Ghi nhận thực tế tại Trung tâm Thận Tiết niệu và Lọc máu, Bệnh viện Bạch Mai, bác sĩ Mai Trà My cho biết nhiều bệnh nhân đến khám phát hiện suy thận giai đoạn nặng chỉ vì nhầm lẫn triệu chứng ngứa. Người bệnh thường gãi đến trầy xước da, mất ngủ triền miên nhưng tự ý mua thuốc dị ứng uống hoặc đổi sữa tắm thay vì đi kiểm tra sức khỏe tổng quát.
Bác sĩ My mô tả cơn ngứa do urê huyết có đặc điểm hoàn toàn khác biệt so với dị ứng thời tiết hay côn trùng đốt. Người bệnh thường cảm thấy ngứa âm ỉ, râm ran từ sâu bên trong da. Tình trạng này bùng phát mạnh nhất về đêm khiến người mắc suy kiệt cơ thể do mất ngủ kéo dài. Các loại thuốc bôi ngoài da thông thường hầu như không làm giảm triệu chứng này.
Ba cơ chế chính khiến da chịu tổn thương khi chức năng thận suy giảm bao gồm sự tích tụ độc tố, khô da và rối loạn chuyển hóa. Cơ thể người bệnh không đào thải triệt để urê và phospho, khiến các chất này tích tụ trong máu, rò rỉ vào mô da và kích thích trực tiếp lên đầu dây thần kinh. Đồng thời, người bệnh giảm tiết mồ hôi làm bề mặt da khô, nứt nẻ và nhạy cảm hơn. Việc rối loạn chuyển hóa canxi - phospho cũng tạo ra các cặn lắng đọng ở da và mạch máu, càng làm tăng thêm mức độ khó chịu.
Chuyên gia khuyến cáo người dân cần đi tầm soát chức năng thận ngay nếu thấy ngứa dai dẳng kèm theo phù nề, mệt mỏi kéo dài hoặc nước tiểu bất thường. Bệnh nhân tuyệt đối không tự ý dùng thuốc nam, thuốc lá không rõ nguồn gốc hay tắm nước quá nóng. Những thói quen sai lầm này cộng với hành động gãi xước da sẽ làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và đẩy nhanh tốc độ hỏng thận.
Để kiểm soát triệu chứng, người bệnh nên thoa kem dưỡng ẩm lành tính, không mùi hằng ngày. Về dinh dưỡng, người mắc bệnh cần hạn chế sử dụng sữa, các loại hạt và nước ngọt có ga nhằm giảm lượng phospho nạp vào cơ thể, đồng thời duy trì lịch xét nghiệm máu định kỳ. Y học hiện đại nay đã áp dụng nhiều phương pháp tiên tiến như lọc máu HDF Online hoặc dùng màng lọc hấp phụ, giúp y bác sĩ giải quyết hiệu quả nguyên nhân gây ngứa và nâng cao chất lượng sống cho người bệnh.
Lê Nga
