Chiều 22.4, Quốc hội thảo luận tại hội trường về đề án thí điểm luật sư công. Theo đề xuất của Chính phủ, luật sư công sẽ được thí điểm tại 8 bộ và 10 địa phương, thực hiện từ 1.10.2026 - 30.9.2028.
Đại biểu Nguyễn Công Hoàng (đoàn Thái Nguyên)
ẢNH: GIA HÂN
'Nếu luật sư công là cấp trên, thẩm phán có công minh?'
Nêu ý kiến, đại biểu Nguyễn Công Hoàng (đoàn Thái Nguyên) bày tỏ ủng hộ việc thí điểm chế định luật sư công. Song, ông dẫn đề xuất tại dự thảo rằng luật sư công phải là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan... nên mối quan hệ giữa luật sư công với các chức danh tiến hành tố tụng cần được lưu tâm.
Ông Hoàng đặt giả thiết trường hợp luật sư công là lãnh đạo cấp trên, vậy khi "luật sư công ngồi ở dưới để nói, liệu các thẩm phán có công minh để xử lý và đối đáp lại hay không?". Ngược lại, nếu luật sư công là cấp dưới, dù vụ việc rất đúng nhưng liệu họ có dám phản biện thẩm phán đang là cấp trên của mình hay không?
Vị đại biểu kiến nghị cần có cơ chế nhằm đảm bảo luật sư công đem lại lợi ích và sự công bằng thực sự.
Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung, Giám đốc Sở Tư pháp Tây Ninh, thì đề cập dự thảo quy định luật sư công đồng thời là cán bộ, công chức, viên chức nhưng lại phải đủ các tiêu chí điều kiện như một luật sư theo quy định của luật Luật sư.
Trước khi được chứng nhận hành nghề, luật sư công phải trải qua lớp đào tạo luật sư, phải tập sự hành nghề. Câu chuyện đặt ra, vậy tập sự ở đâu? Nếu cán bộ vừa phải thực hiện nhiệm vụ chuyên môn được giao, vừa phải đến các tổ chức hành nghề luật sư để tập sự, rồi phải dự khán phiên tòa…, cơ chế quản lý sẽ như thế nào?
Do đó, bà đề nghị không quy định về thời gian tập sự đối với luật sư công, chỉ cần đáp ứng đủ các tiêu chí điều kiện qua lớp đào tạo luật sư.
Nên đãi ngộ hàng tháng hay tính theo vụ việc?
Vẫn theo đề xuất của Chính phủ, ngoài chế độ tiền lương theo quy định của pháp luật, luật sư công được hưởng hỗ trợ hằng tháng và các chế độ chính sách khác. Khi tham gia giải quyết vụ, việc có tính chất pháp lý, luật sư công còn được hưởng bồi dưỡng vụ, việc trả cho 1 buổi làm việc bằng 0,5 lần mức lương cơ sở.
Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (trái) và Phạm Văn Hòa
ẢNH: GIA HÂN
Đại biểu Phạm Văn Hòa (đoàn Đồng Tháp) đề nghị cân nhắc nội dung trên. Bởi trong trường hợp luật sư công "cả tháng trời không tham gia vụ việc nào" mà vẫn được hưởng lương 100% thì không hợp lý. Theo ông, nên quy định chế độ đãi ngộ theo số vụ việc thực tế đã tham gia, thay vì quy định hưởng lương hàng tháng.
Giám đốc Sở Tư pháp TP.HCM Nguyễn Thị Hồng Hạnh cũng nhận định, khối lượng công việc giữa các cơ quan không giống nhau, chưa kể trình độ khác nhau, có thể xảy ra tình trạng luật sư công không nhận được vụ việc nào trong cả tháng. Trong khi đó, theo Nghị quyết 197 của Quốc hội, nguyên tắc hưởng hỗ trợ hàng tháng là dành cho người thực hiện nhiệm vụ trực tiếp và thường xuyên.
Bà Hạnh đề nghị bổ sung điều kiện để luật sư công được hưởng lương hàng tháng là trong tháng phải phát sinh vụ việc có tính chất pháp lý, hoặc quy định các điều kiện không được hưởng chế độ hàng tháng như: đang trong thời gian nghỉ, điều trị dài ngày, nghỉ thai sản, không phát sinh vụ việc nào...
Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn Hải Phòng) thì cho rằng quy định bồi dưỡng bằng 0,5 lần mức lương cơ sở còn mang tính chất cơ học. Nếu chỉ tính theo buổi làm việc thì rất dễ bị bình quân hóa, khó phản ánh đúng tính chất phức tạp, trách nhiệm và giá trị của từng vụ việc. Bà đề xuất giao Chính phủ quy định khung bồi dưỡng theo nhóm vụ việc, kèm theo tiêu chí xác nhận rõ ràng, có mức trần chi trả và cơ chế kiểm soát chặt chẽ.
Sẽ tiếp thu, nghiên cứu khung bồi dưỡng phù hợp
Giải trình trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết sẽ tiếp thu các ý kiến về việc nghiên cứu khung bồi dưỡng để làm cơ sở quy định chi tiết mức chi trả, đảm bảo phù hợp với tính chất phức tạp của từng vụ việc; đồng thời có quy định về chế độ khen thưởng gắn với kết quả thực hiện nhiệm vụ của luật sư công.
Về tiêu chuẩn luật sư công, Bộ trưởng cho hay, trước hết chủ thể này phải đáp ứng tiêu chuẩn của luật sư theo quy định luật Luật sư, nhằm đảm bảo tư cách pháp lý khi tham gia các vụ kiện quốc tế. Tuy nhiên, cơ quan soạn thảo sẽ nghiên cứu theo hướng quy định khái quát trong nghị quyết và giao Chính phủ quy định chi tiết cho phù hợp với đặc thù của luật sư công.
