Trao đổi với CNBC, IEA nói rằng tình trạng thiếu hụt nhiên liệu bay sẽ xảy ra nếu các quốc gia châu Âu không thể nhập khẩu đủ lượng xăng từ thị trường quốc tế để bù đắp cho nguồn cung bị mất từ Trung Đông.
Theo IEA, một số quốc gia châu Âu có thể bắt đầu rơi vào tình trạng thiếu hụt nhiên liệu hàng không trong vòng 6 tuần, tùy thuộc vào khả năng tìm kiếm nguồn nhập khẩu thay thế.
Trước đó, khu vực Trung Đông từng cung cấp tới 75% lượng nhiên liệu máy bay nhập khẩu ròng cho châu Âu, một mắt xích đang bị gián đoạn nghiêm trọng.
Các chuyên gia năng lượng cũng đưa ra nhận định tương tự. Ông Claudio Galimberti, kinh tế trưởng của Rystad Energy, cho rằng triển vọng của ngành hàng không hiện phụ thuộc lớn vào lưu lượng dầu đi qua eo biển Hormuz, tuyến vận tải huyết mạch của thế giới.
Hiện tại, giao thông qua eo biển Hormuz vẫn rất hạn chế và chưa có một phương án nào để mở cửa hoàn toàn tuyến đường biển huyết mạch này. Từ khi Mỹ tiến hành phong tỏa các hải cảng của Iran ở khu vực Hormuz vào đầu tuần này, chỉ có một vài tàu chở dầu đi qua được eo biển mỗi ngày trong tuần này, do Iran tiếp tục đe dọa sẽ tiếp tục tấn công các tàu.
Máy bay của hãng Lufthansa đáp tại sân bay (Ảnh: Bloomberg).
Trong khi đó, ông Rico Luman từ ING cảnh báo nhiều tàu chở dầu đã ngừng đi qua khu vực này, khiến nguồn cung từ Trung Đông gần như “đóng băng” và buộc châu Âu phải gấp rút tìm nguồn thay thế.
Áp lực đã bắt đầu lan sang ngành hàng không. Hãng bay giá rẻ EasyJet cho biết căng thẳng Trung Đông cùng chi phí nhiên liệu leo thang đang ảnh hưởng trực tiếp đến nhu cầu đi lại.
Lượng đặt vé cho các chuyến bay cuối năm giảm 2% so với cùng kỳ năm ngoái trong khi chi phí nhiên liệu riêng tháng 3 đã tăng thêm khoảng 33,8 triệu USD. Để giảm rủi ro, hãng buộc phải phòng ngừa giá đối với ít nhất 70% nhu cầu nhiên liệu mùa hè.
Tác động không chỉ dừng ở các hãng bay. Theo ACI Europe, ngành hàng không đóng góp tới 1 tỷ USD GDP mỗi năm cho châu Âu và tạo ra khoảng 14 triệu việc làm.
Trong một cảnh báo mạnh mẽ hơn, Giám đốc IEA Fatih Birol nhận định việc eo biển Hormuz bị phong tỏa có thể kích hoạt “cuộc khủng hoảng năng lượng lớn nhất” từng xảy ra. Hệ quả không chỉ là giá nhiên liệu tăng vọt, mà còn lan sang điện, khí đốt và lạm phát toàn cầu.
Người đứng đầu IEA cảnh báo rằng cuộc khủng hoảng năng lượng sẽ trở nên tồi tệ hơn trong tháng 4 này, khi các hạn chế về nguồn cung dầu trở nên nghiêm trọng hơn. Ông cũng nhấn mạnh áp lực sẽ gia tăng ngay trong tháng 4, khi mức thiếu hụt dầu dự kiến gấp đôi tháng trước.
“Ngoài ra, nguồn cung khí đốt hóa lỏng (LNG) và các sản phẩm từ dầu mỏ khác cũng thiếu hụt. Sự thiếu hụt đó sẽ dẫn đến lạm phát cao hơn và tăng trưởng kinh tế thấp hơn ở nhiều quốc gia, đặc biệt là các nền kinh tế mới nổi. Nhiều quốc gia có thể sẽ phải thực thi việc phân bổ nhiên liệu theo định mức trong thời gian tới”, ông Birol nói.
Các nhà phân tích cũng đưa ra những cảnh báo ảm đạm, nhấn mạnh rằng tình hình của các hãng hàng không châu Âu phụ thuộc rất nhiều vào lượng dầu thô có thể được vận chuyển qua eo biển Hormuz.
