Giá dầu vẫn leo thang sau tháng tăng kỷ lục
Diễn biến này cho thấy thị trường vẫn rất nhạy cảm với yếu tố địa chính trị, đặc biệt là căng thẳng tại Trung Đông. Trong tháng 3, giá dầu bứt phá mạnh sau khi xung đột Mỹ - Israel và Iran leo thang từ ngày 28/2, có thời điểm vượt 100 USD/thùng – cao nhất kể từ giữa năm 2022.
Tính chung tháng, dầu WTI tăng hơn 50%, còn Brent tăng tới 64%. Đây là mức tăng mạnh nhất của WTI kể từ tháng 5/2020 và của Brent kể từ năm 1988, vượt xa kỷ lục trước đó 46% vào tháng 9/1990.
Điều đáng chú ý là giá dầu vẫn “neo cao” dù đã tăng mạnh và xuất hiện tín hiệu hạ nhiệt xung đột. Tuy nhiên, thị trường chưa tin vào khả năng hạ nhiệt nhanh.
Nguyên nhân là rủi ro nguồn cung vẫn hiện hữu, đặc biệt tại eo biển Hormuz – nơi trung chuyển khoảng 1/5 sản lượng dầu toàn cầu. Cùng với đó, các động thái quân sự như Mỹ triển khai oanh tạc cơ B-52 hay các vụ tấn công tàu chở dầu tiếp tục làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung kéo dài.
Giá dầu sẽ đi về đâu giữa vòng xoáy Trung Đông?
Nhìn về phía trước, triển vọng thị trường dầu mỏ đang phụ thuộc gần như hoàn toàn vào diễn biến địa chính trị tại Trung Đông. Khu vực này hiện đang rơi vào một vòng xoáy căng thẳng khó kiểm soát, với nhiều kịch bản trái chiều có thể xảy ra.
Trong kịch bản tích cực nhất, nếu Mỹ và Iran đạt được một thỏa thuận ngừng bắn, tiến tới chấm dứt xung đột và từng bước khôi phục hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, nguồn cung dầu có thể dần được cải thiện. Tuy nhiên, ngay cả trong trường hợp này, quá trình phục hồi cũng sẽ không diễn ra nhanh chóng. Hạ tầng năng lượng bị gián đoạn, tâm lý thị trường bất ổn và rủi ro tái bùng phát xung đột sẽ khiến giá dầu khó có thể quay về mức thấp như giai đoạn trước.
Ngược lại, nếu căng thẳng tiếp tục leo thang, đặc biệt trong trường hợp eo biển Hormuz vẫn bị phong tỏa, thị trường dầu có thể bước vào một chu kỳ tăng giá mới. Ngân hàng Societe Generale cảnh báo rằng giá dầu có thể tăng vọt lên tới 150 USD/thùng ngay trong tháng 4 nếu tình trạng gián đoạn nguồn cung kéo dài.
Ông Ed Yardeni, Chủ tịch công ty Yardeni Research, cho rằng thị trường tài chính toàn cầu đã bắt đầu phản ánh kịch bản “lãi suất cao hơn trong thời gian dài hơn” đi kèm với giá dầu neo ở mức cao. Theo ông, nếu eo biển Hormuz tiếp tục đóng cửa, nền kinh tế toàn cầu đối mặt nguy cơ suy thoái.
Trong bối cảnh giá dầu Brent đã tăng hơn 50% chỉ trong một tháng, khả năng quay lại mức đỉnh lịch sử 147,5 USD/thùng (năm 2008) không còn là điều quá xa vời nếu xung đột tiếp tục leo thang.
Dù vậy, một yếu tố quan trọng cần cân nhắc là “giới hạn chịu đựng” của nền kinh tế toàn cầu. Giá dầu tăng quá cao sẽ đẩy lạm phát lên, buộc các ngân hàng trung ương duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt lâu hơn. Điều này có thể kìm hãm tăng trưởng, làm suy yếu nhu cầu năng lượng và từ đó tạo áp lực ngược trở lại đối với giá dầu.
Trong khi đó, rủi ro trên thực địa vẫn hiện hữu. Giám đốc đầu tư Ben Emons của FedWatch Advisors cho rằng các vụ tấn công tàu chở dầu cho thấy nguy cơ gián đoạn nguồn cung chưa thể sớm chấm dứt, với cục diện mang tính “bất cân xứng” khi Mỹ có xu hướng giảm can dự còn Iran tiếp tục gây áp lực.
Xung đột cũng lan sang kinh tế và công nghệ khi Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) cảnh báo nhắm vào các tập đoàn Mỹ như Apple, Microsoft và Google, làm gia tăng rủi ro bất ổn toàn cầu.
Theo United Nations Development Programme (UNDP), xung đột có thể khiến GDP các nước Arab giảm tới 6%, tương đương thiệt hại khoảng 194 tỷ USD, đồng thời đẩy hàng triệu người vào nguy cơ nghèo đói do giá năng lượng và lương thực leo thang.
Có thể thấy, thị trường dầu mỏ đang đứng trước một ngã rẽ lớn. Trong kịch bản tốt nhất, giá dầu có thể hạ nhiệt nhưng khó quay về mức 50-60 USD/thùng. Ngược lại, nếu căng thẳng kéo dài, giá dầu hoàn toàn có thể bước vào một chu kỳ tăng sốc mới, với những hệ lụy sâu rộng đối với kinh tế toàn cầu.
