TP.HCM: Chuyển xã thành phường, người dân sẽ được hưởng lợi

Ông Nguyễn Thành Nhân, Chủ tịch UBND xã Tân Vĩnh Lộc, cho biết UBND xã đã hoàn thành đánh giá hiện trạng theo tiêu chuẩn, tiêu chí của phường, trình Ban Thường vụ Đảng ủy xã xem xét. Sau khi Ban Thường vụ Đảng ủy xã thống nhất, UBND xã sẽ báo cáo Sở Nội vụ.

Xã Tân Vĩnh Lộc được hình thành trên cơ sở hợp nhất toàn bộ diện tích và dân số xã Vĩnh Lộc B, phần lớn xã Phạm Văn Hai (huyện Bình Chánh cũ) và một phần phường Tân Tạo (quận Bình Tân). Sau sáp nhập, xã Tân Vĩnh Lộc rộng hơn 34 km², dân số hơn 196.000 người, và là một trong các xã đông dân nhất TP.HCM.

Ở vị trí gần trung tâm TP.HCM, xã Bình Hưng mới rộng 32,4 km² và dân số hơn 184.000 người. Tại Đại hội Đảng bộ xã nhiệm kỳ 2025 - 2030, xã Bình Hưng đặt mục tiêu chuyển thành phường.

ẢNH: NGỌC DƯƠNG

Trao đổi với phóng viên Thanh Niên sáng 23.4, ông Biện Ngọc Toàn, Chủ tịch UBND xã Bình Hưng, cho biết trong kết quả phân loại đơn vị hành chính mới đây, xã Bình Hưng đạt tiêu chuẩn xã loại 1.

Sau khi rà soát hiện trạng và đối chiếu với các tiêu chí, xã Bình Hưng đủ điều kiện chuyển thành phường. Theo ông Toàn, các xã mang tính nông thôn, còn phường là đơn vị hành chính đô thị. Việc thay đổi mô hình sẽ thay đổi cả chính sách về đất đai, quy hoạch. "Khi chuyển thành phường, địa phương sẽ thuận lợi hơn trong công tác quy hoạch, quản lý đất đai, nhà cửa, người dân sẽ được hưởng lợi hơn", ông Toàn nhận định.

Về tổ chức bộ máy, Chủ tịch xã Bình Hưng cho biết với quy mô dân số hiện tại, khi chuyển thành phường, địa phương có thể được tối đa 70 biên chế, thay vì 50 biên chế như hiện nay. "Là xã nhưng khối lượng công việc nhiều không khác gì phường. Có thêm 20 nhân sự, bộ máy sẽ hoạt động trơn tru hơn, đủ bao quát địa bàn rộng lớn", ông Toàn nói thêm.

Rà soát 54 xã, đủ điều kiện sẽ chuyển lên phường

Đến tháng 7.2025, cấp huyện kết thúc sứ mệnh, các xã sáp nhập lại thành xã mới, vận hành theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Sau khi mở rộng địa giới hành chính, TP.HCM còn 54 xã.

Hiện nay, tốc độ đô thị hóa ở nhiều xã diễn ra ở mức cao, hạ tầng ngày càng được cải thiện, hình thành một số khu đô thị hiện đại nhưng vẫn phải bó buộc trong mô hình quản lý đơn vị hành chính nông thôn.

ẢNH: SƠN NGUYỄN

So với phường, UBND xã có số lượng biên chế công chức ít hơn. Theo định hướng khung biên chế, UBND cấp xã có khoảng 32 người, địa bàn đông dân cứ tăng 2.000 dân được thêm 1 công chức. Tuy nhiên, xã tối đa không quá 50 người, trong khi phường được tối đa 70 người.

Theo tính toán của UBND TP.HCM, trung bình mỗi công chức phụ trách từ 4 - 9 nhóm nhiệm vụ, trong mỗi nhóm có nhiều nội dung công việc chi tiết, phức tạp và khối lượng lớn. Với những xã đông dân, địa bàn rộng, số lượng công chức bị khống chế sẽ ảnh hưởng đến công tác quản lý hành chính, phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Nghị quyết 112/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tiêu chuẩn của đơn vị hành chính quy định phường phải đạt tiêu chuẩn dân số từ 21.000 người trở lên, diện tích tự nhiên từ 5,5 km² trở lên, tỷ lệ dân số đô thị từ 50% trở lên.

Về cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế - xã hội, phường phải tự cân đối ngân sách, thu nhiều hơn chi; tỷ trọng công nghiệp - xây dựng và dịch vụ từ 70% trở lên; lao động phi nông nghiệp từ 70% trở lên…