Trong một giải đấu tại Budapest cách đây hơn hai năm, Khương Duy từng khiến người xung quanh ngạc nhiên mặc nguyên một chiếc áo suốt nhiều ngày thi đấu. Lý do rất đơn giản: chưa thua thì chưa cần thay. Người thầy Lương Trọng Minh khi đó còn đùa rằng "thanh tra môi trường Hungary bắt được là chết", khiến cậu học trò nhỏ tin thật mà lo lắng.
Câu chuyện có phần "mê tín" lại tiếp tục lặp lại ở Bangkok Mở rộng 2026, theo cách khác. Trong suốt 10 ngày thi đấu tại thành phố biển Hua Hin, Khương Duy và thầy gần như không yêu cầu dọn phòng. Mọi thứ như nước uống, khăn hay giấy vệ sinh đều được nhận bên ngoài. Với hai thầy trò, việc giữ nguyên trạng thái khi đang có chuỗi trận tốt quan trọng hơn những tiện nghi thông thường. Ban quản lý khu nghỉ dưỡng ban đầu còn nghi ngờ những bất thường từ căn phòng này, rồi hiểu ra khi chứng kiến kỳ thủ Việt Nam đăng quang.
Kỳ thủ Đầu Khương Duy (giữa) với chức vô địch Bangkok Mở rộng tại Hua Hin, Thái Lan ngày 18/4/2026. Ảnh: BCC
Những chi tiết đó không giải thích cho chức vô địch, nhưng phần nào cho thấy cách Khương Duy và thầy tiếp cận thi đấu. Họ tin vào nhịp độ đã tạo ra, và hạn chế những thay đổi không cần thiết.
Đây là cột mốc tiếp theo trong hành trình phát triển nhanh của Khương Duy. Từ HC đồng cờ tiêu chuẩn U8 thế giới năm 2019, cậu dần trở thành gương mặt nổi bật của cờ vua trẻ Việt Nam. Năm 2023, Khương Duy vô địch thế giới U12 cờ tiêu chuẩn, chấm dứt gần một thập kỷ chờ đợi của cờ vua Việt Nam ở đấu trường này. Ngoài ra, cậu giành thêm nhiều huy chương ở giải trẻ châu Á và các nội dung cờ nhanh, chớp cấp thế giới.
Ở trong nước, Khương Duy từng vô địch giải cờ vua xuất sắc quốc gia, quy tụ phần lớn kỳ thủ mạnh nhất. Trước đó, cậu đã đạt chuẩn kiện tướng quốc tế (IM) từ năm 11 tuổi, trở thành kỳ thủ trẻ nhất Việt Nam làm được điều này, và sớm vượt mốc Elo 2300 khi mới 12 tuổi.
Đến tháng 4/2026, Elo cờ tiêu chuẩn của Khương Duy đã đạt 2502, đưa cậu vào nhóm kỳ thủ trẻ hàng đầu thế giới. Trong các kỳ thủ sinh từ năm 2011 trở về sau, Khương Duy đứng thứ tư, sau một số tài năng nổi bật như Yagiz Kaan Erdogmus hay Faustino Oro. Khoảng cách này cho thấy cậu chưa phải người dẫn đầu thế hệ, nhưng đang nằm trong nhóm cạnh tranh trực tiếp.
Giành hai chuẩn GM trước tuổi 15 là nền tảng quan trọng, đặc biệt là khi chuẩn ở Bangkok là giải mở, tức không giới hạn kỳ thủ tham dự. Theo quy định, kỳ thủ muốn trở thành GM cần ba chuẩn, và có Elo chạm mốc 2.500. Trong ba chuẩn, phải có ít nhất một chuẩn tới từ giải mở. Khương Duy đã có hai chuẩn và Elo vượt 2.500. Tuy nhiên, chặng đường còn lại thường là khó nhất, như trường hợp GM Bùi Vinh từng mất vài năm mới có thể giành chuẩn cuối cùng.
Cờ vua Việt Nam từng chứng kiến hai trường hợp nổi bật là Nguyễn Ngọc Trường Sơn và Lê Quang Liêm. Trường Sơn trở thành GM ở tuổi 14, 9 tháng, 21 ngày, còn Quang Liêm đạt danh hiệu này ở tuổi 15, 2 tháng, 22 ngày.
So với cột mốc đó, Khương Duy khó có thể phá kỷ lục của Trường Sơn, nhưng vẫn còn khả năng bắt kịp, thậm chí vượt mốc thời gian của Quang Liêm nếu hoàn tất chuẩn GM thứ ba trong tương lai gần. Việt Nam hiện có nhiều giải kín do GM Bùi Vinh tổ chức để Khương Duy có thể kiếm chuẩn. Ngoài ra, các kỳ thủ Việt Nam thường sang Hungary dự các giải kiếm chuẩn, nhưng sẽ tốn nhiều chi phí hơn.
Khương Duy trong một ván đấu với Nigel Short ở Bangkok Mở rộng 2026. Ảnh: BCC
Với Khương Duy, nền tảng đã được xây dựng từ khá sớm khi cậu còn ở Thái Nguyên. Gia đình từng chấp nhận đưa cậu xuống Hà Nội ở trọ để theo đuổi cờ vua, duy trì lịch tập khoảng 6 giờ mỗi ngày trong nhiều năm. Tuy nhiên, bài toán chi phí vẫn hiện hữu, khi mỗi chuyến thi đấu quốc tế có thể tốn hàng chục triệu, thậm chí trăm triệu đồng, ảnh hưởng trực tiếp đến số lượng giải một kỳ thủ trẻ có thể tham dự.
Bangkok Mở rộng cho thấy Khương Duy có thể cạnh tranh sòng phẳng ở một giải mở mạnh, giữ được sự ổn định trước các đối thủ nhiều kinh nghiệm, và tận dụng cơ hội để tích lũy chuẩn GM. Trở thành GM ở tuổi còn trẻ hay nâng Elo lên mức cao sẽ giúp kỳ thủ có thêm nhiều cơ hội được mời dự các giải lớn cùng những kỳ thủ trưởng thành.
Câu chuyện "không thay áo khi chưa thua" hay "không dọn phòng khi đang thắng" suy cho cùng cũng thể hiện khát khao vươn tới đỉnh cao của Khương Duy và người thầy. Cậu đã chinh phục nhiều danh hiệu thế giới cấp độ trẻ, và giờ là lúc vươn tầm cao hơn.
Xuân Bình
