NBC News cuối tuần trước dẫn lời các quan chức quốc phòng Mỹ cho biết đây là lần đầu cơ sở quân sự nước này bị máy bay cánh bằng có người lái của đối phương tấn công trong suốt nhiều năm qua. Chưa rõ làm cách nào tiêm kích F-5 Iran vượt qua lưới phòng không đa tầng Mỹ triển khai để bảo vệ căn cứ Buehring, trong đó có tổ hợp tên lửa tầm xa Patriot.
"Sự việc dường như diễn ra trong điều kiện rất đặc biệt. Phi công Iran có thể đã tận dụng thời điểm lưới phòng không Mỹ bị quá tải vì các trận tập kích tên lửa và máy bay không người lái (UAV) trong những ngày đầu xung đột", biên tập viên Stefano D'Urso của chuyên trang hàng không quân sự Aviationist nêu quan điểm hôm 27/4.
Tiêm kích F-5E Iran trong ảnh chụp tháng 8/2010. Ảnh: Airliners
3 quan chức Mỹ, hai trợ lý tại quốc hội và một nguồn tin am hiểu tình hình thực địa cũng tiết lộ rằng các căn cứ và khí tài được Washington triển khai ở Trung Đông hứng chịu thiệt hại nặng nề hơn nhiều so với những gì được công khai. Các quan chức thêm rằng Lầu Năm Góc đến nay chưa tiết lộ mức độ thiệt hại cụ thể với quốc hội Mỹ.
"Chúng tôi không thảo luận những đánh giá thiệt hại trong chiến đấu để bảo đảm bí mật tác chiến. Lực lượng Mỹ vẫn hoàn toàn sẵn sàng chiến đấu và tiếp tục thực nhiệm nhiệm vụ với mức độ hiệu quả như trước", một phát ngôn viên Lầu Năm Góc cho hay.
Tiêm kích hạng nhẹ F-5 được tập đoàn Northrop phát triển và đưa vào biên chế không quân Mỹ từ năm 1964, với tổng cộng hơn 2.600 chiếc được xuất xưởng trong giai đoạn 1959-1987.
Iran tiếp nhận tổng cộng 127 chiếc F-5A/B trước năm 1972, số máy bay này sau đó bị loại biên hoặc bán cho quốc gia khác. Trước khi Cách mạng Hồi giáo diễn ra năm 1979, không quân Iran sở hữu 181 chiếc thuộc phiên bản cải tiến F-5E/F và trinh sát cơ RF-5A. Tính đến năm 2024, lực lượng này còn vận hành ít nhất 35 tiêm kích F-5E và 15 chiếc F-5F.
Thiết kế F-5 cũng được Iran ứng dụng để phát triển những mẫu chiến đấu cơ nội địa gồm Saeqeh và Azarakhsh.
Biến thể F-5E được trang bị hai pháo cỡ nòng 20 mm, cùng 7 giá treo vũ khí với tải trọng tối đa 3.200 kg, có thể lắp bom thông thường, rocket, tên lửa đối không AIM-9 và thùng dầu phụ. Phiên bản này có bán kính chiến đấu khoảng 220 km khi mang hai tên lửa AIM-9 và lượng vũ khí không quá 2.400 kg.
D'Urso đánh giá tiêm kích F-5 khó có khả năng sống sót trong môi trường tác chiến hiện đại, song vẫn có thể gây khó khăn cho phòng không đối phương. Cuộc tấn công căn cứ Buehring diễn ra cùng giai đoạn với một số sự kiện như hai oanh tạc cơ Su-24 Iran bị Qatar bắn hạ gần căn cứ Al Udeid và Ras Laffan, cùng vụ chiến đấu cơ Kuwait bắn nhầm ba tiêm kích F-15E của Mỹ.
Vị trí eo biển Hormuz. Đồ họa: Guardian
Viện Doanh nghiệp Mỹ (AEI) đánh giá chiến dịch trả đũa quy mô lớn của Iran nhằm vào hạ tầng quân sự Mỹ tại vùng Vịnh đã gây thiệt hại ít nhất 5 tỷ USD, với hơn 100 mục tiêu trúng đòn tại 11 căn cứ.
Trong số này có máy bay cảnh báo sớm E-3G bị phá hủy và nhiều phi cơ tiếp dầu hư hỏng ở căn cứ Prince Sultan tại Arab Saudi.
Các mục tiêu khác gồm trụ sở Bộ tư lệnh Hạm đội 5 hải quân Mỹ ở Bahrain, một đường băng trong căn cứ Al Udeid tại Qatar, nhiều nhà chứa máy bay và nhà kho thuộc căn cứ Ali Al Salem ở Kuwait, một kho đạn tại căn cứ Erbil ở Iraq, cùng kho nhiên liệu, nhà chứa máy bay và doanh trại ở căn cứ Al Dhafra của Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất.
Nguyễn Tiến (Theo NBC News, AFP, Aviationist)
