"Tiêm kích JAS 39 Gripen của Thụy Điển ngày 10/4 tiếp cận và giám sát một tàu ngầm lớp Kilo của Nga tại eo biển Kattegat. Chúng tôi cùng các đồng minh theo dõi chiến hạm này khi nó trên đường di chuyển vào biển Baltic", quân đội Thụy Điển ngày 11/4 thông báo.
Ảnh được quân đội Thụy Điển công bố cho thấy một tiêm kích Gripen bay phía sau tàu ngầm Nga đang nổi trên mặt nước. Di chuyển song song với chiến hạm Nga có một phương tiện màu xám, dường như là là tàu hải quân, song chưa rõ thông tin chi tiết về nó.
Eo biển Kattegat nằm giữa biển Baltic và biển Bắc, nằm trong lãnh hải cùng vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Thụy Điển và Đan Mạch. Khi di chuyển qua đây, tàu ngầm Nga phải tuân thủ quy tắc đi qua vô hại Công ước Liên Hợp Quốc về Luật biển (UNCLOS) 1982, theo đó các chiến hạm loại này phải nổi lên và treo cờ quốc tịch.
Tiêm kích JAS 39 Gripen Thụy Điển giám sát tàu ngầm Nga tại eo biển Kattegat ngày 10/4. Ảnh: Quân đội Thụy Điển
Đại tá Marko Petkovic, chỉ huy tác chiến hải quân Thụy Điển, hồi tháng 12/2025 cho biết tàu ngầm Nga những năm qua tăng đáng kể hoạt động tại khu vực, nằm trong nỗ lực gia tăng hiện diện quân sự của họ ở biển Baltic. "Nga đang hiện đại hóa hải quân, chế tạo mỗi năm một tàu ngầm lớp Kilo. Đây không phải hoạt động ngắn hạn, thay vào đó nằm trong chương trình dài hạn, sâu rộng và có chủ đích", ông nói.
Thụy Điển xây dựng các đội chuyên trách giám sát tàu ngầm Nga tại khu vực với nhiều khí tài, trong đó nòng cốt là tiêm kích JAS 39 Gripen làm nhiệm vụ theo dõi trên không và hộ vệ hạm cỡ nhỏ lớp Visby, có thể hoạt động tại vùng biển nông gần bờ với khả năng đạt tốc độ tối đa 65 km/h.
David Cenciotti, biên tập viên chuyên trang quân sự Aviationist, đánh giá đội hình giám sát của Thụy Điển "đặc biệt thú vị" khi họ điều chiến hạm lớp Visby và tiêm kích Gripen để làm nhiệm vụ đối phó tàu ngầm, thay vì dùng máy bay chuyên dụng như mẫu P-8.
"Đây là một cách tiếp cận có thể mang lại hiệu quả trong môi trường hạn chế của biển Baltic, song vẫn khác biệt đáng kể so với mô hình chống ngầm với phi cơ chuyên dụng", Cenciotti nhận xét.
Vị trí eo biển Kattegat và biển Baltic. Đồ họa: Britannica
Kilo là định danh được NATO đặt cho tàu ngầm diesel-điện thuộc Đề án 877, 636 do Liên Xô và Nga chế tạo. Hải quân Nga đang vận hành 5 tàu thuộc Đề án 877 và 12 tàu thuộc Đề án 636.3.
Tàu ngầm Đề án 636.3 dài gần 74 m và lượng giãn nước khi lặn gần 4.000 tấn, lớn hơn một chút so với chiến hạm Đề án 877 với chiều dài khoảng 73 m và lượng giãn nước khi lặn là hơn 3.000 tấn. Chúng có thể di chuyển với tốc độ tối đa 31 km/h khi nổi và 37 km/h khi lặn, hoạt động liên tục trong 45 ngày.
Các chiến hạm này được trang bị 6 ống phóng ngư 533 mm, mang theo 18 ngư lôi, 24 quả thủy lôi cùng 4 tên lửa hành trình Kalibr. Tàu còn có 8 tên lửa phòng không 9K34 Strela-3 hoặc 9K310 Igla-1, song biến thể xuất khẩu có thể không được trang bị vũ khí này.
Nguyễn Tiến (Theo AFP, AP, Aviationist)
