Điều hành UBND thành phố là ông Nguyễn Văn Được, 58 tuổi, có hơn 30 năm công tác tại Long An (cũ), từng giữ chức Bí thư Tỉnh ủy trước khi được điều động về TP HCM đầu năm 2025. Khi Bộ Chính trị điều động ông Được làm Phó bí thư Thành ủy và giới thiệu để bầu giữ chức Chủ tịch UBND thành phố, ông được đánh giá có kinh nghiệm thực tiễn, am hiểu quản lý đất đai, tài nguyên môi trường - lĩnh vực phức tạp tại TP HCM.

Hỗ trợ ông Được trong nhiệm kỳ mới là 7 phó chủ tịch, độ tuổi 46-55, có chuyên môn về hạ tầng, kinh tế, luật; phần lớn có trình độ sau đại học. Cơ cấu này giúp tăng tính chuyên sâu nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao về phối hợp trong bối cảnh khối lượng công việc lớn.

Kẹt xe, ngập nước kéo dài

TP HCM hiện còn 22 điểm có nguy cơ ùn tắc, tập trung trên các trục giao thông lớn như Nguyễn Tất Thành, Xô Viết Nghệ Tĩnh, Đinh Bộ Lĩnh, khu vực Ngã tư Bốn Xã. Áp lực chủ yếu do phương tiện cá nhân tăng nhanh, trong khi nhiều dự án hạ tầng chậm tiến độ.

Đơn cử như tuyến Vành đai 2 dài khoảng 64 km - công trình có vai trò phân luồng giao thông - sau gần 20 năm vẫn chưa khép kín, khiến lưu lượng dồn vào nội đô, làm gia tăng ùn tắc và chi phí logistics.

Ở lĩnh vực chống ngập, thành phố còn 159 điểm ngập do mưa và triều cường. Dự án kiểm soát triều gần 10.000 tỷ đồng, kỳ vọng bảo vệ hơn 6,5 triệu dân khu vực bờ hữu sông Sài Gòn và trung tâm, đã triển khai hơn một thập kỷ nhưng chưa hoàn thành.

Hai lĩnh vực trên do Phó chủ tịch UBND TP HCM Bùi Xuân Cường phụ trách. Ông có học vị tiến sĩ Xây dựng, từng là Giám đốc Sở Giao thông Vận tải, Trưởng Ban Quản lý đường sắt đô thị và tham gia xử lý các vướng mắc của dự án metro Bến Thành - Suối Tiên.

Ngoài giao thông, ông còn phụ trách đầu tư công, dự án ODA, đường sắt đô thị, kiến trúc và phát triển đô thị. Với nền tảng chuyên môn, ông được đánh giá là "đúng người - đúng việc" theo chủ trương của Thường trực Thành ủy. Tuy nhiên, để giải bài toán kẹt xe, ngập nước, thành phố còn cần tháo gỡ 3 điểm nghẽn: vốn, giải phóng mặt bằng và cơ chế.

Áp lực môi trường, đô thị hóa

Mỗi ngày TP HCM phát sinh khoảng 13.000-14.000 tấn rác, tăng 6-8% mỗi năm; trong đó khoảng 85% vẫn xử lý bằng chôn lấp, gây áp lực lớn lên quỹ đất và môi trường.

Theo Chương trình quan trắc chất lượng môi trường, tài nguyên nước và giám sát nguồn thải năm 2025, chất lượng không khí thành phố có xu hướng suy giảm, chủ yếu do bụi mịn và tiếng ồn giao thông. Ô nhiễm tập trung tại các trục giao thông lớn, khu công nghiệp, cụm công nghiệp, cảng biển và khu vực khai thác khoáng sản.

Giai đoạn 5 năm tới, TP HCM đặt mục tiêu kiểm soát ô nhiễm, siết khí thải và thúc đẩy giao thông xanh. Lĩnh vực môi trường, biến đổi khí hậu và chống ngập do Phó chủ tịch UBND TP HCM Bùi Minh Thạnh phụ trách.

Ông Thạnh, 55 tuổi, có trình độ cử nhân Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước, trưởng thành từ hệ thống chính quyền cơ sở tại Bình Dương. Ông từng giữ các vị trí như Chủ tịch UBND phường, Chánh văn phòng Tỉnh ủy, Phó chủ tịch UBND tỉnh và Bí thư cấp huyện trước khi đảm nhiệm cương vị hiện nay.

Giải phóng mặt bằng vẫn là "nút thắt" của nhiều dự án

Công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng tiếp tục là điểm nghẽn lớn tại TP HCM. Nhiều dự án phải vừa thi công vừa giải tỏa, khiến tiến độ bị chia cắt, thiếu đồng bộ.

Nhiệm kỳ này, lĩnh vực đất đai, bồi thường, tái định cư - vốn phát sinh nhiều khiếu nại được giao cho Phó chủ tịch UBND TP HCM Hoàng Nguyên Dinh phụ trách.

Ông Dinh 46 tuổi, có nền tảng kết hợp giữa kỹ thuật xây dựng và luật, được đánh giá có lợi thế trong xử lý các vấn đề pháp lý. Kinh nghiệm quản lý dự án hạ tầng và thời gian công tác tại Bà Rịa - Vũng Tàu giúp ông có lợi thế nhất định. Tuy nhiên, thách thức lớn vẫn nằm ở các tồn đọng kéo dài và sự chồng chéo pháp lý.

Năm 2026, TP HCM dự kiến chi hơn 35.000 tỷ đồng cho giải phóng mặt bằng của 166 dự án, cho thấy áp lực lớn về nguồn lực và tiến độ giải ngân.

Y tế, giáo dục với áp lực từ quy mô dân số

Với gần 14 triệu dân, TP HCM đối mặt tình trạng quá tải bệnh viện kéo dài, thiếu trường lớp và chất lượng dịch vụ công chưa đồng đều. Đây là những vấn đề tác động trực tiếp đến đời sống người dân.

Nhiệm kỳ 2026-2031, Phó chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Mạnh Cường được giao phụ trách các lĩnh vực y tế, giáo dục, an sinh. Bên cạnh đó, ông cũng theo dõi chỉ đạo thực hiện các Nghị quyết 24, 31 của Trung ương và Nghị quyết 98 của Quốc hội.

Ông Cường 47 tuổi, là thạc sĩ Kinh tế, trưởng thành từ công tác Đoàn; từng giữ các vị trí như Bí thư Thành đoàn, Bí thư Quận ủy, Chánh Văn phòng Thành ủy. Kinh nghiệm tổ chức, điều phối được đánh giá là lợi thế của ông. Tuy nhiên, việc phụ trách đồng thời nhiều lĩnh vực chuyên sâu đòi hỏi khả năng huy động đội ngũ chuyên gia và đưa ra quyết sách hiệu quả trong bối cảnh áp lực dân số ngày càng lớn.

Về các cơ chế đặc thù, thành phố từng được trao Nghị quyết 54 (2017), sau đó là Nghị quyết 98 (2023). Song, kết quả triển khai chưa đạt kỳ vọng. Sau hợp nhất, Nghị quyết 98 được sửa đổi thành Nghị quyết 260, đặt ra yêu cầu mới về tốc độ và tính linh hoạt trong điều hành nhằm tạo đột phá, vượt rào cản hành chính.

Tăng trưởng 2 con số trong bối cảnh nhiều biến động

TP HCM đặt mục tiêu tăng trưởng 10-11% trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động. Với quy mô GRDP khoảng 3,03 triệu tỷ đồng, mỗi 1% tăng trưởng tương đương hơn 30.000 tỷ đồng - mức tương đương ngân sách năm của một số địa phương.

Lĩnh vực kinh tế tổng hợp do Phó chủ tịch thường trực UBND TP HCM Nguyễn Lộc Hà phụ trách. Ông 52 tuổi, là kiến trúc sư, cử nhân Kinh tế chính trị, từng có kinh nghiệm điều hành công nghiệp, thương mại, dịch vụ và đối ngoại tại Bình Dương. Tuy nhiên, quy mô và độ phức tạp của TP HCM đòi hỏi cách tiếp cận linh hoạt hơn.

Theo các chuyên gia, thành phố đối mặt nhiều thách thức như biến động kinh tế toàn cầu, chi phí sản xuất tăng, gián đoạn chuỗi cung ứng. Mục tiêu kinh tế số chiếm 30% GRDP cũng đặt ra yêu cầu cao về hạ tầng công nghệ và nguồn nhân lực.

Lĩnh vực tài chính - ngân sách do Phó chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Công Vinh phụ trách. Ông 54 tuổi, cử nhân Luật, từng kinh qua nhiều vị trí tại Bà Rịa - Vũng Tàu, sau đó giữ chức Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư, rồi Phó chủ tịch UBND tỉnh. Khi sáp nhập, ông đảm nhiệm Giám đốc Sở Tài chính TP HCM.

Trong khi đó, lĩnh vực hành chính, tư pháp, phòng chống tham nhũng và tiếp công dân do Phó chủ tịch UBND TP HCM Trần Văn Bảy phụ trách. Ông 55 tuổi, thạc sĩ Luật, từng giảng dạy tại Đại học Luật TP HCM, giữ nhiều vị trí tại Sở Tư pháp, Chủ tịch UBND quận và gần đây là Chánh Thanh tra thành phố.

Các lĩnh vực này tác động trực tiếp đến môi trường đầu tư và niềm tin của người dân, đặc biệt ở các vấn đề như thủ tục hành chính, khiếu nại kéo dài và trật tự đô thị.

Theo đánh giá của một nguyên lãnh đạo thành phố, thách thức lớn không nằm ở từng cá nhân mà ở khả năng phối hợp liên ngành và tốc độ xử lý công việc. Nhiều lĩnh vực như chống ngập liên quan đến nhiều sở, ngành, nếu thiếu đồng bộ sẽ giảm hiệu quả.

TP HCM hiện có thêm cơ chế đặc thù để huy động nguồn lực, triển khai các dự án lớn. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc vào cách tổ chức thực hiện, mức độ chủ động của bộ máy và khả năng xử lý các tồn tại kéo dài.

"Yếu tố then chốt vẫn là môi trường làm việc, trong đó đề cao trách nhiệm, giảm tâm lý e ngại và rút ngắn quy trình xử lý. Khi đó, các chính sách mới có thể được triển khai nhanh và hiệu quả hơn", ông nói.

Lê Tuyết - Giang Anh