Đó là nội dung chính trong văn bản mà Bộ Xây dựng vừa gửi Chính phủ báo cáo tác động của biến động giá xăng dầu tới hoạt động đầu tư xây dựng.
Loạt công trình trọng điểm trên cả nước đang gặp khó vì bão giá nhiên, nguyên vật liệu xây dựng
ẢNH: SG
Công trình giao thông tăng mạnh nhất
Theo tính toán của Bộ Xây dựng, với mức biến động giá vật liệu xây dựng và giá nhiên liệu tăng vọt từ tháng 3, dự toán xây dựng các công trình ước tăng từ 1,91 - 8,09% tùy từng loại công trình. Trong đó, dự toán xây dựng tăng nhiều nhất đối với loại công trình giao thông (8,09%).
Kịch bản xấu nhất, nếu giá nhiên liệu tăng 100% so với tháng 2 do xung đột Trung Đông, dự toán công trình giao thông có thể đội vốn xấp xỉ 16%. Chi phí xây dựng các dự án giao thông trọng điểm ước tăng 42.300 tỉ đồng, gây áp lực rất lớn lên ngân sách.
Bộ Xây dựng đánh giá nguyên vật liệu tăng giá khiến các nhà thầu có tâm lý e dè, thi công cầm chừng, nhất là với các dự án hợp đồng trọn gói hoặc hợp đồng theo đơn giá cố định, gây ảnh hưởng tiến độ dự án. Thế nhưng, khó khăn lớn nhất hiện nay là việc xử lý các hợp đồng xây dựng đã ký trước thời điểm giá vật liệu tăng mạnh.
Cụ thể, hợp đồng trọn gói và hợp đồng theo đơn giá cố định chỉ được điều chỉnh đơn giá trong trường hợp bất khả kháng hoặc có khối lượng phát sinh ngoài hợp đồng. Tuy nhiên, để được xác định là trường hợp bất khả kháng hoặc hoàn cảnh thay đổi cơ bản, các bên phải trải qua quá trình đánh giá rất chặt chẽ. Nhà thầu phải chứng minh thiệt hại, mức độ ảnh hưởng và đáp ứng nhiều điều kiện pháp lý khác nhau.
Trong khi đó, với hợp đồng theo đơn giá điều chỉnh, pháp luật đã quy định các phương pháp điều chỉnh giá linh hoạt như dựa theo chỉ số giá xây dựng, theo nhóm vật liệu chủ yếu hoặc theo phương pháp bù trừ trực tiếp. Song, thực tế triển khai vẫn phát sinh nhiều khó khăn.
Bộ Xây dựng cho biết tại nhiều địa phương, việc công bố giá vật liệu xây dựng và chỉ số giá còn chậm, chưa phản ánh sát biến động thị trường.
Công thức điều chỉnh chưa đủ bù đắp chi phí tăng
Ngoài ra trong nhiều hợp đồng, phạm vi điều chỉnh giá chưa tính hết rủi ro biến động mạnh của giá xăng dầu. Một số công thức điều chỉnh hiện nay chưa đủ bù đắp mức tăng chi phí thực tế của nhà thầu.
Trước tình hình trên, Bộ Xây dựng đề nghị các địa phương tăng cường kiểm soát thị trường vật liệu xây dựng, không để xảy ra tình trạng găm hàng, đầu cơ, thổi giá; đồng thời thường xuyên cập nhật, công bố giá vật liệu sát thị trường.
Các chủ đầu tư và ban quản lý dự án được yêu cầu rà soát toàn bộ hợp đồng đang thực hiện, nhất là hợp đồng trọn gói và đơn giá cố định, nhằm đánh giá mức độ ảnh hưởng của biến động giá nhiên liệu. Song song, chủ động sử dụng chi phí dự phòng hợp lý, cân đối nguồn lực và xây dựng phương án đảm bảo nguồn cung vật liệu để tránh gián đoạn thi công.
Lãnh đạo Bộ tiếp tục yêu cầu các nhà thầu và chủ đầu tư nghiên cứu kỹ các quy định liên quan đến điều chỉnh hợp đồng, bất khả kháng và hoàn cảnh thay đổi cơ bản theo Bộ luật Dân sự cũng như pháp luật về đấu thầu để có cơ sở xử lý phù hợp, đúng quy định pháp luật.
