Sau khi sáp nhập với tỉnh Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, TP.HCM có 168 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 113 phường, 54 xã và đặc khu Côn Đảo.
Theo kế hoạch, việc thành lập các đơn vị hành chính đô thị, chủ yếu là chuyển từ xã lên phường, nhằm phù hợp quá trình đô thị hóa nhanh, đồng thời nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước trong các lĩnh vực như quy hoạch, xây dựng, đất đai, dân cư và hạ tầng kỹ thuật.
Một góc khu dân cư Trung Sơn (xã Bình Hưng, TP.HCM)
ẢNH: NGỌC DƯƠNG
Kế hoạch nêu rõ hệ thống tiêu chuẩn tương đối cao đối với các đơn vị hành chính muốn chuyển thành phường. Cụ thể, xã phải đạt quy mô dân số từ 21.000 người trở lên, diện tích tối thiểu 5,5 km² và tỷ lệ dân số đô thị đạt từ 50%.
Bên cạnh đó, hàng loạt tiêu chí về kinh tế - xã hội cũng được đặt ra như: thu ngân sách phải bảo đảm cân đối chi, tỷ trọng công nghiệp - dịch vụ đạt từ 70%, tỷ lệ lao động phi nông nghiệp từ 70% trở lên.
Ngoài ra, thu nhập bình quân đầu người phải cao hơn mức trung bình của TP.HCM trong 3 năm gần nhất, đồng thời tỷ lệ hộ nghèo phải thấp hơn mức chung của thành phố. Những tiêu chí này được đánh giá là "bộ lọc" khá chặt, buộc các địa phương phải nâng cấp toàn diện về hạ tầng, kinh tế và quản trị nếu muốn đạt chuẩn đô thị.
Trình HĐND TP.HCM chủ trương thành lập phường trong tháng 6.2026
Kế hoạch cũng đưa ra quy trình 9 bước để xây dựng và thông qua đề án, từ cấp xã đến Trung ương. Trong đó, các địa phương phải hoàn tất việc rà soát, đánh giá và lập hồ sơ trong tháng 4.2026; tổ chức lấy ý kiến cử tri về thành lập phường trong tháng 5 và hoàn thiện hồ sơ trình HĐND TP.HCM trước ngày 15.6.
Sau đó, hồ sơ sẽ tiếp tục được Bộ Nội vụ thẩm định, Chính phủ xem xét và trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định.
Theo kế hoạch, việc thành lập đơn vị hành chính đô thị phải phù hợp với quy hoạch đô thị đã được phê duyệt, đồng thời hướng tới mô hình đô thị xanh, thông minh, thích ứng biến đổi khí hậu.
Sở Xây dựng được giao nhiệm vụ rà soát, đánh giá trình độ phát triển đô thị và đề xuất lộ trình đầu tư hạ tầng đối với những khu vực chưa đạt tiêu chuẩn. Các sở, ngành khác phối hợp cung cấp dữ liệu, hướng dẫn địa phương hoàn thiện tiêu chí.
Việc triển khai kế hoạch được kỳ vọng sẽ thúc đẩy quá trình đô thị hóa, mở rộng không gian đô thị TP.HCM và nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ công cho người dân, doanh nghiệp.
