Nhiệt độ môi trường tăng cao tạo áp lực lớn lên nhiều chi tiết trên ô tô. Không chỉ xe động cơ đốt trong, xe điện cũng chịu ảnh hưởng đáng kể khi vận hành dưới thời tiết nắng nóng kéo dài.
Ắc-quy, pin phụ trợ
Ở xe sử dụng động cơ đốt trong, ắc-quy là bộ phận chịu ảnh hưởng rõ rệt khi nhiệt độ môi trường tăng cao. Nắng nóng kéo dài làm dung dịch điện phân bay hơi nhanh hơn, đồng thời đẩy nhanh các phản ứng hóa học bên trong, khiến bản cực bị ăn mòn và giảm khả năng tích điện. Điều này khiến ắc-quy dễ yếu điện, đặc biệt sau khi xe để lâu dưới trời nắng hoặc phải khởi động nhiều lần trong điều kiện nhiệt độ cao.
Với xe điện, dù không sử dụng ắc-quy để khởi động động cơ, nhưng vẫn có pin phụ trợ 12V đảm nhiệm việc cấp điện cho các hệ thống điều khiển, khóa cửa, màn hình và kích hoạt hệ thống chính. Pin này cũng nhạy cảm với nhiệt độ cao, khi suy yếu, xe có thể gặp lỗi không khởi động được hệ thống, dù pin chính vẫn còn năng lượng.
Lốp xe
Lốp xe là bộ phận tiếp xúc trực tiếp với mặt đường nên chịu ảnh hưởng lớn nhất từ nền nhiệt cao vào mùa hè. Khi nhiệt độ môi trường tăng, không khí bên trong lốp giãn nở, áp suất lốp tăng theo. Đồng thời, mặt đường có thể nóng lên tới 50-60°C khiến cao su nhanh bị lão hóa, giảm độ đàn hồi và độ bền.
Đối với xe điện, áp lực lên lốp còn lớn hơn do trọng lượng xe thường nặng hơn xe xăng, và mô-men xoắn tức thời cao. Điều này khiến lốp mòn nhanh và sinh nhiệt nhiều hơn trong quá trình vận hành.
NLốp lão hóa sớm, dễ nứt nếu đỗ xe ngoài nắng trong thời gian dài. Ảnh: Driving
Hệ thống làm mát
Ở xe động cơ đốt trong, hệ thống làm mát (gồm két nước, quạt tản nhiệt, bơm nước và dung dịch làm mát) phải hoạt động với cường độ cao hơn nhiều khi nhiệt độ môi trường tăng. Nắng nóng khiến khả năng tản nhiệt tự nhiên giảm, trong khi động cơ vẫn sinh nhiệt lớn khi vận hành, đặc biệt khi đi đường dài hoặc kẹt xe. Nếu nước làm mát thiếu, bị cặn bẩn hoặc két nước bị tắc, hiệu quả làm mát sẽ suy giảm rõ rệt, dẫn đến tình trạng quá nhiệt.
Với xe điện, hệ thống làm mát không chỉ phục vụ động cơ điện mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát nhiệt độ pin. Pin lithium-ion hoạt động hiệu quả nhất trong một khoảng nhiệt độ nhất định, nếu vượt ngưỡng, hệ thống sẽ phải giảm công suất để bảo vệ pin, khiến xe yếu đi hoặc hạn chế khả năng sạc nhanh. Trong trường hợp hệ thống làm mát gặp sự cố, pin có thể bị quá nhiệt, ảnh hưởng trực tiếp đến tuổi thọ và độ an toàn.
Điều hòa
Trong mùa nắng nóng, hệ thống điều hòa gần như phải hoạt động liên tục ở công suất cao để duy trì nhiệt độ trong cabin. Điều này tạo áp lực lớn lên các bộ phận như máy nén, dàn nóng, dàn lạnh và hệ thống gas. Khi nhiệt độ môi trường tăng cao, khả năng giải nhiệt của dàn nóng bị suy giảm, khiến hiệu quả làm mát không còn như bình thường. Nếu hệ thống thiếu gas do rò rỉ qua đường ống bị nứt, lọc gió cabin bẩn hoặc dàn lạnh bám bụi, điều hòa có thể làm mát kém, thậm chí thổi ra hơi nóng sau một thời gian sử dụng.
Không chỉ ảnh hưởng đến sự thoải mái, điều hòa còn tác động trực tiếp đến hiệu suất vận hành của xe. Với xe xăng, điều hòa chạy mạnh làm tăng mức tiêu hao nhiên liệu, với xe điện có thể làm giảm đáng kể quãng đường di chuyển sau mỗi lần sạc.
Dầu động cơ
Dầu động cơ phải làm việc trong môi trường nhiệt độ cao hơn bình thường, khiến độ nhớt suy giảm nhanh và khả năng bôi trơn kém đi. Khi dầu bị loãng, lớp màng bảo vệ giữa các chi tiết kim loại không còn hiệu quả, làm tăng ma sát và nguy cơ mài mòn động cơ. Ngoài ra, nhiệt độ cao cũng đẩy nhanh quá trình oxy hóa, khiến dầu nhanh bị biến chất và tích tụ cặn bẩn.
Pin xe điện
Khối pin trên xe điện đặc biệt nhạy cảm với nhiệt độ môi trường. Khi vận hành trong điều kiện nắng nóng kéo dài, nhiệt độ pin tăng cao sẽ làm giảm hiệu suất hoạt động và buộc hệ thống phải giới hạn công suất để bảo vệ pin. Điều này có thể khiến xe yếu đi, sạc chậm hơn và giảm quãng đường di chuyển thực tế. Về lâu dài, nhiệt độ cao còn đẩy nhanh quá trình lão hóa hóa học bên trong pin, khiến dung lượng suy giảm nhanh hơn so với điều kiện vận hành bình thường.
Khối pin xe điện được lắp ráp bởi robot. Ảnh: BMW AG
Để hạn chế những hư hại do nắng nóng, chủ xe nên chủ động kiểm tra và bảo dưỡng định kỳ các hạng mục quan trọng như lốp, ắc-quy, hệ thống làm mát, điều hòa và dầu động cơ, tình trạng pin để phát hiện sớm dấu hiệu bất thường. Bên cạnh đó, chủ xe nên hạn chế đỗ xe dưới trời nắng gắt trong thời gian dài, ưu tiên đỗ xe nơi có bóng râm.
Hồ Tân
