Đại biểu cũng nêu một thực tế rằng, không ít người xứng đáng được khen thưởng, nhưng lại rất “ngại” làm hồ sơ, làm “đơn xin” được khen thưởng. Vì vậy bà đề xuất cần có hội đồng thực hiện nhiệm vụ đề xuất những người cần được khen thưởng trong từng lĩnh vực và thu thập các thông tin về thành tích của người được đề xuất khen thưởng.
"Việc đề xuất thi đua khen thưởng cũng cần làm thế nào để đúng lúc, đúng người để tạo động lực cho phấn đấu, không phải là cứ đến hẹn lại lên, sau 1 năm hay 5 năm thì được khen", nữ đại biểu nói.
Cũng thảo luận về dự luật này, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (TP Hải Phòng) cho rằng, sửa đổi Luật Thi đua khen thưởng không chỉ là sửa luật để vận hành bộ máy mới, mà quan trọng hơn là phải sửa luật để khắc phục bằng được tính hình thức, dàn trải, nể nang trong thi đua, khen thưởng.
Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Ảnh: QH).
Nếu chỉ sửa về thẩm quyền, thủ tục, hồ sơ mà chưa chạm đúng căn nguyên của bất cập, thì luật có thể mới về câu chữ nhưng chưa chắc tạo ra chuyển biến thực chất trong đời sống. Đây mới là yêu cầu lớn nhất đối với lần sửa đổi này.
Dự thảo bổ sung nhiều tiêu chí, nhiều trường hợp, nhiều nội dung mới như khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Tuy nhiên, theo đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn, nếu tiêu chí được mở rộng mà chuẩn mực kiểm chứng không chặt, thì hệ quả là danh hiệu nhiều hơn nhưng giá trị tôn vinh lại giảm đi.
Luật thi đua, khen thưởng không thể chỉ nhằm bảo đảm “ai cũng có thể được xét”, mà phải bảo đảm “đúng người, đúng thành tích, đúng mức độ cống hiến”. Chính Bộ Tư pháp trong quá trình thẩm định cũng đã lưu ý phải tiếp tục hoàn thiện để công tác thi đua, khen thưởng đi vào thực chất.
Từ những thực tế, đại biểu kiến nghị sửa Luật Thi đua, khen thưởng theo hướng siết chặt tiêu chí thực chất, lấy hiệu quả, giá trị cống hiến và sức lan tỏa làm thước đo trung tâm, đồng thời làm rõ ranh giới giữa thành tích mới với thành tích lặp lại, giữa công trạng với chuyên đề, tránh trùng lặp và tránh hợp thức hóa khen thưởng dàn trải.
Ông Sơn cũng cho rằng luật cũng cần lượng hóa rõ hơn các tiêu chí về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, để tránh khẩu hiệu hóa. Bên cạnh đó đại biểu cũng đề nghị bổ sung mạnh cơ chế công khai, giải trình, hậu kiểm và trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu trong toàn bộ quy trình khen thưởng.
Đặc biệt dự luật cần đẩy mạnh số hóa thực chất, xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất, liên thông, truy vết được, để giảm xin – cho, giảm nể nang, tăng khách quan. Cuối cùng, đại biểu đoàn Hải Phòng kiến nghị rà soát lại toàn bộ hệ thống danh hiệu, hình thức khen thưởng và điều khoản chuyển tiếp, bảo đảm tính ổn định, thống nhất, khả thi và giữ được giá trị tôn vinh của hệ thống thi đua, khen thưởng.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu thảo luận (Ảnh: Tiến Tuấn).
Nói về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng không nên bắt buộc cứng quy trình cần đủ thời gian công tác mới được khen thưởng, mà cần dựa vào hiệu quả thực tế để khen thưởng, việc khen thưởng phải linh hoạt.
Bên cạnh đó, thi đua khen thưởng cần gắn với các mục tiêu chiến lược quốc gia như đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia. Thi đua khen thưởng phải gắn liền với quá trình thực hiện các Nghị quyết 57, 58, 10 Nghị quyết lớn của Đảng.
Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua khen thưởng cần tránh tình trạng một cá nhân nhiều danh hiệu, việc khen thưởng phải công bằng, có cơ chế khen thưởng rõ ràng, công bằng với các doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp FDI.
