Một báo cáo quản lý tài sản mới đây của JPMorgan dựa trên dữ liệu từ hơn 100 gia đình tỷ phú, nắm giữ tổng tài sản vượt 500 tỷ USD, cho thấy thói quen được giới siêu giàu bảo vệ quyết liệt nhất không phải là sự vội vàng. Đó là sự chậm lại. Cụ thể là hành động đọc sách một cách chậm rãi và có chủ đích.
"Đơn vị tiền tệ của cuộc đời là thời gian, không phải tiền bạc", một đại diện gia đình tỷ phú chia sẻ trong báo cáo của JPMorgan. Tiền có thể mất đi và kiếm lại, nhưng thời gian thì không.
Đây là một sự sắp đặt có chủ đích. Với giới siêu giàu, đọc sách không nhằm mục đích giải trí. Nó được xem là "hạ tầng tư duy".
Họ đối xử với thời gian đọc sách giống hệt như các cuộc họp chiến lược hay quyết định phân bổ vốn: được lên lịch rõ ràng, được bảo vệ nghiêm ngặt và tuyệt đối không có sự xao nhãng.
Bí mật cho một sự nghiệp thành công của các tỷ phú đôi khi bắt đầu từ một việc rất đơn giản: đọc sách (Ảnh: Inc).
Kỷ luật của những gã khổng lồ
Thói quen này giúp ông "làm mới" não bộ mỗi sáng và duy trì sự tập trung cao độ. Hiện tại, ông đang đọc cuốn 1929 của Andrew Ross Sorkin và The Sales Acceleration Formula của Mark Roberge.
Cuốn sách ảnh hưởng nhất với Gates là Business Adventures của John Brooks, do chính Warren Buffett giới thiệu. Nó không chứa các công thức kỹ thuật, mà tập trung vào những sai lầm của con người và thất bại doanh nghiệp.
Trong khi đó, CEO Facebook Mark Zuckerberg lại biến việc đọc thành một chiến lược nâng cấp tư duy có hệ thống. Anh đọc đa dạng từ khoa học viễn tưởng đến xã hội học để tránh bị mắc kẹt trong một hệ tư duy duy nhất.
Nghịch lý thời AI và sự đứt gãy ở gen Z
Giá trị của việc đọc đang tăng lên mạnh mẽ trong bối cảnh thông tin dư thừa. Báo cáo của JPMorgan cho biết gần 80% gia đình tỷ phú đã sử dụng AI trong đời sống cá nhân và 69% áp dụng vào kinh doanh.
Họ không bài xích công nghệ. Ngược lại, họ dùng việc đọc để bù đắp cho những lỗ hổng mà công nghệ tạo ra.
Khi các nền tảng trí tuệ nhân tạo có thể tóm tắt một cuốn sách trong vài giây, thông tin trở nên vô hạn. Nhưng khả năng diễn giải và phán đoán lại trở nên khan hiếm. Việc đọc dài buộc con người phải đối mặt với sự phức tạp và bất định. Đó là nơi tư duy phân tích được hình thành, không thể "tải về" bằng một cú nhấp chuột.
Danh sách gợi ý năm 2026 của JPMorgan phản ánh rõ điều này. Các tỷ phú chọn hồi ký, lịch sử tài chính và các trường hợp điển hình (case study) về thất bại. Họ đọc để thách thức niềm tin hiện tại và suy nghĩ vượt ra khỏi những khoản lợi nhuận ngắn hạn.
Các tỷ phú chọn hồi ký, lịch sử tài chính và các case study về thất bại (Ảnh: Newsbytes).
Tuy nhiên, thói quen mang tính nền tảng này lại đang suy giảm nghiêm trọng trong công chúng. Khảo sát của YouGov cho thấy 2/5 người Mỹ không đọc trọn vẹn một cuốn sách nào trong năm qua. Nghiên cứu từ University of Florida và University College London ghi nhận thói quen đọc vì sở thích đã giảm 40% trong giai đoạn 2005-2025.
Xu hướng này đặc biệt báo động ở giới trẻ. Dữ liệu từ Walton Family Foundation chỉ ra rằng nhóm 18-29 tuổi có tỷ lệ đọc thấp nhất, chỉ khoảng 5,8 cuốn mỗi năm. Có tới 35% gen Z thừa nhận không thích đọc và 42% hiếm khi đọc để giải trí. Áp lực kinh tế, sự bùng nổ của nội dung số ngắn và thiếu thời gian rảnh được xem là những nguyên nhân chính.
Sự suy giảm này mang lại những hệ quả rõ rệt. Những người duy trì thói quen đọc thường sở hữu tư duy phân tích và kỹ năng giải quyết vấn đề tốt hơn. Đây chính là những yếu tố mà các nhà tuyển dụng hiện đại đang ráo riết tìm kiếm.
Báo cáo của JPMorgan đúc kết 7 hành vi xuất hiện nhất quán trong các gia đình giàu có nhất: Đọc sách, tập thể dục, duy trì kỷ luật, dậy sớm, ưu tiên công việc, đặt mục tiêu và dành thời gian cho suy nghĩ sâu. Không có thói quen nào mang lại kết quả sau một đêm.
Thế giới vẫn đang quay cuồng tìm cách tiết kiệm thời gian bằng mọi giá. Nhưng ở tầng lớp cao nhất của tháp tài sản, giới siêu giàu lại đang tập trung vào một câu hỏi hoàn toàn khác: Nên sử dụng thời gian như thế nào?
