UAE tuyên bố quyết định rời OPEC (Ảnh: Reuters).
Trong một sự thay đổi mang tính bước ngoặt tác động tới thị trường năng lượng toàn cầu, UAE chính thức tuyên bố sẽ rời OPEC từ ngày 1/5.
UAE là nhà sản xuất dầu lớn thứ 3 của OPEC, khai thác khoảng 3 đến 3,5 triệu thùng mỗi ngày. Việc rút lui này không chỉ là một chủ đề lớn được quan tâm mà còn cho thấy những đợt "sóng ngầm" trong một liên minh đã quản lý nguồn cung dầu toàn cầu suốt hơn 6 thập kỷ.
Thông báo của UAE được đưa ra vài tuần sau khi Iran tiến hành các cuộc tập kích bằng tên lửa và UAV vào lãnh thổ UAE và làm gián đoạn hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, gây ảnh hưởng tới nền tảng của nền kinh tế xuất khẩu dầu của Abu Dhabi.
UAE gia nhập OPEC vào năm 1967, 7 năm sau khi tổ chức được thành lập tại Baghdad, Iraq. Trong gần 6 thập niên, nước này đóng vai trò có ảnh hưởng trong liên minh, nhưng theo các chuyên gia, họ đôi khi cũng có những điểm chưa hài lòng với chính sách của tổ chức.
Theo Economic Times, phía sau hậu trường, Abu Dhabi từng không đồng tình với các quyết định của tổ chức do Ả rập Xê út dẫn dắt, vốn áp đặt mức trần sản lượng của UAE thấp hơn nhiều so với năng lực thực tế.
Giờ đây, khi thoát khỏi các ràng buộc đó, UAE có thể bơm dầu theo ý muốn, phản ứng với gián đoạn thị trường theo điều kiện riêng và điều chỉnh chiến lược dầu mỏ phù hợp với mục tiêu đa dạng hóa kinh tế rộng lớn hơn. Đây có thể được xem là một tuyên bố về chính sách năng lượng độc lập.
UAE không nêu đầy đủ lý do họ quyết định rời OPEC. Bộ Năng lượng nước này viện dẫn lợi ích quốc gia, việc rà soát chính sách sản lượng và nhu cầu linh hoạt để phản ứng với động lực thị trường.
Nhưng các nhà phân tích đã chỉ ra một câu chuyện cụ thể hơn. UAE từ lâu cho rằng hạn ngạch của OPEC đã kìm hãm sản lượng của họ so với năng lực ngày càng tăng. Khi Abu Dhabi đầu tư hàng tỷ USD để mở rộng hạ tầng dầu khí, các thỏa thuận của OPEC lại buộc họ phải để lại dầu dưới lòng đất, trong khi các đối thủ hoặc các nhà sản xuất ngoài OPEC có thể tự do bán ra.
Mặt khác, xung đột ở Iran đã tiếp tục tác động tới UAE. Khi Iran, một thành viên OPEC, tập kích trả đũa Mỹ, một số vũ khí đã nhằm vào UAE. Tuyến vận tải qua Hormuz bị gián đoạn. Theo Economic Times, điều đó đã ảnh hưởng tới UAE và họ có thể không còn muốn ở cùng Iran trong liên minh.
Việc rời OPEC giúp UAE loại bỏ mối liên kết thể chế khó xử này, đồng thời trao cho Abu Dhabi quyền hành động độc lập trong một khu vực Vùng Vịnh đang ngày càng trở nên khó đoán.
Ngoài yếu tố địa chính trị, quyết định này còn phù hợp với tầm nhìn kinh tế dài hạn của UAE. Abu Dhabi dường như muốn tăng sản lượng dầu ngay bây giờ, trước khi nhu cầu toàn cầu đạt đỉnh và sử dụng nguồn thu đó để tài trợ cho quá trình đa dạng hóa sang năng lượng tái tạo, du lịch, công nghệ và tài chính. Hạn ngạch của OPEC là một trở ngại trực tiếp đối với kế hoạch này. Theo nghĩa đó, việc rời đi là một hành động mang tính cấp bách chiến lược.
OPEC, Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ, được thành lập năm 1960 nhằm điều phối chính sách sản lượng giữa các quốc gia xuất khẩu lớn, ổn định giá và đảm bảo nguồn thu ổn định. Tổ chức này không sở hữu các mỏ dầu; sức mạnh của nó đến từ sự đồng thuận tập thể.
Khi các thành viên đồng ý cắt giảm sản lượng, nguồn cung toàn cầu giảm và giá tăng; khi sự đồng thuận tan vỡ, giá có thể giảm mạnh. Nhóm này sau đó mở rộng thành OPEC+, bao gồm cả Nga và các nước ngoài khối khác, tạo thành một liên minh quản lý sản lượng lớn hơn, kiểm soát thị trường năng lượng trong nhiều năm qua.
Đối với UAE, việc rời OPEC có thể mở ra hàng tỷ USD doanh thu dầu bổ sung mỗi năm nếu Abu Dhabi tăng sản lượng và giá vẫn giữ ở mức hợp lý. Nguồn tiền này sẽ tài trợ cho chiến lược đa dạng hóa, phát triển năng lượng tái tạo và các quỹ đầu tư quốc gia định hình tương lai hậu dầu mỏ. Chi phí địa chính trị là có thật nhưng được xem là có thể kiểm soát. Đây dường như là một sự tính toán có chủ đích và UAE dường như tin rằng họ sẽ có được lợi ích.
