'Người trẻ cần hiểu mình trước khi chọn nghề'

"Hướng nghiệp bền vững 5.0 - Empowering Tomorrow" là chuỗi Live Talk về giáo dục và nghề nghiệp do Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH) tổ chức. Chương trình gồm 5 tập, phát sóng trên các kênh truyền thông của UEH và VnExpress với sự góp mặt của các chuyên gia trong lĩnh vực tư vấn hướng nghiệp, giáo dục, tuyển dụng và lãnh đạo doanh nghiệp.

Để trả lời thế nào là hướng nghiệp bền vững, xuyên suốt 5 tập phát sóng, chương trình lần lượt đi qua ba lớp "hiểu" gồm hiểu mình, hiểu nghề và hiểu thế giới. Trong đó, thấu hiểu và nắm bắt xu hướng thế giới được chuyên gia nhấn mạnh là nền tảng giúp học sinh xây dựng hành trình nghề nghiệp bền vững trong thời đại 5.0.

Thấu hiểu đam mê, thế mạnh bản thân

Ở những số đầu tiên, các diễn giả tập trung vào bài toán "hiểu mình" - bước khởi đầu quan trọng trước khi chọn ngành học hay nghề nghiệp tương lai. Theo nhà sáng tạo nội dung giáo dục Trương Kỳ Tông, nhiều học sinh hiện nay đứng trước áp lực phải chọn nghề sớm nhưng lại chưa có đủ trải nghiệm để hiểu điểm mạnh, tính cách hay giá trị bản thân.

Thay vì chạy theo ngành hot hoặc lựa chọn dựa trên kỳ vọng của người khác, người trẻ được khuyến khích dành thời gian quan sát chính mình thông qua trải nghiệm thực tế, hoạt động ngoại khóa hay các dự án cá nhân. Chuyên gia cho rằng việc hiểu bản thân không phải là một câu trả lời cố định mà là hành trình liên tục khám phá và điều chỉnh.

Từ nền tảng "hiểu mình", chương trình tiếp tục mở rộng sang câu chuyện "hiểu nghề" trong bối cảnh nhiều công việc đang thay đổi nhanh bởi công nghệ và AI. Theo PGS.TS Trịnh Thùy Anh, thị trường lao động tương lai sẽ không còn ưu tiên tuyệt đối những người chỉ giỏi một kỹ năng chuyên môn cố định, mà cần những cá nhân có khả năng học hỏi liên tục và thích nghi với nhiều môi trường khác nhau.

Bà nhấn mạnh nghề nghiệp tương lai không còn là lựa chọn "một lần cho cả đời". Người trẻ có thể chuyển đổi công việc, lĩnh vực hoặc vai trò nhiều lần trong sự nghiệp. Vì vậy, thay vì quá lo lắng về việc chọn "đúng nghề", học sinh cần tập trung xây dựng năng lực cốt lõi như tư duy phản biện, giao tiếp, làm việc nhóm, khả năng tự học và tinh thần chủ động trước thay đổi.

Thích nghi với tư duy toàn cầu

Một trong những thông điệp xuyên suốt được nhắc đến nhiều lần là khả năng thích nghi. Theo bà Phan Bích Tâm - Giám đốc quốc gia của MMA Global tại Myanmar, Việt Nam và Campuchia, trong thời đại 5.0, người trẻ không chỉ cạnh tranh bằng kiến thức mà còn bằng tốc độ học cái mới và khả năng bước ra khỏi vùng an toàn.

Tinh thần này tiếp tục được mở rộng trong tập cuối của chuỗi talkshow với chủ đề "Đại học 5.0 - Con đường từ sinh viên đại học đến công dân thế giới". TS. Ngô Công Khánh - Phó trưởng Khoa Tài năng kinh doanh, Trường Tài năng UEH.ISB cho rằng "đi ra thế giới" giờ đây không còn bị giới hạn bởi khoảng cách địa lý. Sinh viên hoàn toàn có thể tiếp cận môi trường học tập quốc tế ngay tại Việt Nam thông qua các chương trình đào tạo bằng tiếng Anh, dự án xuyên quốc gia hay hoạt động trao đổi sinh viên.

Theo ông, điều quan trọng không chỉ nằm ở ngoại ngữ mà còn là "global mindset" - tư duy toàn cầu và khả năng hòa nhập đa văn hóa. Sinh viên cần học cách chủ động kết nối, thích nghi với khác biệt văn hóa và sẵn sàng thay đổi để phát triển trong môi trường quốc tế.

Các chuyên gia cũng cho rằng thế hệ trẻ hiện nay đang đứng trước nhiều cơ hội lớn khi Việt Nam ngày càng hội nhập sâu với thế giới và các doanh nghiệp đa quốc gia mở rộng hoạt động trong nước. Song cơ hội chỉ đến với những người có sự chuẩn bị kỹ càng và sẵn sàng.

Bên cạnh năng lực chuyên môn, doanh nghiệp ngày càng đánh giá cao khả năng làm việc nhóm, tác phong chuyên nghiệp, tinh thần chủ động và mức độ phù hợp với văn hóa tổ chức. Các chuyên gia nhận định đây là những yếu tố cần được rèn luyện từ sớm thông qua môi trường học tập, hoạt động ngoại khóa hay trải nghiệm thực tập thực tế.

Khép lại hành trình 5 tập phát sóng, chuỗi Live Talk "Hướng nghiệp bền vững 5.0 - Empowering Tomorrow" không đưa ra một công thức nghề nghiệp cố định cho người trẻ. Thay vào đó, chương trình nhấn mạnh rằng trong một thế giới liên tục biến động, điều quan trọng nhất là khả năng hiểu bản thân, giữ tinh thần học hỏi và sẵn sàng thích nghi để tìm ra con đường phù hợp với chính mình.

Thy An