huy động hiệu quả cả hệ thống y tế công lập, ngoài công lập cùng các đoàn thể, trường học, doanh nghiệp tham gia.
Nhằm chung tay thúc đẩy thực hiện Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị, dưới sự chỉ đạo của Bộ Y tế, Báo Tuổi Trẻ phối hợp cùng Văn phòng Bộ Y tế và Sở Y tế TP.HCM công bố dự án: "Vì một Việt Nam khỏe mạnh", với chuỗi hoạt động và sự kiện truyền thông với thông điệp: "Người dân khỏe mạnh là nền tảng của quốc gia thịnh vượng".
Dự án “Vì một Việt Nam khỏe mạnh” hướng đến mục tiêu nâng cao nhận thức của người dân về chăm sóc sức khỏe chủ động, dinh dưỡng khoa học, vận động thể chất, xây dựng lối sống lành mạnh, khuyến khích khám sức khỏe định kỳ và tầm soát bệnh sớm.
Để khởi động dự án, ban tổ chức tổ chức Họp báo công bố dự án: “Vì một Việt Nam khỏe mạnh” kết hợp Hội thảo “Kinh tế bạc thúc đẩy hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe" vào lúc 13h30, thứ Sáu, ngày 24-4 tại Bệnh viện Quân y 175 (786 Nguyễn Kiệm, phường Hạnh Thông, TP.HCM).
Dự án bao gồm một số hoạt động trọng tâm: Xây dựng và vận hành chuyên trang: “Vì một Việt Nam khỏe mạnh” trên Báo Tuổi Trẻ; Các hội thảo, hội nghị chuyên sâu nhằm nâng cao nhận thức về chăm sóc sức khỏe trong cộng đồng; Sự kiện “10.000 bước chân - Thay đổi cuộc sống”; Hoạt động CSR “Chuyến xe sức khỏe”; Ngày hội “Sức khỏe toàn dân”..., kéo dài đến hết quý 4 năm 2026.
