Thị trường đảo chiều dữ dội
Mở cửa phiên giao dịch ngày 20/4 tại châu Á, các thị trường tài chính toàn cầu chứng kiến cú đảo chiều mạnh sau 24 giờ biến động chóng mặt. Giá dầu bật tăng mạnh, trong khi chứng khoán lao dốc và vàng giảm sâu do hoạt động bán tháo ngắn hạn.
Đáng chú ý, cú đảo chiều này diễn ra chỉ vài ngày sau khi thị trường từng lạc quan. Ngày 17/4, giá dầu từng lao dốc hơn 11% khi kỳ vọng eo biển Hormuz - tuyến vận tải năng lượng huyết mạch của thế giới, được mở cửa hoàn toàn. Khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump hoan nghênh thông báo từ phía Iran về việc khôi phục lưu thông hàng hải, khiến giới đầu tư tin rằng nguồn cung dầu sẽ sớm ổn định trở lại.
Tuy nhiên, hy vọng ngắn ngủi này nhanh chóng bị dập tắt. Trong vòng chưa đầy 24 giờ cuối tuần qua, hàng loạt tuyên bố trái chiều từ Mỹ và Iran khiến tình hình đảo chiều chóng mặt.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết có thể sẽ không gia hạn lệnh ngừng bắn tạm thời giữa Mỹ và Iran nếu các cuộc đàm phán tiếp theo không đạt được thỏa thuận. Tuyên bố cứng rắn này làm dấy lên lo ngại về khả năng Washington tái diễn các cuộc tấn công quân sự nhằm vào Tehran.
Các tuyên bố trái ngược từ Mỹ và Iran đã khiến tình hình tại eo biển Hormuz đảo chiều nhanh chóng, từ kỳ vọng mở cửa trở lại sang nguy cơ bị phong tỏa và leo thang căng thẳng.
Sự hỗn loạn bắt đầu từ những tín hiệu tưởng như tích cực. Sau gần 7 tuần Iran phong tỏa Hormuz để đáp trả Mỹ và Israel, Ngoại trưởng Abbas Araghchi ngày 17/4 thông báo trên tài khoản X rằng Tehran "mở hoàn toàn" eo biển Hormuz nhằm hưởng ứng lệnh ngừng bắn giữa Israel và Lebanon.
Tuy nhiên, ngay trong ngày, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Saeed Khatibzadeh lại phản đối các lệnh ngừng bắn tạm thời, kêu gọi một giải pháp toàn diện. Phát biểu này xuất hiện sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết một thỏa thuận với Iran có thể sớm đạt được và lệnh ngừng bắn hai tuần có thể được gia hạn.
Tình hình nhanh chóng đảo chiều khi hãng tin Tasnim, được cho là có liên hệ với lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), chỉ trích tuyên bố “mở cửa” vì còn nhiều điểm mơ hồ. Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf sau đó khẳng định Hormuz sẽ không mở nếu các biện pháp phong tỏa vẫn tiếp diễn.
Căng thẳng leo thang khi IRGC tuyên bố áp đặt kiểm soát chặt chẽ, thậm chí đe dọa tấn công các tàu không tuân thủ quy định, kèm theo một số vụ nổ súng cảnh cáo tàu thương mại.
Về phía Mỹ, ông Trump cảnh báo có thể không gia hạn lệnh ngừng bắn nếu đàm phán không đạt tiến triển, đồng thời khẳng định các biện pháp phong tỏa cảng Iran vẫn được duy trì ở mức tối đa, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ tái diễn xung đột quân sự.
Chỉ trong chưa đầy một ngày, từ kỳ vọng hòa dịu, tình hình tại Hormuz chuyển sang trạng thái căng thẳng cao độ. “Yết hầu năng lượng” của thế giới một lần nữa rơi vào vòng xoáy bất định, kéo theo phản ứng dây chuyền trên toàn bộ thị trường tài chính và hàng hóa.
Rủi ro còn kéo dài, thị trường khó ổn định trong ngắn hạn
Những biến động dữ dội vừa qua cho thấy thị trường toàn cầu đang ở trạng thái cực kỳ nhạy cảm trước các tín hiệu địa chính trị. Trong bối cảnh các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran chưa đạt tiến triển rõ ràng, nguy cơ biến động mạnh của giá dầu và vàng vẫn còn rất lớn.
Kịch bản dễ thấy nhất là giá dầu tiếp tục tăng vọt nếu căng thẳng leo thang hoặc eo biển Hormuz bị phong tỏa hoàn toàn. Đây là tuyến đường vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu, nên bất kỳ gián đoạn nào cũng có thể khiến giá năng lượng bùng nổ. Trong trường hợp xấu, giá dầu hoàn toàn có thể vượt xa các mốc hiện tại, kéo theo chi phí vận tải và sản xuất tăng mạnh trên toàn cầu.
Ngược lại, nếu các bên đạt được thỏa thuận và đảm bảo lưu thông ổn định, giá dầu có thể hạ nhiệt. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia nhận định rất khó để dầu quay trở lại vùng 50-60 USD/thùng như trước khi xung đột bùng phát. Nguyên nhân là nguồn cung khó sớm hồi phục và rủi ro địa chính trị đã trở thành yếu tố “định giá mới”, khiến thị trường luôn duy trì mức định giá cao hơn.
Đối với vàng, xu hướng ngắn hạn có thể còn biến động khó lường. Thông thường, vàng được xem là tài sản trú ẩn an toàn, nhưng trong những giai đoạn biến động cực mạnh, nhà đầu tư có xu hướng bán vàng để bù đắp thua lỗ ở các thị trường khác hoặc chuyển sang nắm giữ tiền mặt. Điều này lý giải vì sao giá vàng giảm sâu ngay cả khi căng thẳng leo thang.
Về trung và dài hạn, nếu xung đột kéo dài, vàng nhiều khả năng sẽ quay lại xu hướng tăng, nhưng đi kèm với các nhịp điều chỉnh mạnh và bất ngờ.
Một điểm đáng chú ý là tác động lan tỏa tới các nền kinh tế phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng. Khi giá dầu tăng cao, chi phí sản xuất và vận tải sẽ leo thang, kéo theo áp lực lạm phát. Điều này buộc các ngân hàng trung ương phải duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt lâu hơn, từ đó ảnh hưởng tiêu cực tới tăng trưởng kinh tế.
Đặc biệt, nhiều nền kinh tế lớn tại châu Á - nơi nhu cầu năng lượng khổng lồ - sẽ đối mặt với thách thức kép: vừa phải kiểm soát lạm phát, vừa duy trì đà phục hồi. Áp lực chi phí có thể làm suy giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp, đồng thời làm chậm lại các kế hoạch đầu tư và mở rộng sản xuất.
Trong bối cảnh đó, thị trường chứng khoán toàn cầu khó tránh khỏi những nhịp rung lắc mạnh. Dòng tiền có xu hướng dịch chuyển nhanh giữa các nhóm tài sản, khiến biến động trở nên khó dự đoán hơn bao giờ hết.
Có thể thấy, những gì diễn ra trong khoảng 24 giờ cuối tuần quanh eo biển Hormuz không chỉ là một cú sốc ngắn hạn, mà còn là lời cảnh báo về một giai đoạn bất ổn kéo dài. Khi các yếu tố địa chính trị tiếp tục chi phối thị trường, nhà đầu tư sẽ phải thích nghi với một môi trường mà rủi ro luôn hiện hữu và biến động có thể xảy ra bất cứ lúc nào.
