Khác với xăng khoáng truyền thống, ethanol có khả năng hấp thụ hơi ẩm trong không khí. Vì vậy, nhiều người dùng lo ngại xăng E10 có thể bị "tách nước" nếu để lâu trong bồn chứa tại cây xăng hoặc trong bình nhiên liệu của xe. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng E10 không tự động tách nước chỉ sau một thời gian lưu trữ thông thường.
Ông Hồ Ngọc Linh, Phó trưởng phòng kỹ thuật xăng dầu, Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex), cho biết quá trình lưu mẫu E10 trong ba tháng tại điều kiện phòng thử nghiệm không ghi nhận hiện tượng tách nước.
Kết quả thử nghiệm của Petrolimex cũng tương đồng với một số nghiên cứu quốc tế về độ ổn định của nhiên liệu E10. Một báo cáo của National Renewable Energy Laboratory (NREL) tại Mỹ năm 2016 cho biết ngay cả trong điều kiện nhiệt độ và độ ẩm cao liên tục, xăng E10 cũng cần từ khoảng ba tháng trở lên mới có thể hấp thụ đủ nước để xảy ra hiện tượng tách nước. Điều này cho thấy nguy cơ tách nước của E10 trong điều kiện tồn trữ và phân phối thông thường không diễn ra nhanh như nhiều người lo ngại.
Xăng E10 tách nước khi nào?
Về bản chất, ethanol là loại cồn có tính phân cực, nên có thể hòa tan nước, khác với xăng khoáng vốn gần như không hòa tan nước. Theo các tài liệu kỹ thuật về nhiên liệu ethanol, xăng E10 có thể hòa tan khoảng dưới 0,5% nước theo thể tích trước khi xảy ra hiện tượng tách lớp, tùy điều kiện nhiệt độ. Chỉ khi lượng nước nhiễm vào vượt quá ngưỡng hòa tan, hỗn hợp mới xảy ra hiện tượng tách nước (phase separation), tức ethanol kéo nước xuống đáy bồn (trọng lượng riêng lớn hơn xăng), tạo thành hai lớp riêng biệt gồm lớp xăng phía trên và lớp ethanol pha nước phía dưới.
Đáng chú ý, khả năng hòa tan này giảm khi nhiệt độ xuống thấp. Theo một số tài liệu kỹ thuật của Advanced Motor Fuels TCP thuộc Cơ quan năng lượng quốc tế (IEA), 3,8 lít xăng E10 ở 15 độ C có thể hòa tan khoảng 22 ml nước, nhưng khi nhiệt độ giảm xuống khoảng âm 7 độ C, lượng nước có thể hòa tan giảm còn khoảng 16 ml. Điều này có nghĩa nhiệt độ càng thấp, khả năng tách nước của xăng E10 càng cao.
Xăng ethanol bị tách nước, lớp xăng phía trên, lớp nước lẫn tạp chất phía dưới. Ảnh: ymarinaboats
Tuy nhiên, giới kỹ thuật cho rằng đây không phải rủi ro lớn trong điều kiện phân phối nhiên liệu thông thường. Nguyên nhân là bồn chứa tại các cây xăng hiện đại thường được thiết kế kín, có hệ thống kiểm tra nước đáy bồn và nhiên liệu cũng được luân chuyển liên tục thay vì tồn trữ quá lâu.
Trên thực tế, xăng E10 đã được sử dụng phổ biến nhiều năm tại Mỹ, châu Âu, Australia hay Thái Lan. Theo các chuyên gia nhiên liệu, nguy cơ tách nước thường đáng chú ý hơn ở những trường hợp nhiên liệu bị để lâu trong môi trường ẩm, như tàu thuyền, máy phát điện, xe ít sử dụng hoặc can chứa không kín. Khi đó, hơi ẩm có thể tích tụ theo thời gian và làm tăng nguy cơ nhiễm nước vượt ngưỡng hòa tan của E10.
Ngoài ra, nhiệt độ môi trường tại Việt Nam cũng là yếu tố thuận lợi hơn cho E10 so với các quốc gia có mùa đông lạnh sâu. Trong điều kiện nhiệt độ cao hơn, hỗn hợp E10 có khả năng hòa tan nước tốt hơn, qua đó giảm nguy cơ xảy ra hiện tượng tách lớp.
Trong khi đó, ethanol vẫn được đánh giá có lợi thế về môi trường nhờ giúp nhiên liệu cháy sạch hơn và giảm một phần phát thải carbon so với xăng khoáng thuần túy. Đây cũng là lý do nhiều quốc gia tiếp tục mở rộng sử dụng nhiên liệu pha ethanol trong những năm gần đây.
Phạm Hải
