Nghị định có hiệu lực từ ngày 26/5/2026, thay thế nhiều nội dung liên quan tại Nghị định 33/2023.
Theo quy định mới, các tên gọi như thôn, xóm, làng, ấp, bản, buôn… được gọi chung là thôn; tổ dân phố, khu phố, khối phố, khóm… được gọi chung là tổ dân phố.
Đây là tổ chức tự quản của cộng đồng dân cư tại cấp xã, nơi triển khai chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước và phát huy quyền làm chủ của người dân.
Chính phủ yêu cầu việc tổ chức thôn, tổ dân phố phải bảo đảm tinh gọn, hiệu quả, phù hợp với quy mô dân cư và đặc điểm từng địa bàn. Đồng thời, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong hoạt động cộng đồng.
Trưởng thôn, tổ trưởng có nhiệm kỳ 5 năm
Theo nghị định, mỗi thôn có một trưởng thôn, mỗi tổ dân phố có một tổ trưởng tổ dân phố. Đây là những người hoạt động không chuyên trách ở cơ sở.
Ngoài ra, HĐND cấp tỉnh có thể quyết định bố trí thêm người tham gia hoạt động tại thôn, tổ dân phố để hỗ trợ công việc.
Nhiệm kỳ của trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố là 5 năm. Trong trường hợp đặc biệt như thiên tai, dịch bệnh hoặc phục vụ việc sắp xếp đơn vị, nhiệm kỳ có thể được kéo dài hoặc rút ngắn nhưng không quá 6 tháng.
Người giữ chức danh này phải từ đủ 21 tuổi, cư trú thường xuyên tại địa bàn, có uy tín và được người dân tín nhiệm.
Đáng chú ý, nghị định mới bổ sung yêu cầu phải có kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin, thực hiện thống kê, báo cáo và hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ công trực tuyến.
Nghị định quy định cụ thể quy mô hộ gia đình đối với từng khu vực.
Tại Hà Nội và TPHCM, thôn phải có từ 500 hộ, tổ dân phố từ 700 hộ trở lên.
Ở vùng trung du, miền núi phía Bắc, thôn từ 150 hộ, tổ dân phố từ 300 hộ trở lên.
Khu vực đồng bằng sông Hồng, Đông Nam Bộ và đồng bằng sông Cửu Long, thôn tối thiểu 400 hộ, tổ dân phố từ 550 hộ trở lên.
Riêng các địa bàn miền núi, biên giới, hải đảo hoặc dân cư phân tán có thể áp dụng quy mô thấp hơn.
Không quá 3 người hoạt động không chuyên trách
Theo nghị định, mỗi thôn, tổ dân phố có tối đa 3 người hoạt động không chuyên trách, gồm: trưởng thôn hoặc tổ trưởng tổ dân phố, bí thư chi bộ, trưởng ban công tác mặt trận.
Ngân sách nhà nước sẽ khoán quỹ phụ cấp hằng tháng, gồm cả hỗ trợ đóng BHXH.
Cụ thể, thôn có từ 700 hộ trở lên, tổ dân phố từ 1.000 hộ trở lên hoặc thuộc vùng biên giới, hải đảo, đặc biệt khó khăn được hưởng quỹ phụ cấp bằng 8 lần mức lương cơ sở.
Các thôn, tổ dân phố còn lại được khoán quỹ phụ cấp bằng 6,5 lần mức lương cơ sở.
HĐND cấp tỉnh quyết định mức phụ cấp cụ thể, mức kiêm nhiệm và số lượng người tham gia hoạt động phù hợp điều kiện thực tế của địa phương.
Người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố được tham gia BHXH bắt buộc, BHYT và hưởng các chế độ theo quy định.
Trường hợp nghỉ việc do sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố sẽ được hưởng chính sách tinh giản theo quy định của Chính phủ.
Ngoài ra, địa phương có trách nhiệm đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng tuyên truyền, hòa giải, chuyển đổi số và hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến cho đội ngũ này.
