Tìm người từng ở bên kia chiến tuyến: 'Chúng ta sẽ chưa dừng lại!'

CHUNG TAY RÀ TỪNG NẮM ĐẤT

Thật ấn tượng với một "dây chuyền" khép kín, nơi có khoảng 70 người, cả Việt lẫn Mỹ, được bố trí thành từng vị trí cụ thể, liên kết chặt chẽ với nhau. Ở khu vực nghi ngờ có dấu tích của quân nhân Mỹ mất tích, máy múc bóc tách từng lớp đất theo phương pháp bậc thang, tạo thành những hố vuông vức. Từng gàu đất sau đó được chuyển vào các xô nhựa, rồi theo tay người chuyền dần qua các công đoạn tiếp theo.

Tìm người từng ở bên kia chiến tuyến: 'Chúng ta sẽ chưa dừng lại!'- Ảnh 2. — Lớp đất được bóc tách dần để tìm kiếm các dấu vết

Ở công đoạn sàng lọc, đất từ gàu được đổ lên những máng kim loại, nước từ hệ thống ống dẫn xối trực tiếp xuống. Dưới dòng nước chảy mạnh, đất dần trôi qua lớp lưới, để lại phía trên những vật thể lớn hơn: có thể là đá, cũng có thể là những mảnh kim loại, xương hoặc bất cứ thứ gì đáng nghi ngờ.

Tìm người từng ở bên kia chiến tuyến: 'Chúng ta sẽ chưa dừng lại!'- Ảnh 3. — Đất sẽ được cho vào các xô nhựa để di chuyển

Từ đây, mọi người sẽ dùng đôi tay trần lặng lẽ rà đi rà lại lớp đất ướt. Khi phát hiện vật thể lạ, công việc lập tức dừng lại ở điểm đó. Các chuyên gia tiến đến, quan sát kỹ lưỡng, rồi đưa ra quyết định: giữ lại để phân tích hay loại bỏ. Quy trình ấy lặp đi lặp lại đều đặn, nghiêm ngặt, gần như không có sai sót. Riêng tại địa điểm này, lực lượng tìm kiếm đã quay trở lại lần thứ 3…

Tìm người từng ở bên kia chiến tuyến: 'Chúng ta sẽ chưa dừng lại!'- Ảnh 4. — Hiện trường tìm kiếm quân nhân Mỹ mất tích ở thôn Long Đại (xã Trường Ninh, Quảng Trị) tháng 4.2026

"AI CŨNG LÀ CON NGƯỜI VÀ CHIẾN TRANH THÌ QUA LÂU RỒI"

Có khoảng 50 nông dân được thuê làm việc tại hiện trường tìm kiếm. Họ đều là người dân ở thôn Long Đại, hầu hết là phụ nữ trung niên. Bà Phan Thị Trưng (52 tuổi) tham gia công việc này gần 1 tháng. Mỗi ngày, bà cùng mọi người làm việc theo khung giờ cố định: từ 8 giờ 30 đến 11 giờ và từ 12 giờ 45 đến 15 giờ 15. "Trước khi vào làm, tụi tôi được hướng dẫn rất kỹ. Công việc chủ yếu là tay chân nên cũng không quá khó. Nhưng riêng phần xử lý những vật tìm thấy thì tụi tôi không được đụng vào, đó là việc của chuyên gia", bà Trưng nói, tay vẫn đều đặn sàng từng vốc đất.

Tìm người từng ở bên kia chiến tuyến: 'Chúng ta sẽ chưa dừng lại!'- Ảnh 5. — Dây chuyền sàng lọc đất ở hiện trường tìm kiếm

Bà Nguyễn Thị Khai (53 tuổi) tiết lộ mỗi ngày công được nhận 230.000 đồng. "Chúng tôi vẫn đang ở trong mùa vụ đồng áng. Nhưng rõ ràng ở quê mà được trả 230.000 đồng/ngày thì thật khó để từ chối. Những phụ nữ nông thôn như chúng tôi đến với công việc này trước hết là vì thu nhập. Nhưng nếu chúng tôi góp phần để giúp họ tìm thấy dấu vết quân nhân Mỹ mất tích thì cũng tuyệt vời. Họ vui, mình cũng vui… Bởi ai cũng là con người, ai cũng có người thân đang mong ngóng mà chiến tranh thì cũng qua lâu rồi", bà Khai nói.

Tìm người từng ở bên kia chiến tuyến: 'Chúng ta sẽ chưa dừng lại!'- Ảnh 6. — Rà từng vốc đất tìm kiếm dấu vết quân nhân Mỹ mất tích

Cũng trong dây chuyền làm việc khép kín ấy, có không ít chuyên gia, nhân viên Mỹ đang mướt mồ hôi làm việc. Quỳnh Như, sinh ra tại VN nhưng lớn lên ở Mỹ, đang làm phiên dịch. Đây là lần thứ 2 Quỳnh Như trở về VN trong vai trò này. Lần trước, chị ở lại suốt 2 tháng để tham gia hỗ trợ công việc. Dù nhiệm vụ chính là phiên dịch, nhưng Quỳnh Như không chỉ đứng ngoài quan sát mà thường xuyên tham gia trực tiếp vào dây chuyền, cùng mọi người sàng đất, tìm kiếm...

Tìm người từng ở bên kia chiến tuyến: 'Chúng ta sẽ chưa dừng lại!'- Ảnh 7. — Những người Mỹ và VN trong cùng dây chuyền tìm kiếm quân nhân Mỹ mất tích

"Em rất vui khi được tham gia đoàn. Thỉnh thoảng cũng buồn khi nghĩ đến chiến tranh ngày xưa, đến những người mất tích. Nhưng em thấy mình đang làm một công việc có ý nghĩa, góp phần nhỏ để kết nối 2 quốc gia", Quỳnh Như chia sẻ.

Tìm người từng ở bên kia chiến tuyến: 'Chúng ta sẽ chưa dừng lại!'- Ảnh 8. — Quỳnh Như (trái) tham gia sàng đất

"LỜI HỨA SẼ THỰC HIỆN ĐẾN CÙNG"

Ông Lê Công Tiến, Cơ quan VN tìm kiếm người mất tích (VNOSMP - Bộ Ngoại giao), cho rằng vụ tai nạn máy bay năm 2001 làm 16 người hy sinh nhắc nhở rằng hợp tác nhân đạo về MIA là công việc khó khăn, nguy hiểm, chứa đựng những rủi ro; nhưng từ đó các biện pháp đảm bảo an toàn cho hoạt động MIA được tăng cường. "Từ năm 2001 đến nay, có thêm gần 100 đợt hoạt động đã được triển khai an toàn, góp phần vào kết quả trao trả hàng trăm hòm đựng hài cốt và xác định được danh tính nhiều trường hợp quân nhân Mỹ mất tích để trả về gia đình họ", ông Tiến khẳng định.

Tìm người từng ở bên kia chiến tuyến: 'Chúng ta sẽ chưa dừng lại!'- Ảnh 9. — Những người Mỹ và VN trong cùng dây chuyền tìm kiếm quân nhân Mỹ mất tích

Tìm người từng ở bên kia chiến tuyến: 'Chúng ta sẽ chưa dừng lại!'- Ảnh 10. — Các phụ nữ địa phương chuyền tay các xô nhựa chứa đất

Cũng theo ông John McIntyre, việc kiếm hài cốt quân nhân Mỹ mất tích trong chiến tranh sẽ tiếp nối. Bởi mỗi nhiệm vụ tìm kiếm, mỗi cuộc khai quật, mỗi lần xác định danh tính đều là minh chứng cho một lời hứa không phai nhạt theo thời gian. "Đó là lời hứa với các gia đình. Đó là lời hứa giữa hai quốc gia. Và đó là lời hứa mà chúng ta quyết tâm thực hiện đến cùng", ông John McIntyre nhấn mạnh.

Tìm người từng ở bên kia chiến tuyến: 'Chúng ta sẽ chưa dừng lại!'- Ảnh 11. — Bà Nguyễn Thị Khai (trái) cho biết bà ban đầu làm vì thu nhập, nhưng cũng sẽ rất vui nếu giúp được những người bạn Mỹ tìm người

Đến nay, hoạt động hợp tác nhân đạo tìm kiếm và kiểm kê quân nhân Mỹ mất tích trong chiến tranh ở VN đã giúp phía Mỹ nhận dạng và trả hài cốt về gia đình gần 740 trường hợp trong số 1.973 trường hợp mất tích.

Đây là kết quả rất ý nghĩa với người dân và Chính phủ Mỹ, góp phần thúc đẩy hợp tác khắc phục hậu quả chiến tranh giữa hai nước nói chung, bao gồm các nỗ lực của phía Mỹ trong tìm kiếm, định danh hài cốt liệt sĩ VN mất tin, mất tích; rà phá bom mìn, tẩy độc dioxin và hỗ trợ người khuyết tật bởi chiến tranh.