Theo luật, UBND cấp xã được đăng ký các sự kiện, thông tin hộ tịch cho cá nhân không phụ thuộc địa giới hành chính. Các nội dung gồm khai sinh, kết hôn, giám hộ, nhận cha mẹ con, xác nhận tình trạng hôn nhân, khai tử và các thông tin hộ tịch khác.
Chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền ký giấy tờ hộ tịch và có thể ủy quyền tùy điều kiện thực tế, trừ giấy khai sinh, giấy chứng nhận kết hôn và trường hợp có yếu tố nước ngoài. Trước đây, việc xác nhận tình trạng hôn nhân phải thực hiện tại nơi thường trú, nếu không có thì theo nơi tạm trú.
Luật quy định mọi sự kiện hộ tịch của cá nhân phải được đăng ký đầy đủ, kịp thời, trung thực, khách quan và chính xác. Trường hợp không đủ điều kiện, người đứng đầu cơ quan đăng ký hộ tịch phải từ chối bằng văn bản, nêu rõ lý do.
Mỗi sự kiện, thông tin hộ tịch chỉ được đăng ký một lần, trừ trường hợp đăng ký lại kết hôn. Cơ quan đăng ký hộ tịch có trách nhiệm bảo đảm không trùng lặp dữ liệu.
Việc thu thập, xử lý, lưu trữ, chia sẻ và khai thác dữ liệu hộ tịch phải bảo đảm an toàn, bí mật, đúng mục đích và phù hợp quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân. Cơ quan đăng ký hộ tịch có trách nhiệm chủ động khai thác dữ liệu điện tử, tra cứu thông tin trong các cơ sở dữ liệu liên quan. Người dân không phải nộp, xuất trình hoặc tải lên giấy tờ đã có trong hệ thống, trừ khi không khai thác được hoặc dữ liệu chưa đầy đủ, chính xác.
Các đại biểu Quốc hội tại hội trường Diên Hồng. Ảnh: Hoàng Phong
Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết luật đã phân cấp triệt để thẩm quyền đăng ký hộ tịch và cho phép thực hiện không phụ thuộc địa giới hành chính. Chính phủ đã rà soát, đánh giá và xác định các điều kiện, nguồn lực đã đáp ứng yêu cầu triển khai.
Cơ sở dữ liệu hộ tịch đã được vận hành thống nhất trên toàn quốc, kết nối và chia sẻ thông tin với các cơ sở dữ liệu liên quan, đặc biệt là Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và hệ thống giải quyết thủ tục hành chính của các địa phương. Các cơ quan đăng ký hộ tịch đã thực hiện tra cứu dữ liệu phi địa giới để phục vụ giải quyết thủ tục.
Đội ngũ công chức làm công tác hộ tịch tại các địa phương đã được kiện toàn, bảo đảm năng lực chuyên môn. Về ủy quyền ký giấy tờ, luật cũng được điều chỉnh theo hướng linh hoạt, không hạn chế với giấy chứng tử để bảo đảm giải quyết kịp thời; trong khi giấy khai sinh và giấy chứng nhận kết hôn vẫn do lãnh đạo UBND cấp xã ký để bảo đảm tính chặt chẽ.
Luật cũng hoàn thiện cơ sở dữ liệu hộ tịch, bao gồm bản quét hoặc bản chụp sổ hộ tịch giấy, cùng các thông tin như họ tên, ngày sinh, nơi sinh, giới tính, số định danh cá nhân, dân tộc, quốc tịch, quê quán, nơi cư trú và giấy tờ chứng minh nhân thân.
Thông tin trong cơ sở dữ liệu hộ tịch, sổ hộ tịch giấy và giấy tờ hộ tịch phải thống nhất. Người dân có quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền điều chỉnh khi phát hiện sai sót. Trường hợp dữ liệu điện tử khác với sổ giấy thì phải điều chỉnh theo sổ hộ tịch giấy.
Luật Hộ tịch sửa đổi có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.
Sơn Hà
