Khoảng 21h ngày 5/2/2024, ôtô chở 7 người gia đình Lý Quốc (40 tuổi) đến tòa nhà số 6 trong khu dân cư ở thành phố Vạn Ninh, tỉnh Hải Nam. Vợ Quốc đã mua một căn hộ ở đây trước khi kết hôn, nay dùng làm nơi nghỉ đông.
Khu phức hợp này không có gara ngầm, chỉ có chỗ đỗ xe công cộng trên khoảng đất trống trước tòa nhà dành cho cư dân. Trước tòa số 6, chỉ còn ba chỗ đỗ xe còn trống, phía trên đặt ba cọc tiêu giao thông.
Xung đột vì chỗ đậu xe
Bố vợ Quốc xuống xe hỏi người đàn ông họ Dương đứng gần ba cọc tiêu xem họ có thể đậu xe qua đêm không. Dương nói cả ba chỗ đã bị chủ nhà bên cạnh là ông ông Liễu Thiếu Quân (62 tuổi) chiếm dụng.
Thấy ông Quân mở cửa sổ trên tầng hai ngó xuống xem, bố Quốc bày tỏ muốn dùng một chỗ đậu xe trước nhà ông, sẽ rời đi ngay sáng hôm sau. Tuy nhiên, ông Quân nói họ không thể đỗ xe trước cửa vì sẽ chắn lối đi.
Bố vợ Quốc cố thuyết phục rằng sẽ đỗ xe lệch ra ngoài một chút để không chắn đường, nhưng ông Quân kiên quyết không đồng ý dù tối đó không có việc phải ra ngoài.
Bố vợ Quốc tranh luận: "Đây là chỗ đỗ xe công cộng trong khu dân cư chúng ta, không phải của riêng nhà ông, ông không đậu xe thì không thể nào không cho người khác đậu được".
Quốc, tốt nghiệp thạc sĩ Luật tại Đại học Bắc Kinh và đã làm việc trong ngành tư pháp hơn 10 năm, cố thuyết phục bằng lý lẽ: "Luật quy định chỗ đậu xe ở khu vực công cộng của khu dân cư thuộc về tất cả cư dân. Ai đến trước dùng trước. Ông không có quyền ngăn cản chúng tôi sử dụng".
"Nhà này là tôi mua, chỗ đậu xe ở ngay trước cửa nhà tôi thì chính là của tôi!", ông Quân hét lên. Thực tế, ông Quân chỉ thuê nhà sống ở đây.
Cú ngã bất thình lình
Giữa tiếng cãi vã, bà Ngô Oánh, 59 tuổi, vợ ông Quân, vừa tắm xong ló đầu ra từ sau cánh cửa trượt ở tầng một. Bà dùng rèm cửa để che chắn cơ thể, nói gì đó bằng tiếng địa phương.
Quốc kể rằng lúc đó, gia đình anh đều tập trung chú ý vào tầng hai, không ai để ý đến bà Oánh.
Lo sợ xe nhà mình bị quệt xước nếu cứ cố đậu ở đó, bố vợ Quốc khởi động xe chuẩn bị tìm chỗ khác. Lúc này đôi bên vẫn đang lời qua tiếng lại.
Bỗng một tiếng va đập mạnh vang lên, Quốc nhớ như in âm thanh đó giống như "một quả dưa hấu rơi xuống sàn bê tông từ trên cao". Anh nhìn sang, thấy bà Oánh ngã ra khỏi cửa trượt, người quấn trong tấm rèm, đầu hướng ra ngoài, chân hướng vào trong, nằm bất động trên mặt đất bên ngoài phòng. Máu đỏ sẫm rỉ ra từ phía sau đầu bà, dần lan rộng.
Toàn bộ quá trình từ lúc bắt đầu tranh cãi cho đến khi tiếng động vang lên chỉ diễn ra trong 3 đến 5 phút. Hiện trường không có camera an ninh.
Khi tranh cãi, gia đình Lý Quốc đứng tại chỗ đậu xe, Liễu Thiếu Quân ở điểm đỏ trên tầng 2, Ngô Oánh ở điểm đỏ tại tầng 1.
Ông Quân lại có lời kể khác về khoảnh khắc đó. Ông nói vợ mình đang đứng cạnh cửa kính ở tầng một, trong điểm mù của ông. Ông nghe thấy vợ hét lên: "Các anh đã nói thế thì đừng đậu xe ở đây nữa", sau đó thấy vợ Quốc nói vài câu với bà Oánh rồi đi về phía cửa kính.
"Tôi lo nên vội vàng xuống lầu. Vừa đến chân cầu thang thì nghe thấy tiếng ai đó ngã xuống", sau đó ông Quân thấy vợ nằm bên ngoài cửa kính.
Quốc khẳng định ông Quân hoàn toàn không hay biết về sự cố dưới lầu do tầm nhìn hạn chế. Chỉ sau khi Quốc liên tục hét "Người nhà ông bị ngã rồi!" thì ông Quân mới vội chạy xuống, bế vợ lên rồi hét lớn "Đánh người!". Sau đó, ông Quân quay sang hàng xóm họ Dương, cũng là đồng hương, giục gọi điện báo tin bà Oánh bị đánh và kêu người đến giúp.
Quốc lập tức gọi cảnh sát và cấp cứu. Thấy ông Quân mất bình tĩnh, anh quyết định đưa gia đình rời khỏi hiện trường trước.
Bà Oánh được bác sĩ tuyên bố tử vong trong bệnh viện.
Cuộc điều tra hình sự
Vì an toàn, gia đình Quốc thuê phòng khách sạn vào tối hôm đó và chủ động gọi cho cảnh sát trình bày sự việc. Nửa đêm, cảnh sát đưa vợ chồng Quốc cùng bố của họ về đồn điều tra. Hai người mẹ ở lại khách sạn chăm sóc cháu nhỏ.
Cảnh sát tịch thu điện thoại di động của họ, lấy mẫu máu để xét nghiệm, thu thập dấu vân tay, so sánh dấu giày, đối chiếu ADN, kiểm tra móng tay xem có mô cơ thể hay sợi quần áo của người khác hay không. Điều tra viên muốn làm rõ vấn đề cốt lõi: Có sự tiếp xúc thân thể dù nhỏ nhất giữa Quốc và những người khác với bà Oánh hay không.
Quốc khẳng định khi tranh cãi xảy ra, họ đứng cách bà Oánh 4-5 m, sự chú ý của mọi người đều tập trung vào ông Quân, họ thậm chí không nhìn thấy bà Oánh ngã như thế nào.
Sau đó, đến lượt mẹ Quốc và mẹ vợ bị thẩm vấn. Ngay cả con gái 7 tuổi của Quốc, với người giám hộ đi cùng, cũng bị hỏi chuyện suốt bốn tiếng đồng hồ tại khách sạn.
Tất cả kết quả đều chứng minh rằng không có sự tiếp xúc thân thể nào giữa hai bên. Cuộc điều tra hình sự khép lại.
Gia đình Quốc bày tỏ với cảnh sát rằng sẵn lòng bồi thường nhân đạo cho bên kia. Tuy nhiên, họ không ngờ vụ việc rẽ sang một hướng khác.
Bị kiện vì gây rối dẫn đến chết người
Ngày 12/4/2024, báo cáo pháp y mô tả nguyên nhân tử vong của bà Oánh: chấn thương sọ não kết hợp xuất huyết dưới nhện và thoát vị hạnh nhân tiểu não trên cơ sở bệnh tim mạch do xơ vữa động mạch vành, dẫn đến suy hô hấp và suy tuần hoàn, cuối cùng dẫn đến tử vong.
Sau đó, ông Quân và con gái đệ đơn kiện dân sự, đòi bồi thường hơn 1,22 triệu nhân dân tệ (khoảng 4,7 tỷ đồng). Lý do là "hành vi gây rối" của gia đình Quốc đã trực tiếp dẫn đến cái chết của bà Oánh.
Trong đơn khiếu nại, họ kể gia đình Quốc đã đề nghị ông Quân cho đậu xe nhờ sau khi bị Dương từ chối. Xuất phát từ lòng tốt, ông Quân đồng ý. Tuy nhiên, vợ Quốc đột nhiên kích động, cho rằng ông Quân không có quyền quyết định việc đỗ xe. Khi bà Oánh cố nói lý với họ, gia đình Quốc "xông vào nhà gây rối", khiến bà Oánh bị ngã. Sau sự việc, gia đình Quốc không có bất kỳ biện pháp cứu hộ nào, mà "hoảng loạn bỏ chạy khỏi hiện trường".
Hồ sơ y tế của bà Oánh cho thấy ông Quân đã nói với bệnh viện rằng vợ bị đẩy ngã xuống đất sau khi cãi nhau với gia đình Quốc - mâu thuẫn với kết quả điều tra của cảnh sát.
Trong khi đó, Quốc khẳng định rằng, là cư dân trong tòa nhà, việc họ yêu cầu sử dụng chỗ đậu xe công cộng còn trống trong khu dân cư là hoàn toàn hợp lý và hợp pháp. Ông Quân và bà Oánh là người thuê nhà, lại chiếm dụng nhiều chỗ đậu xe công cộng, xâm phạm quyền lợi hợp pháp của Quốc và tất cả chủ nhà khác trong khu dân cư. Việc bà Oánh vô tình bị ngã khi bảo vệ lợi ích bất hợp pháp của mình không có bất cứ mối quan hệ nhân quả nào với những lời nói của gia đình anh.
Họ đã ngay lập tức gọi cảnh sát và cấp cứu, việc rời khỏi hiện trường là do ông Quân gọi người đến "tính sổ", buộc họ phải tạm thời tránh đi để đảm bảo an toàn. Sau khi đến khách sạn, họ đã chủ động gọi cho cảnh sát, hợp tác điều tra.
Tai nạn hay bị kích động?
Ngày 4/7/2025, TAND thành phố Vạn Ninh xét xử vụ kiện.
Tại tòa, hai bên xoay quanh ba vấn đề cốt lõi: Ai chiếm dụng chỗ đậu xe công cộng của khu dân cư? Có mối quan hệ nhân quả nào giữa việc bà Oánh bị ngã và cuộc cãi vã giữa hai bên hay không? Hành động của gia đình Quốc có cấu thành lỗi về mặt pháp lý hay không?
Công ty quản lý bất động sản nêu rõ rằng tất cả chỗ đậu xe trong khu dân cư đều là tài nguyên công cộng, áp dụng nguyên tắc ai đến trước đỗ trước, không có chỗ đậu xe của riêng ai.
Khu dân cư xảy ra vụ việc chỉ có chỗ đậu xe trước các tòa nhà dành cho cư dân sống tại đây.
Tuy nhiên theo Quốc, bản án sơ thẩm né tránh vấn đề quyền sở hữu chỗ đậu xe, không đề cập đến việc ông Quân có chiếm dụng chỗ đậu xe công cộng hay không, nhận định rằng "vợ chồng ông Quân không cho phép đậu xe trước cửa nhà họ, gia đình Quốc nên tìm chỗ đậu xe khác".
Phía ông Quân khẳng định cuộc tranh cãi khiến bà Oánh bị kích động, dẫn đến việc bà ngã và tử vong, nên giữa hai sự việc có quan hệ nhân quả trực tiếp.
Phía Quốc lập luận rằng cú ngã của bà Oánh là tai nạn. Báo cáo pháp y cũng nêu rõ nguyên nhân trực tiếp dẫn đến cái chết của bà Oánh là chấn thương sọ não kết hợp xuất huyết dưới nhện - hậu quả của một cú ngã - chứ không phải do "nhồi máu cơ tim hay đau tim", và các bệnh lý nền của bà không đủ để gây tử vong.
Chứng kiến toàn bộ quá trình bà Oánh ngã, con gái 7 tuổi của Quốc kể: Bà lão ở tầng một dùng tay kéo rèm che chắn từ cổ trở xuống, khi bà buông tay và xoay người thì hét lên một tiếng "A!" rồi ngã ngửa xuống đất bên ngoài cửa kính, bất động. Quốc giải thích rằng đứa trẻ có thể nhìn thấy toàn bộ quá trình bà Oánh ngã vì cô bé không tranh cãi, không dồn sự chú ý vào ông Quân như mọi người.
Những hàng xóm khác có mặt tại hiện trường tối đó cũng làm chứng rằng hai bên đứng cách nhau vài mét, không thấy bất kỳ tiếp xúc cơ thể nào, bà Oánh tự ngã.
Những chi tiết con gái Quốc mô tả gần như trùng khớp với hiện trường: trước tòa nhà số 6 có một bậc thềm cao hơn 20 cm, nhà ông Quân và chỗ đậu xe cách khoảng 2 m. Khi xảy ra sự việc, bà Oánh được bao bọc bởi rèm cửa, cản trở tầm nhìn. Khi xoay người, bà có thể đã bước hụt hoặc bị trượt chân, đó là lý do hợp lý nhất dẫn đến cú ngã.
Hai phán quyết gây bất mãn
Ngày 4/8/2025, TAND thành phố Vạn Ninh ra phán quyết sơ thẩm.
Tòa án nhận định cuộc tranh cãi bằng lời nói giữa Quốc cùng ba bị đơn khác với vợ chồng ông Quân - bà Oánh có quan hệ nhân quả nhất định với cú ngã dẫn đến tử vong của bà Oánh. Tòa án kết luận rằng bốn bị đơn đều có lỗi nhất định và phải chịu 15% trách nhiệm dân sự, bồi thường hơn 149.000 nhân dân tệ (khoảng 580 triệu đồng).
Quốc kháng cáo. Tháng 10/2025, vụ án được xét xử phúc thẩm tại TAND trung cấp tỉnh Hải Nam.
Tại tòa, Quốc chỉ ra rằng bản án sơ thẩm có sai sót trong việc áp dụng luật. Theo anh, nguyên nhân gốc rễ của vụ việc này là ông Quân - bà Oánh chiếm dụng trái phép chỗ đậu xe công cộng.
"Về mặt chủ quan, chúng tôi không hề cố ý hay sơ suất, và không thể lường trước được rằng một người hoàn toàn xa lạ với chúng tôi, chưa từng tiếp xúc, đứng cách xa 5 m, lại đột nhiên ngã xuống chỉ trong vài phút lời qua tiếng lại", Quốc nói. Việc thẩm phán tòa sơ thẩm áp đặt nghĩa vụ "dự đoán rủi ro" lên gia đình anh là không hợp lý.
"Nếu chỉ vì đôi bên tranh cãi bằng lời nói, một bên xảy ra tai nạn, bất kể nguyên nhân hay diễn biến sự việc ra sao đều buộc bên còn lại phải chịu trách nhiệm bồi thường, thì xã hội không còn công bằng và chính nghĩa", Quốc nói.
Ngày 13/1/2026, tòa phúc thẩm bác kháng cáo và giữ nguyên phán quyết sơ thẩm.
Thẩm phán nhận định gia đình Quốc cho rằng vợ chồng ông Quân chiếm dụng trái phép chỗ đậu xe công cộng, nhưng đã không dùng cách thức hợp lý và hợp pháp để bảo vệ quyền lợi. Thay vào đó, họ tiếp tục tranh cãi, bạo lực ngôn từ, làm gia tăng xung đột. Theo thẩm phán, Quốc lẽ ra phải lường trước được rằng người cao tuổi đa phần mắc nhiều bệnh, khi cảm xúc bị kích động dữ dội có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, do đó họ có một phần lỗi.
Quốc bày tỏ không hiểu tại sao các thẩm phán ở cả phiên tòa sơ thẩm và phúc thẩm luôn tránh đề cập đến vấn đề quyền sở hữu chỗ đậu xe - điều dẫn đến tranh cãi. Gia đình anh cũng không hề chửi bới, lăng mạ, uy hiếp ai, không rõ thẩm phán dựa vào đâu để nhận định "bạo lực ngôn từ".
Điều Quốc thấy không thể chấp nhận nhất là nghĩa vụ "dự đoán rủi ro" bị tòa áp đặt. "Lẽ nào ở nơi công cộng, ngay cả khi một người cao tuổi có hành vi phạm pháp, người khác cũng không thể khuyên can bằng lời nói, nếu không sẽ phải chịu trách nhiệm cho bất kỳ tai nạn nào xảy ra với người cao tuổi đó?", Quốc đặt nghi vấn.
Quốc cho biết đã nộp đơn đề nghị tái thẩm vào ngày 15/1 và sẽ kiên trì theo đuổi đến cùng. Ngày 23/3, TAND cấp cao tỉnh Hải Nam thông báo sẽ lập hồ sơ tái thẩm sớm nhất có thể.
Tuệ Anh (theo Phoenix Weekly, The Paper)
