Cuộc tháo chạy kỷ lục khỏi ‘vịnh tránh bão’
Cụ thể, trong 2 tuần liên tiếp kể từ khi xung đột tại khu vực Trung Đông leo thang, Ngân hàng Trung ương Thổ Nhĩ Kỳ (CBRT) đã bán và thực hiện các giao dịch hoán đổi (swap) khoảng 60 tấn vàng, tương đương giá trị hơn 8 tỷ USD.
Chỉ riêng tuần kết thúc vào ngày 20/3/2026, kho dự trữ quốc gia của nước này đã "bốc hơi" 52,4 tấn, đây là một con số kỷ lục kể từ cuộc khủng hoảng đồng Lira của nước này vào năm 2018.
Đây là một bước ngoặt không mấy tích cực bởi trong suốt một thập kỷ qua, Ankara luôn duy trì vị thế là "người mua ròng" bền bỉ nhất, tích trữ vàng như một lá chắn thép để giảm bớt sự phụ thuộc vào đồng USD và đối phó với lệnh trừng phạt phương Tây.
Các chuyên gia phân tích tại London và Istanbul nhận định, việc "mở kho" lần này không đơn thuần là hoạt động thương mại thông thường.
Một phần lượng vàng được bán trực tiếp lấy tiền mặt, phần lớn còn lại được đưa vào các hợp đồng hoán đổi phức tạp để huy động ngoại tệ gấp rút.
Mục tiêu tối thượng là tiếp máu cho hệ thống ngân hàng thương mại và ngăn chặn sự sụp đổ của đồng Lira, vốn đang chịu áp lực nghẹt thở từ dòng vốn tháo chạy do lo ngại chiến tranh lan rộng.
Khi ‘lá chắn’ cuối cùng trở thành ‘nước cứu hỏa’
Câu hỏi đặt ra là: Tại sao một quốc gia vốn coi vàng là “xương sống của nền kinh tế tự chủ” như Thổ Nhĩ Kỳ lại chấp nhận buông bỏ thứ tài sản trú ẩn an toàn nhất vào đúng thời điểm thế giới bất ổn nhất?
Câu trả lời nằm ở sự sống còn của nền kinh tế nội địa. Khi tiếng súng vang lên tại nước láng giềng Iran, niềm tin vào các loại tài sản nội tệ tại khu vực Trung Đông sụt giảm nghiêm trọng.
Với tâm lý lo ngại lạm phát phi mã, người dân Thổ Nhĩ Kỳ đã ồ ạt rút tiền và chuyển đổi sang ngoại tệ mạnh. Điều này buộc CBRT phải sử dụng vàng như một "vũ khí" cuối cùng để can thiệp thị trường.
"Vàng vốn là lớp đệm bảo vệ cho những ngày mưa gió, nhưng khi hỏa hoạn xảy ra ngay sát vách, bạn buộc phải dùng toàn bộ lượng nước trong bồn dự trữ để dập lửa", một chuyên gia kinh tế cấp cao nhận định.
Việc xả vàng giúp Ankara có ngay nguồn ngoại tệ để bình ổn tỷ giá, tránh một cuộc sụp đổ dây chuyền trong hệ thống tài chính vốn đã mong manh.
Nỗi sợ lan sang thị trường vàng toàn cầu
Dù việc xả vàng của Thổ Nhĩ Kỳ chủ yếu phục vụ nhu cầu nội địa nhưng nó đã gửi đi một tín hiệu quan trọng tới các sàn giao dịch vàng thế giới từ New York đến London.
Trong nhiều năm, các ngân hàng trung ương (CB) được xem là "xương sống" giữ cho giá vàng neo ở mức cao kỷ lục. Tuy nhiên, dữ liệu từ Cointeeth chỉ ra một thực tế lạnh lùng: Điểm tựa vững chắc nhất của thị trường vàng đang rạn nứt.
Sự rút lui đột ngột của một "cá mập" như Thổ Nhĩ Kỳ đã dập tắt đà tăng của kim loại quý, biến những phiên hưng phấn thành những đợt bán tháo chốt lời diện rộng.
Giới đầu tư lo ngại rằng Thổ Nhĩ Kỳ chỉ là cái tên đầu tiên trong danh sách các quốc gia đang phát triển buộc phải "ăn vào vốn", tức là hy sinh dự trữ vàng, để thanh toán nợ nần và bù đắp thâm hụt ngân sách khi chi phí quốc phòng và năng lượng tăng vọt do chiến tranh.
Nếu xu hướng này lan rộng sang các ngân hàng trung ương khác ở khu vực mới nổi, "cơn sốt vàng" của thập kỷ qua có thể sẽ chứng kiến một giai đoạn thoái trào đầy áp lực.
Các nhà phân tích tại J.P. Morgan dù vẫn lạc quan về dài hạn, nhưng cũng phải thừa nhận rằng trong ngắn hạn, thị trường vàng đã mất đi "người mua cuối cùng" đáng tin cậy nhất.
Kịch bản nào cho tương lai?
Hiện tại, mọi ánh mắt của giới tài chính toàn cầu đang đổ dồn về Ankara. Thị trường đang nín thở chờ đợi xem liệu đây là một đợt điều chỉnh kỹ thuật tạm thời hay là khởi đầu cho một chiến dịch bán tháo dài hơi.
Nếu xung đột Trung Đông không sớm hạ nhiệt, áp lực lên đồng Lira sẽ còn lớn hơn và kho vàng của Thổ Nhĩ Kỳ có thể tiếp tục vơi đi.
Điều này không chỉ ảnh hưởng đến vị thế kinh tế của nước này mà còn trực tiếp đe dọa đến túi tiền của hàng triệu nhà đầu tư vàng cá nhân trên toàn thế giới.
Bản thân việc Thổ Nhĩ Kỳ vốn là quốc gia từng tích trữ vàng quyết liệt nhất thì nay lại trở thành nguồn cung lớn nhất trên thị trường là một nghịch lý đầy mỉa mai của nền kinh tế toàn cầu năm 2026.
Khi thị trường thế giới đầy biến động, ngay cả những tài sản được coi là ổn định nhất cũng có lúc cần được huy động để bảo vệ mạch máu của nền kinh tế.
Dù quý giá đến đâu, vàng suy cho cùng vẫn là một công cụ dự phòng chiến lược để đảm bảo sự linh hoạt cho quốc gia trước những kịch bản khó lường nhất từ bên ngoài.
Theo Bloomberg, Investing
