Reuters hôm nay dẫn nội dung công điện đề ngày 28/4 của Bộ Ngoại giao Mỹ mà hãng thông tấn này tiếp cận được, trong đó cho biết Ngoại trưởng Marco Rubio đã phê duyệt thành lập Cơ chế Tự do Hàng hải (MFC). Đây được mô tả là sáng kiến chung của Bộ Ngoại giao Mỹ và Lầu Năm Góc.
"MFC là bước đi đầu tiên mang tính then chốt nhằm thiết lập cơ chế an ninh hàng hải hậu xung đột ở Trung Đông. Khuôn khổ này nhằm bảo đảm an ninh năng lượng dài hạn, bảo vệ cơ sở hạ tầng hàng hải trọng yếu, duy trì các quyền và hoạt động đi lại tự do trên những tuyến đường biển chiến lược", công điện có đoạn.
Xuồng cao tốc của Iran tiếp cận tàu hàng định đi qua eo biển Hormuz ngày 21/4. Ảnh: AFP
Bộ Ngoại giao Mỹ sẽ giữ vai trò là đầu mối giữa các quốc gia đối tác với ngành vận tải biển. Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, sẽ đảm nhiệm điều phối lưu thông hàng hải theo thời gian thực và liên lạc với tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz.
Theo công điện, các đại sứ quán Mỹ cần truyền đạt thông điệp này dưới hình thức trao đổi trực tiếp với quốc gia sở tại trước ngày 1/5, nhưng không áp dụng với "đối thủ" của Washington.
Một quốc gia có thể tham gia liên minh dưới nhiều hình thức, như nỗ lực ngoại giao, chia sẻ thông tin, thực thi biện pháp trừng phạt, hiện diện hải quân hoặc phương án hỗ trợ khác. "MFC là sáng kiến tách biệt với chiến dịch 'gây sức ép tối đa' của Tổng thống Donald Trump, cũng như với các cuộc đàm phán đang diễn ra", công điện có đoạn.
Giới chức Mỹ chưa bình luận về thông tin.
Vị trí eo biển Hormuz. Đồ họa: Guardian
Trước khi chiến sự Trung Đông bùng phát hôm 28/2, eo biển Hormuz là huyết mạch lưu thông của khoảng 20% nguồn cung dầu thô và khí đốt thế giới, cùng với 1/3 nguyên liệu sản xuất phân bón cho ngành nông nghiệp toàn cầu.
Iran đã gần như phong tỏa eo biển này, buộc tàu thương mại phải xin phép hoặc nộp phí để đi qua và cấm phương tiện có liên hệ với Mỹ - Israel, cùng những bên khác tham gia vào cuộc xung đột.
Hải quân Mỹ cũng thực thi lệnh phong tỏa, cảnh báo sẽ bắt giữ tất cả tàu hàng đến hoặc đi từ cảng Iran, cũng như các phương tiện đã nộp phí cho Tehran. Tình trạng này khiến tàu thương mại đối mặt với vòng "phong tỏa kép" khi hoạt động ở khu vực.
CENTCOM ngày 29/4 cho biết quân đội Mỹ đã buộc 42 tàu thương mại quay đầu.
Tổng thống Trump cảnh báo lệnh phong tỏa của Mỹ có thể kéo dài nhiều tháng, cho rằng biện pháp này hiệu quả hơn chiến dịch tấn công Iran. Trang Axios đưa tin chỉ huy CENTCOM Brad Cooper dự kiến trình bày cho lãnh đạo Mỹ trong hôm nay về những biện pháp quân sự có thể thực hiện nhằm vào Iran.
Như Tâm (Theo Reuters, WSJ)
