Ứng dụng AI nuôi cua lột, trồng chuối
Chia sẻ tại hội thảo "Nông nghiệp thông minh" do Hội Thông tin Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASTI) tổ chức sáng 17/4, TS Lê Mai Tùng, nhà sáng lập Công ty TNHH Seamorny Việt Nam chia sẻ, ông đang vận hành hàng nghìn hộp nuôi cua theo mô hình khép kín, ứng dụng công nghệ cao tại ĐBSCL.
Mô hình này ra đời từ chính những “điểm nghẽn” cố hữu của nghề nuôi cua truyền thống. Theo đó, trong tự nhiên, cua có tập tính ăn thịt lẫn nhau, khiến tỷ lệ sống chỉ đạt khoảng 10%. Đặc biệt, với cua lột, loại cua có giá trị cao trên thị trường quốc tế, việc xác định đúng thời điểm lột xác gần như là bất khả thi trong điều kiện nuôi ao.
TS Lê Mai Tùng giới thiệu mô hình nuôi cua lột ứng dụng công nghệ cao (Ảnh: Huân Trần).
Theo TS Lê Mai Tùng, trong tự nhiên, chỉ sau khoảng 4 giờ đồng hồ, cua lột sẽ cứng vỏ và giảm giá trị rất nhiều. Giải pháp của Seamorny là một hệ thống tuần hoàn khép kín, nơi từng con cua được theo dõi riêng biệt. Nhờ tích hợp robot, AI và các cảm biến thông minh, hệ thống có thể phát hiện chính xác thời điểm cua lột, từ đó tối ưu hóa giá trị thương phẩm.
Với mô hình này, tỷ lệ sống của cua nuôi tăng lên trên 90%, năng suất gấp nhiều lần, trong khi chi phí vận hành giảm đáng kể. Thậm chí, một lao động có thể quản lý tới 2.000 hộp nuôi, là điều không tưởng trong mô hình truyền thống.
Theo phân tích của TS Lê Mai Tùng, nếu mô hình nuôi ngoài trời tại Myanmar có chi phí khoảng 6 USD/hộp nhưng tỷ lệ sống sót chỉ đạt 65% khiến biên lợi nhuận ròng chỉ còn 17,5%, hay mô hình nuôi nhà dọc của Malaysia tốn hơn 30 USD/hộp, tỷ lệ sống sót khoảng 80%, biên lợi nhuận ròng đạt 4,53% thì mô hình nuôi nhà dọc của Việt Nam chỉ tốn 29 USD/hộp, tỷ lệ sống sót đạt 90%. Nhờ đó, biên lợi nhuận ròng của người nuôi cua cũng tăng mạnh, đạt khoảng 37%.
Không chỉ dừng ở hiệu quả kinh tế, mô hình còn mở ra hướng đi mới cho xuất khẩu. Cua lột là món ăn phổ biến trong các nhà hàng Nhật Bản, Mỹ hay châu Âu và đang trở thành phân khúc tiềm năng nhưng bị hạn chế bởi năng lực cung ứng. Với công nghệ, ông Tùng cho rằng, Việt Nam hoàn toàn có thể bước vào “sân chơi” này.
Ở một lĩnh vực khác, ông Võ Quan Huy - Giám đốc Công ty TNHH Huy Long An - cũng đang viết lại cách làm nông với mô hình trồng chuối quy mô lớn, tích hợp cơ giới hóa và dữ liệu lớn.
Hội nông dân tỉnh Tây Ninh trong một dịp thăm nhà máy sơ chế chuối của ông Võ Quan Huy (Ảnh: Huân Trần).
Tại trang trại chuối diện tích gần 800ha, hàng trăm km ròng rọc được lắp đặt để vận chuyển chuối từ vườn về nhà đóng gói. Những buồng chuối sau khi thu hoạch “trôi” trên hệ thống dây cáp mà không hề chạm đất, giữ nguyên lớp phấn tự nhiên, đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của hệ thống bán lẻ AEON (Nhật Bản).
Không dừng ở cơ giới hóa, mô hình sản xuất của ông Huy còn tiến tới quản trị bằng dữ liệu. Với sự hỗ trợ của AI, toàn bộ chi phí sản xuất, từ phân bón đến nhân công, đều được “số hóa”, giúp tối ưu hóa lợi nhuận. Nhờ đó, giá thành sản xuất chuối được kiểm soát ở mức dưới 15.000 đồng/kg, đủ sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Công nghệ giải quyết “điểm nghẽn” của nông nghiệp Việt
Phát biểu tại Hội thảo, các chuyên gia cho rằng, dù xuất hiện những mô hình tiên phong, bức tranh chung của nông nghiệp Việt Nam vẫn tồn tại nhiều rào cản.
Theo chuyên gia kinh tế Nguyễn Hoàng Dũng, ngành nông nghiệp đang đứng trước một giai đoạn chuyển giao quan trọng, nhưng vẫn bị kìm hãm bởi tình trạng thiếu lao động, năng suất chưa tối ưu và giá trị thương hiệu còn thấp.
Một trong những vấn đề lớn là phương thức sản xuất còn manh mún, phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm thay vì dữ liệu. Điều này khiến nông sản khó đạt tính ổn định - yếu tố then chốt để tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.
Bên cạnh đó, biến đổi khí hậu, chi phí đầu vào tăng cao và hạn chế trong ứng dụng công nghệ cũng đang tạo áp lực lớn lên người nông dân.
“Đã đến lúc nông nghiệp Việt Nam không chỉ xuất khẩu sản phẩm, mà phải xuất khẩu cả tri thức và mô hình quản trị”, ông Dũng nhấn mạnh.
Giải pháp được nhiều chuyên gia đồng thuận là đẩy mạnh ứng dụng AI, robot và công nghệ số vào sản xuất. Không chỉ giúp tự động hóa, các công nghệ này còn giải bài toán nhân lực, đồng thời nâng cao chất lượng và tính đồng nhất của sản phẩm.
Ông Đặng Duy Hiển - Phó cục trưởng Cục Chuyển đổi số (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) - nhìn nhận, dù đóng góp tới 70 tỷ USD cho nền kinh tế, nông nghiệp Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức từ biến đổi khí hậu đến liên kết sản xuất.
Ông Bùi Minh Thành - Phó Chủ tịch UBND TPHCM cam kết đồng hành cùng doanh nghiệp ứng dụng AI, robot và dữ liệu vào phát triển các mô hình nông nghiệp (Ảnh: Huân Trần).
TPHCM đặt mục tiêu trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, dẫn dắt nông nghiệp công nghệ cao
Phát biểu tại hội thảo, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Bùi Minh Thạnh - nhấn mạnh vai trò đặc biệt của khoa học - công nghệ trong việc tái định hình nông nghiệp.
Theo ông Thạnh, dù được biết đến là trung tâm kinh tế lớn, TPHCM còn là nơi hội tụ tri thức, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, nền tảng để dẫn dắt xu hướng nông nghiệp hiện đại.
Trong thời gian qua, nhiều công trình nghiên cứu, giống cây trồng, vật nuôi và quy trình sản xuất tiên tiến đã được phát triển tại đây, sau đó chuyển giao tới các vùng trọng điểm như ĐBSCL hay Tây Nguyên.
Thành phố cũng đặt mục tiêu trở thành trung tâm nghiên cứu và chuyển giao công nghệ nông nghiệp, đồng thời thúc đẩy liên kết vùng và tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp đầu tư vào đổi mới sáng tạo.
“TPHCM cam kết sẽ tiếp tục đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp và các đối tác trong và ngoài nước; chủ động tạo điều kiện thuận lợi để thử nghiệm các mô hình, giải pháp mới; đồng thời làm cầu nối để các sáng kiến khoa học - công nghệ được ứng dụng rộng rãi, mang lại hiệu quả thiết thực”, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Bùi Minh Thạnh nhấn mạnh.
