Sự ra đời của Nghị định 87/2026 (quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa và quảng cáo), có hiệu lực từ 15/5, đã mang đến những thay đổi nhằm lấp đầy các kẽ hở pháp lý trong hoạt động quảng cáo.
Điều 70 quy định, hành vi sử dụng hình ảnh, trang phục, tên, thư tín, bài viết của các đơn vị, cơ sở y tế, bác sĩ, dược sĩ, nhân viên y tế khác để quảng cáo mỹ phẩm sẽ bị phạt tiền 15-20 triệu đồng.
Người vi phạm cũng bị buộc cải chính thông tin, tháo gỡ, tháo dỡ, xóa quảng cáo và buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi.
Đây là nỗ lực của Nhà nước nhằm ngăn chặn tình trạng "y tế hóa" các sản phẩm làm đẹp, vốn dễ gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng về tác dụng điều trị thực tế của sản phẩm.
Tại các quy định cũ (Nghị định 38/2021, Nghị định 129/2021), hành vi sử dụng uy tín của bác sĩ và nhân viên y tế chủ yếu bị nghiêm cấm và xử phạt nặng trong lĩnh vực quảng cáo thực phẩm, đặc biệt là thực phẩm chức năng, với mức phạt 20-30 triệu đồng.
Riêng lĩnh vực mỹ phẩm, cơ quan quản lý chưa đưa ra một điều khoản riêng biệt nào để xử phạt hành vi sử dụng hình ảnh bác sĩ mà chỉ tập trung vào các vi phạm về nội dung quảng cáo không phù hợp với hồ sơ công bố hoặc quảng cáo mỹ phẩm có tác dụng như thuốc gây hiểu nhầm.
Việc thiếu vắng chế tài cụ thể cho hành vi mượn danh bác sĩ trong quảng cáo mỹ phẩm ở quy định cũ đã tạo ra khoảng trống khiến một số nhãn hàng lợi dụng để tạo lòng tin ảo cho khách hàng.
Dù mức phạt cho hành vi này trong quảng cáo mỹ phẩm (15-20 triệu đồng) thấp hơn so với quảng cáo thực phẩm (20-30 triệu đồng), nhưng đã thể hiện sự bao quát của cơ quan quản lý đến các mặt hàng có tác động trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng.
Điều này cũng góp phần nâng cao đạo đức nghề nghiệp của chính đội ngũ nhân viên y tế khi tham gia vào các hoạt động thương mại trên không gian mạng hiện nay.
Không chỉ với quảng cáo mỹ phẩm, Nghị định 87 cũng siết chặt việc lợi dụng hình ảnh ngành y để quảng cáo thiết bị y tế, với mức phạt 20-30 triệu đồng.
Cụ thể, khoản 3, Điều 73 quy định mức tiền phạt trên dành cho hành vi "sử dụng hình ảnh, thông tin của các đơn vị, cơ sở y tế, bác sĩ, dược sĩ hoặc nhân viên y tế khác khi quảng cáo trang thiết bị y tế".
So sánh với quy định cũ (Điều 54 Nghị định 38/2021), các vi phạm chủ yếu tập trung vào nội dung không phù hợp với giấy phép hoặc thiếu thông tin cảnh báo, nhưng chưa tách bạch rõ mức phạt riêng cho hành vi mượn danh bác sĩ trong một khoản riêng biệt.
Trong lĩnh vực quảng cáo thực phẩm, đặc biệt là thực phẩm chức năng và thực phẩm bảo vệ sức khỏe, mức phạt được giữ nguyên 20-30 triệu đồng, với hành vi: "Quảng cáo sử dụng hình ảnh, thiết bị, trang phục, tên, thư tín của các đơn vị, cơ sở y tế, bác sĩ, dược sĩ, nhân viên y tế, thư cảm ơn, lời cảm ơn của người bệnh, bài viết của bác sĩ, dược sĩ, nhân viên y tế".
Như vậy, Nghị định 87/2026 đã hệ thống hóa và làm rõ nét hơn trách nhiệm của người quảng cáo khi sử dụng uy tín ngành y. Không chỉ tập trung vào thực phẩm, quy định lần này đã bao phủ sang cả trang thiết bị y tế và mỹ phẩm, tạo ra ranh giới rõ ràng giữa hoạt động thương mại và đạo đức nghề nghiệp y đức.
Hải Thư
