Tăng lương cơ sở 2,53 hay 2,7 triệu đồng/tháng, mức nào hợp lý?

Theo đại biểu, mức lương cơ sở cần được nâng lên khoảng 2,65 - 2,7 triệu đồng/tháng, tương đương mức tăng 13 - 15% so với hiện hành. Đây được xem là ngưỡng giúp người làm việc trong khu vực công giảm bớt áp lực chi tiêu, yên tâm công tác trong bối cảnh giá cả nhiều mặt hàng thiết yếu vẫn neo cao.

Tránh vòng xoáy "lương tăng - giá tăng"

Bàn về đề xuất này, PGS-TS Nguyễn Thường Lạng, giảng viên cao cấp Viện Thương mại và kinh tế quốc tế (Trường đại học Kinh tế quốc dân), cho rằng việc điều chỉnh lương cơ sở cần dựa trên biến động thực tế của nền kinh tế, đặc biệt là lạm phát.

Theo ông, mức đề xuất khoảng 2,5 triệu đồng vốn được tính toán từ năm trước, nhưng đến nay nhiều yếu tố đã thay đổi nhanh hơn dự báo. Giá dầu, nguyên vật liệu, tỷ giá ngoại tệ hay giá vàng… đều có biến động mạnh, tác động trực tiếp đến chi phí sinh hoạt của người dân.

"Điều quan trọng không phải là thu nhập danh nghĩa tăng bao nhiêu, mà là thu nhập thực tế sau khi trừ đi lạm phát còn lại bao nhiêu. Nếu giữ mức tăng thấp như cũ, thu nhập thực tế của người hưởng lương ngân sách khó có thể cải thiện ", ông Lạng bày tỏ.

Từ góc nhìn chuyên gia kinh tế, ông Lạng cho rằng mức 2,7 triệu đồng/tháng mà đại biểu Quốc hội đề xuất được đánh giá là tiệm cận hơn với thực tế. Thậm chí, nếu chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tiếp tục tăng, cần tính toán lại để điều chỉnh mức lương cao hơn nhằm bảo đảm đời sống cho người lao động.

Không chỉ cải thiện thu nhập, việc tăng lương còn có tác động lan tỏa đến nền kinh tế. Khi thu nhập được cải thiện, tổng cầu tăng lên, từ đó kích thích sản xuất, thúc đẩy tăng trưởng và góp phần ổn định xã hội.

Trước lo ngại của người lao động về tình trạng giá cả leo thang khi lương chưa kịp tăng, khiến việc điều chỉnh lương trở nên kém hiệu quả, theo ông Lạng, đây là vòng xoáy "lương - giá" quen thuộc. Để hạn chế, cần có các chính sách điều hành kinh tế vĩ mô đồng bộ, trong đó trọng tâm là kiểm soát lạm phát và bình ổn giá các mặt hàng thiết yếu.

Ông Lạng phân tích: "Nếu lương tăng 8 - 9% mà giá tăng 10% thì coi như người lao động không được hưởng lợi gì. Vì vậy, các chi phí đầu vào như xăng dầu được kiểm soát tốt, thậm chí giảm so với hiện tại, sẽ tạo hiệu ứng tích cực lan tỏa. Bên cạnh đó, các mặt hàng thiết yếu như điện, nước, lương thực, thực phẩm cần được giữ ổn định để bảo đảm sức mua".

Ngoài nhấn mạnh ổn định giá cả là điều kiện tiên quyết để chính sách tiền lương phát huy hiệu quả, vị chuyên gia này đề nghị Chính phủ cần kết hợp nhiều giải pháp như kích thích nguồn cung, hướng dẫn tiêu dùng hợp lý, miễn giảm thuế và đặc biệt là cắt giảm chi phí không cần thiết trong bộ máy. "Việc tinh giản, chống lãng phí sẽ giúp giảm áp lực ngân sách mà vẫn tạo dư địa cho cải cách tiền lương", ông Lạng nói.

Động lực cho khu vực công

Ở góc độ xã hội học, PGS-TS Nguyễn Đức Lộc, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Đời sống xã hội, cho rằng việc tăng lương cơ sở là cần thiết trong bối cảnh hiện nay, khi chi phí sinh hoạt tăng cao và khối lượng công việc trong khu vực công ngày càng lớn.

Ông Lộc chia sẻ : "Khác với lương tối thiểu vùng - nơi phải cân nhắc hài hòa lợi ích giữa doanh nghiệp và người lao động, thì lương cơ sở của khu vực công phụ thuộc chủ yếu vào ngân sách nhà nước. Vì vậy, việc điều chỉnh có thể chủ động hơn".

Theo ông Lộc, mức đề xuất 2,7 triệu đồng của đại biểu Quốc hội là có cơ sở, bởi thu nhập của công chức, viên chức hiện vẫn ở mức thấp so với mặt bằng chi tiêu. Đặc biệt, trong bối cảnh sắp xếp, tinh gọn bộ máy, nhiều người phải đảm nhận khối lượng công việc lớn hơn trước.

"Có những vị trí một lúc phải xử lý nhiều đầu việc từ các lĩnh vực khác nhau, dẫn đến quá tải. Khi áp lực công việc tăng, thu nhập cần được cải thiện để tạo động lực và giữ chân người làm việc", ông nói.

Theo ông, việc tăng lương không chỉ mang ý nghĩa vật chất mà còn là tín hiệu củng cố niềm tin, giúp đội ngũ công chức yên tâm trong quá trình cải cách bộ máy. Dù vậy, ông cũng lưu ý lương không phải là yếu tố duy nhất, nhưng là yếu tố dễ nhận thấy nhất trong việc cải thiện đời sống.

Bài toán ngân sách tăng lương cơ sở

Lý giải về việc đưa ra mức tăng 2,53 triệu đồng/tháng từ 1.7, tại dự thảo tờ trình Chính phủ về nghị định quy định mức lương cơ sở và chế độ tiền thưởng đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang, Bộ Nội vụ cho rằng mức lương cơ sở 2,34 triệu đồng/tháng hiện hành chỉ bằng 56,12% mức lương tối thiểu vùng bình quân của khu vực doanh nghiệp.

Cạnh đó, các mức lương khác trong hệ thống bảng lương của cán bộ, công chức, viên chức cũng thấp, dẫn đến đời sống của cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang còn nhiều khó khăn.

"Việc tăng lương cơ sở lên 2,53 triệu đồng/tháng đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang là cần thiết. Việc này tạo động lực làm việc, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác, đạo đức công vụ, đạo đức nghề nghiệp, góp phần cải thiện đời sống của người hưởng lương, phụ cấp và nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị", Bộ Nội vụ nêu rõ.

Ông Phạm Minh Huân, nguyên Thứ trưởng Bộ LĐ-TB-XH (nay là Bộ Nội vụ), cho rằng mong muốn tăng lương ở mức cao của công chức, viên chức, người lao động khu vực công là hoàn toàn chính đáng, nhưng cần đặt trong mối quan hệ với khả năng chi trả của ngân sách.

Theo ông, phương án 2,53 triệu đồng/tháng mà Bộ Nội vụ đưa ra không phải là không có cơ sở, bởi đã được tính toán dựa trên nguồn lực hiện có. Vấn đề cốt lõi là ngân sách nhà nước có đủ khả năng đáp ứng mức tăng cao hơn hay không.

"Nếu tăng lương quá mạnh nhưng không bảo đảm nguồn chi, sẽ tạo áp lực lớn lên ngân sách và có thể kéo theo những hệ lụy khác", ông Huân lưu ý.

Mặc dù có nhiều ý kiến của các bộ, ngành đề nghị mức tăng cao hơn, song phản hồi các ý kiến nêu trên, Bộ Nội vụ đề nghị giữ nguyên như dự thảo nhằm đảm bảo thực hiện đúng chủ trương của Đảng, chỉ đạo của Chính phủ.

Dự thảo Nghị định về mức lương cơ sở đang được Bộ Tư pháp thẩm định sẽ trình Chính phủ thông qua và dự kiến có hiệu lực từ 1.7 tới.