Phát biểu bế mạc hội nghị quán triệt Nghị quyết Hội nghị Trung ương 2 khóa 14 sáng 13/4, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ sau Đại hội 14 và đợt 1 kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa 16, đường lối, hướng đi đã rõ ràng, mạch lạc; cơ cấu tổ chức, đặc biệt về nhân sự của toàn hệ thống chính trị đã cơ bản hoàn chỉnh.
"Nhiệm vụ của chúng ta hiện nay là làm và làm đúng, làm quyết liệt, hiệu quả", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, đồng thời yêu cầu việc triển khai nghị quyết phải quyết liệt, đồng bộ, có trọng tâm, trọng điểm, tạo chuyển biến rõ nét trong toàn hệ thống chính trị và lan tỏa thành động lực phát triển trong toàn xã hội.
Người đứng đầu Đảng, Nhà nước nhấn mạnh thêm 5 vấn đề lớn mang tính định hướng xuyên suốt. Trước hết là yêu cầu mỗi cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên phải nhận thức đầy đủ, sâu sắc các quy định của Đảng là "thể chế bản lề" bảo đảm Đảng vận hành như một khối thống nhất trong toàn hệ thống chính trị. Việc thực hiện phải nghiêm túc, đồng bộ, nhất quán từ trên xuống dưới, gắn với kiểm tra, giám sát chặt chẽ và xử lý nghiêm minh vi phạm.
Nếu nhận thức không đầy đủ, thực hiện không nghiêm sẽ dẫn đến tùy tiện trong vận dụng, lỏng lẻo kỷ luật, thiếu thống nhất trong hành động, làm suy giảm hiệu lực lãnh đạo và niềm tin của nhân dân. "Không được phép hiểu khác, làm khác, càng không được vận dụng theo hướng thuận lợi cho riêng mình", ông nhấn mạnh.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại hội nghị quán triệt Nghị quyết hội nghị Trung ương 2 khóa 14, sáng 13/4. Ảnh: Ngọc Thành
Cùng với đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu đổi mới căn bản tư duy phát triển, chuyển từ phân bổ nguồn lực sang kiến tạo, dẫn dắt và kích hoạt nguồn lực. Ông chỉ rõ trong thời gian dài, không ít nơi vẫn dựa chủ yếu vào cái sẵn có, lấy ngân sách nhà nước, đất đai và đầu tư công làm trụ cột, coi nguồn lực là hữu hạn và tĩnh, thiên về phân chia hơn là tạo lập. Nếu không được điều chỉnh kịp thời, tư duy này sẽ trở thành lực cản lớn đối với quá trình phát triển. "Một nền kinh tế muốn tăng trưởng cao, bền vững và có khả năng bứt phá, không chỉ vận hành trên nền tảng một nguồn lực đơn nhất, càng không thể đặt toàn bộ gánh nặng phát triển lên vai Nhà nước", ông nói.
Theo tính toán, giai đoạn phát triển mới cần khoảng 38 triệu tỷ đồng, trong đó vốn Nhà nước khoảng 8,5 triệu tỷ đồng, phần còn lại phải huy động từ các nguồn lực khác. Vì vậy, vai trò các dòng vốn phải được định vị lại trong một cấu trúc phát triển mới. Vốn nhà nước là "vốn mồi", "vốn kiến tạo" để định hình không gian phát triển, giảm thiểu rủi ro ban đầu và dẫn dắt các dòng vốn ngoài nhà nước. Vốn doanh nghiệp, gồm khu vực tư nhân và FDI, cần được định hướng vào các ngành sản xuất giá trị gia tăng cao, đổi mới sáng tạo và các chuỗi giá trị tri thức. Vốn vay nước ngoài phải được sử dụng theo nguyên tắc chọn lọc chiến lược, gắn với năng lực hấp thụ và khả năng trả nợ trong dài hạn.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh thị trường tài chính, bao gồm thị trường vốn, tín dụng và trái phiếu, phải thực sự trở thành kênh dẫn vốn trung, dài hạn cho nền kinh tế thực, hướng dòng vốn vào sản xuất, đổi mới sáng tạo và hệ thống hạ tầng thiết yếu, qua đó nâng cao chất lượng tăng trưởng. Bên cạnh đó, yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng được đặt ra cấp thiết trong bối cảnh biến động quốc tế, trong đó có tác động từ xung đột Iran tới giá cả, đòi hỏi phải tính toán kỹ lưỡng để điều hành hiệu quả.
Đặc biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh việc khơi thông nguồn lực trong nhân dân là đột phá chiến lược trong giai đoạn mới. Đây không chỉ là nguồn vốn tài chính mà còn là tổng hòa của trí tuệ, kỹ năng, sức lao động, tinh thần doanh nhân và khát vọng vươn lên làm giàu chính đáng của hàng chục triệu người dân.
Bên cạnh yêu cầu về nguồn lực, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặt vấn đề khắc phục triệt để tư duy cục bộ trong địa giới hành chính, ngành và cục bộ nhiệm kỳ trong quy hoạch phát triển. Ông nhấn mạnh "quy hoạch là tư duy phát triển được không gian hóa", do đó quy hoạch tổng thể phải mang tính tích hợp, đa mục tiêu, dài hạn, tạo cấu trúc phát triển hợp lý hơn, sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn và mở ra dư địa tăng trưởng lớn hơn cho tương lai. Quy hoạch địa phương, ngành phải được đặt trong cấu trúc tổng thể, gắn với liên kết vùng và tầm nhìn "hướng Đông - tỏa Tây", "trục Bắc - Nam liền dải", bảo đảm không phát sinh chồng lấn, xung đột hay lãng phí nguồn lực.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặc biệt lưu ý quy hoạch năng lượng phải đi trước một bước, bởi nếu không có năng lượng đủ, ổn định, bền vững, giá phù hợp và phân bổ hợp lý thì không thể có công nghiệp hóa, hiện đại hóa thành công, không thể có tăng trưởng cao kéo dài và không thể mở ra không gian phát triển mới. Đồng thời, phải dứt khoát chấm dứt tình trạng đầu tư theo phong trào, theo cơ chế xin - cho, theo nhiệm kỳ hoặc theo hình thức bề ngoài. Mọi dự án phải được đặt trong quy hoạch tổng thể, đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật, bảo đảm tính đồng bộ và khả năng vận hành lâu dài. "Phải đưa tầm nhìn hàng thế kỷ vào quy hoạch tổng thể", ông nói.
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân tại hội nghị. Ảnh: Ngọc Thành
Ở cấp độ nền kinh tế, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu giải phóng sức sản xuất, bảo đảm mỗi người dân, mỗi hộ gia đình, mỗi doanh nghiệp trở thành chủ thể của tăng trưởng. Ông cho rằng mục tiêu tăng trưởng hai con số đòi hỏi quyết tâm rất cao, cách làm sáng tạo và phải bảo đảm cả vĩ mô và vi mô đều thông suốt. Nền kinh tế chỉ thực sự mạnh khi từng "tế bào" khỏe mạnh, tức là từng hộ gia đình, hộ kinh doanh, cơ sở sản xuất, doanh nghiệp vận hành hiệu quả.
"Khi nội lực trong dân được khơi thông, được kết nối với nguồn lực nhà nước, với hạ tầng, với thị trường, với công nghệ, với đào tạo, với tín dụng, với quy hoạch phát triển, thì nền kinh tế sẽ có một nền móng nội lực vững chắc cho tăng trưởng", ông nói, đồng thời yêu cầu phải kiến tạo môi trường phát triển để hàng triệu người dân nhận thấy cơ hội thực sự, có điều kiện đầu tư, mở rộng sản xuất, kinh doanh và gắn bó lâu dài với nền kinh tế.
Các cơ chế, chính sách phải hướng tới thể chế ổn định, minh bạch, chi phí tuân thủ hợp lý, hạ tầng đồng bộ và khả năng tiếp cận thị trường rộng mở, qua đó tạo động lực nội sinh mạnh mẽ cho đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.
Về mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đánh giá hệ thống đã vượt qua giai đoạn khởi động ban đầu, bước đầu vận hành ổn định, thông suốt và đang chuyển sang giai đoạn nâng cao chất lượng thực thi. Dự kiến tháng 7 sẽ tổ chức sơ kết một năm triển khai.
Ông nhấn mạnh mô hình này cần được nhìn trong chỉnh thể thống nhất của nền quản trị quốc gia với nguyên lý xuyên suốt: Trung ương mạnh về định hướng chiến lược, thể chế và giám sát; địa phương mạnh về tổ chức thực hiện, trong đó cấp xã giữ vai trò then chốt quyết định chất lượng vận hành của toàn hệ thống. Năm 2026 được xác định là "năm cán bộ cơ sở", đòi hỏi cấp xã phải được phân quyền rõ ràng, gắn với nguồn lực và trách nhiệm, đồng thời nâng cao năng lực ra quyết định, huy động nguồn lực và giám sát, phản hồi.
Kết luận, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh yêu cầu chuyển hóa mọi nghị quyết, chính sách thành hành động cụ thể, hướng trực tiếp tới nâng cao đời sống người dân và hiệu quả phát triển. "Điều quan trọng hơn cả là phải tạo được niềm tin và động lực phát triển trong toàn xã hội. Khi người dân tin tưởng, doanh nghiệp tin tưởng, hệ thống vận hành thông suốt, nguồn lực được khơi thông, thì khát vọng phát triển sẽ được chuyển hóa thành sức mạnh thực tế", ông nêu rõ.
Vũ Tuân
