Nhà khoa học tìm cách để nhiều người được dùng sâm Ngọc Linh

Con số này được ông Lương Trọng Khoa, Phó chủ tịch Hội sâm Ngọc Linh Đà Nẵng, người có hơn 10 năm gắn bó với sâm Ngọc Linh, nêu trong hội thảo khoa học, tổ chức ngày 9/4 tại Gia Lai.

Theo ông, riêng lượng sâm trồng trên núi Ngọc Linh, tỉnh Quảng Nam (cũ) đã có hơn 20 triệu cây, đủ các năm tuổi. Nếu tính trung bình khoảng 30 cây mỗi kg, với mức giá khoảng 50 triệu đồng/kg, tổng giá trị vườn sâm Ngọc Linh ước tính lên tới 1 tỷ USD.

Nhưng nguồn tài sản này vẫn đang "nằm trên núi", ông nói, hàm ý phần lớn giá trị chưa được chuyển hóa thành sản phẩm thương mại.

Trên thực tế, doanh nghiệp Việt cũng đã bắt đầu tìm cách "đưa sâm xuống núi". Ông Phan Thanh Thiên, Tổng giám đốc Trường Sinh group, cho biết đang hợp tác và quản lý 70 ha vùng trồng với 500.000 cây sâm. Doanh nghiệp này sẽ đầu tư thêm 500 tỷ đồng để phát triển vùng trồng dược liệu dưới tán rừng tại Gia Lai, quy mô 850 ha.

Song song với phát triển vùng trồng, doanh nghiệp cũng đầu tư vào chế biến để mở rộng thị trường, biến sâm thành nhiều dạng sản phẩm khác nhau nhằm đưa vào các nhà thuốc, tiệm tạp hóa. Tuy nhiên, theo ông Thiên, rào cản hiện nay không nằm ở kỹ thuật.

Nút thắt lớn nhất nằm ở giá thành, khi giá một kg sâm Ngọc Linh nguyên liệu hơn 50 triệu đồng, khiến sản phẩm khó tiếp cận số đông người dùng.

Nhiều sản phẩm sâm không rõ nguồn gốc xuất hiện cũng làm giảm niềm tin của người tiêu dùng. Việc phân biệt giữa sâm Ngọc Linh, sâm Lai Châu hay các loại sâm Việt Nam khác cũng cần được làm rõ. Trước mắt, điều doanh nghiệp hướng đến là giảm giá sâm nguyên liệu xuống dưới 50 triệu đồng.

Bài toán giá gắn chặt với quy mô sản xuất, theo cơ quan quản lý. Bà Nguyễn Thị Phương Mai, Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Gia Lai, cho rằng nếu mở rộng được vùng trồng, nguồn cung tăng lên sẽ tạo điều kiện giảm giá. "Sâm quý một phần vì chất lượng, nhưng cũng quý vì sự khan hiếm", bà nói.

Các thử nghiệm ban đầu tại khu vực Đắk Rong, Gia Lai cho thấy cây sâm có khả năng thích nghi, sinh trưởng tốt. Tuy nhiên, để đánh giá đầy đủ giá trị, nhất là chất lượng dược liệu vẫn cần chờ đến giai đoạn thu hoạch. Đại diện Sở Khoa học và Công nghệ Gia Lai kỳ vọng mô hình sẽ thành công, tạo cơ sở khoa học cho việc nhân rộng vùng trồng tại địa phương này.

Ở góc độ thị trường, ông Đỗ Hữu Hưng, Ủy viên Ban chấp hành Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, bày tỏ trăn trở khi các thương hiệu Việt như sâm Ngọc Linh hiện vẫn vắng bóng trên thị trường quốc tế. "Sâm Việt vẫn thua kém sâm Hàn Quốc, sâm Mỹ, sâm Canada về mức độ tin cậy trên thị trường", ông nói.

Theo ông Hưng, để phát triển thị trường cho sâm Ngọc Linh, cần phải gây dựng niềm tin của người dùng trong nước, hệ thống phân phối và tạo ra nhu cầu ở quy mô toàn cầu. Ngoài ra, sản phẩm cũng cần đa dạng hơn. Nếu chỉ bán sâm tươi, thị trường sẽ hạn chế. Các sản phẩm như trà sữa sâm hay đồ uống có sâm sẽ giúp mở rộng tệp khách hàng, đặc biệt là người trẻ.

Viện dẫn ví dụ về ngành công nghiệp nhân sâm hàng tỷ USD ở Hàn Quốc và ngành công nghiệp đông y hàng trăm tỷ USD ở Trung Quốc, ông Hưng kỳ vọng Việt Nam cũng sẽ xây dựng được ngành kinh tế nhiều tỷ USD từ các sản phẩm sâm Ngọc Linh.

TS Đỗ Việt Hà, Phó Chủ tịch Hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam cho biết sâm Ngọc Linh được định danh là Panax Vietnamensis, có 52 hợp chất saponin, nhiều hơn so với nhân sâm Hàn Quốc. Sâm Ngọc Linh chứa hàm lượng MR2 cao và có thêm 24 loại saponin mà các loại sâm khác không có.

Ngoài ra, sâm Ngọc Linh còn có 17 loại amino acid, trong đó có 8 loại thiết yếu, cùng khoảng 18 nguyên tố khoáng. Các nhà khoa học còn ghi nhận sự hiện diện của nguyên tố germani ở dạng hữu cơ, góp phần tạo nên khác biệt của sâm Ngọc Linh.

Trọng Đạt