Trong phiên giao dịch Thứ Ba, dầu Brent giao tháng 6 neo ở mức 95,36 USD/thùng, trong khi dầu WTI giao tháng 5 giao dịch quanh mốc 89,40 USD/thùng. Cả hai mặt hàng này đều đã bật tăng mạnh mẽ, với WTI tăng 7% và Brent tăng 5% chỉ sau một phiên.
Dựa trên báo cáo mới nhất từ Citigroup được CNBC trích dẫn, thị trường hiện đang đối mặt với ba kịch bản chính. Mỗi con đường đều gắn liền với thời gian đóng cửa của eo biển Hormuz và mang đến những tác động kinh tế hoàn toàn khác biệt.
Mỗi diễn biến tại eo biển Hormuz - "yết hầu" vận tải năng lượng quan trọng nhất thế giới - đều tác động mạnh đến giá dầu (Ảnh: Reuters).
Ba kịch bản định đoạt giá dầu thế giới
Kịch bản thứ nhất, cũng là kịch bản tích cực nhất, xảy ra khi lệnh ngừng bắn được gia hạn ngay trong tuần này. Dòng chảy năng lượng qua Hormuz sẽ từng bước phục hồi trong tháng 5 và trở lại mức bình thường vào cuối tháng 6. Dù vậy, thị trường toàn cầu vẫn sẽ ghi nhận mức thâm hụt khoảng 900 triệu thùng dầu.
Trong trường hợp này, Citi dự báo giá dầu Brent trung bình trong quý II sẽ xoay quanh mốc 95 USD/thùng, trước khi hạ nhiệt về 80 USD và 75 USD trong hai quý cuối năm.
Tuy nhiên, nếu sự gián đoạn kéo dài thêm một tháng, kịch bản trung bình sẽ được kích hoạt. Nguồn cung bắt buộc phải chuyển hướng qua các tuyến đường thay thế đắt đỏ và xa hơn như eo biển Bab el-Mandeb và Fujairah. Tổng lượng dầu thiếu hụt lúc này có thể lên tới 1,3 tỷ thùng.
Hệ quả là giá dầu sẽ dễ dàng chạm ngưỡng 110 USD/thùng trong quý II, sau đó mới giảm dần về vùng 80-90 USD/thùng trong nửa cuối năm.
Kịch bản thứ ba, cũng là kịch bản xấu nhất, được vẽ ra nếu tình trạng phong tỏa kéo dài từ 8 đến 9 tuần kể từ ngày 20/4. Khi đó, mức thiếu hụt khổng lồ 1,7 tỷ thùng sẽ đẩy tồn kho dầu toàn cầu xuống mức thấp kỷ lục.
Giá dầu có thể bùng nổ lên 130 USD/thùng và neo chặt ở mức này cho đến hết quý III, trước khi hạ về khoảng 100 USD/thùng vào cuối năm.
Ông Max Layton, Trưởng bộ phận nghiên cứu hàng hóa toàn cầu của Citi, nhấn mạnh quy mô của vấn đề: “Mỗi ngày trôi qua, chúng ta đang tiêu thụ khoảng 13 triệu thùng dầu và sản phẩm dầu”. Ngay cả khi xung đột kết thúc sớm, tồn kho toàn cầu vẫn được dự báo sẽ xuống mức thấp nhất trong 8 năm vào cuối tháng 6.
Bài toán logistics phía sau các kịch bản
Dù kịch bản nào xảy ra, việc đưa giá dầu trở lại trạng thái cân bằng không chỉ phụ thuộc vào các quyết định chính trị. Theo phân tích từ Reuters, mở lại eo biển Hormuz là chuyện dễ, nhưng khôi phục dòng chảy dầu mỏ mới là bài toán khó.
Cú sốc đóng cửa đã khiến khoảng 13 triệu thùng dầu và 300 triệu mét khối khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) mỗi ngày bị "mắc kẹt" trong Vịnh Ba Tư. Hàng loạt mỏ dầu, nhà máy lọc dầu và cơ sở LNG phải ngừng hoạt động, giáng một đòn mạnh vào nền kinh tế từ châu Á đến châu Âu.
Ngay cả khi eo biển mở cửa trở lại, tốc độ phục hồi sẽ vấp phải rào cản logistics khổng lồ. Hiện có khoảng 260 tàu chở dầu đang nằm chờ trong Vịnh, mang theo 170 triệu thùng dầu và 1,2 triệu tấn LNG. Phần lớn số hàng này sẽ hướng về châu Á - nơi tiêu thụ 80% lượng dầu và 90% lượng LNG từ khu vực này. Cùng lúc đó, hơn 300 tàu trống đang xếp hàng ngoài Vịnh Oman chờ tiến vào bốc hàng.
Sự ùn ứ này tạo ra áp lực vận tải cực lớn. Một chuyến tàu từ Trung Đông đến Ấn Độ mất khoảng 20 ngày, nhưng để đến được Trung Quốc, Nhật Bản hay Hàn Quốc có thể mất tới 2 tháng. Do đó, ngay cả trong điều kiện thuận lợi nhất, việc cân bằng lại đội tàu toàn cầu và đưa hoạt động xuất khẩu về mức bình thường sẽ mất ít nhất 8-12 tuần.
Trong khi đó, theo ước tính của Reuters, chỉ khoảng 50% số mỏ có thể phục hồi trong 2 tuần. Khoảng 30% cần tới 6 tuần, và 20% còn lại (tương đương 2,5-3 triệu thùng/ngày) có thể mất nhiều tháng. Một số mỏ thậm chí có thể không bao giờ trở lại mức sản lượng cũ.
Đáng lo ngại hơn là những tổn thương về hạ tầng. Trung tâm LNG Ras Laffan của Qatar đã bị thiệt hại khoảng 17% công suất và có thể mất tới 5 năm để sửa chữa. Tại Iraq và Kuwait, các mỏ dầu cũ có nguy cơ suy giảm sản lượng vĩnh viễn, đòi hỏi ít nhất một năm khoan mới để bù đắp nguồn cung.
Tính đến 7h15 ngày 22/4 (giờ Việt Nam), giá dầu WTI duy trì ở mức 90,52 USD/thùng tăng nhẹ so với phiên trước đó, trong khi dầu Brent ở mức 98,48 USD/thùng, tăng 3 USD/thùng, tương đương 3,14%.
Giới đầu tư vẫn đang định giá rủi ro cho từng diễn biến nhỏ nhất. Mở lại Hormuz chỉ là bước đi đầu tiên, việc khôi phục hoàn toàn hệ sinh thái năng lượng toàn cầu sẽ là một hành trình dài và đầy thách thức phía trước.
