Những ngày đầu tháng 4, tại các cánh đồng ở Hồng Ngự, Tân Hồng (Đồng Tháp), nông dân bước vào cao điểm thu hoạch. Dọc các tuyến kênh, đường nội đồng, lúa được tập kết chờ thương lái đến thu mua, song giao dịch diễn ra chậm, giá giảm khiến nhiều người lo lắng.
Ông Trương Hoàng Nam, xã Long Khánh, cho biết với 1,3 ha nếp, ông từng chốt giá 6.800 đồng mỗi kg nhưng khi thu mua, thương lái chỉ trả 6.200 đồng. Dù chấp nhận bán, việc cân lúa kéo dài nhiều ngày.
"Có hộ cắt hơn 10 ngày mới được cân. Ruộng tôi thu hoạch 6 ngày rồi vẫn phải chờ, chưa biết khi nào tới lượt", ông nói, thêm rằng lúa phơi ngoài đồng gặp nắng nóng có thể hao hụt 1-2% mỗi ngày.
Hàng nghìn bao nếp của nông dân xã Long Khánh tiêu thụ chậm, hao hụt nhiều do thời tiết. Ảnh: Ngọc Tài
Tại xã Long Khánh, hơn 50 hộ trồng nếp rơi vào tình cảnh tương tự khi đầu ra chậm trong lúc chi phí sản xuất tăng cao.
Ông Trần Ngọc Thơ cho hay vụ đông xuân năm nay năng suất đạt khoảng 8 tấn mỗi ha, nhưng chi phí phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và nhân công đều tăng. Đáng chú ý, giá thuê máy gặt và vận chuyển tăng gấp đôi do giá nhiên liệu cao. "Làm ruộng suốt ba tháng nhưng hầu như không có lãi", ông nói.
Ở An Giang, nhiều nông dân còn gặp khó trong khâu thu hoạch do thiếu máy gặt. Ông Trần Văn Mạnh, xã Bình Thành, trồng 5 ha lúa Nhật, phải thuê máy với giá 15 triệu đồng mỗi ha, cao gấp ba lần thông thường. Việc khan hiếm máy khiến lúa lưu trên đồng hơn 10 ngày, làm giảm sản lượng. "Làm lúa vốn lời ít, vụ này còn thấp hơn trước", ông Mạnh nói.
Hiện giá lúa Đài Thơm 8 dao động 5.600-6.400 đồng mỗi kg, lúa Nhật khoảng 6.600 đồng, giảm 1.000-1.200 đồng so với cùng kỳ năm ngoái.
Ông Mạnh bên thửa ruộng đã quá ngày thu hoạch song không thể thuê máy cắt. Ảnh: Nguyễn Khánh
Ông Nguyễn Vĩnh Trọng, Giám đốc Công ty TNHH Việt Hưng, cho biết giá lúa giảm do xuất khẩu chững lại trong khi nguồn cung tăng mạnh vào mùa thu hoạch. Riêng nếp, diện tích gieo trồng tăng khiến cung vượt cầu, kéo giá xuống và tiêu thụ chậm. Tuy vậy, ông dự báo thị trường có thể cải thiện khi các đối tác như Philippines, Trung Quốc và một số nước châu Phi bắt đầu đặt hàng trở lại.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang, vụ đông xuân toàn tỉnh gieo trồng hơn 500.000 ha, đã thu hoạch gần 90%, năng suất trung bình khoảng 7,8 tấn mỗi ha. Tại Đồng Tháp, diện tích xuống giống hơn 200.000 ha, thu hoạch trên 80%.
Ông Lê Hà Luân, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp, nhận định giá lúa giảm mang tính chu kỳ, khi nhiều quốc gia tăng dự trữ lương thực, giảm nhu cầu nhập khẩu. Về lâu dài, ông cho rằng cần dự báo sát thị trường để điều tiết diện tích sản xuất, tránh dư cung.
Năm 2025, Việt Nam xuất khẩu hơn 8 triệu tấn gạo, thu về trên 4,1 tỷ USD, giảm khoảng 10% về sản lượng và 27% về giá trị so với năm trước. Ba tháng đầu năm nay, xuất khẩu đạt 2,2 triệu tấn với kim ngạch 1,14 tỷ USD, tăng nhẹ về sản lượng nhưng giảm 19% về giá trị.
Ngọc Tài
