Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, chuyên khoa Nội, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, cho biết các bệnh lý do nóng (bệnh lý nhiệt) có thể chia thành nhiều mức độ, gồm chuột rút do nóng, kiệt sức và sốc nhiệt. Trong đó, sốc nhiệt là tình trạng cấp cứu tối khẩn cấp. Lúc này, trung tâm điều nhiệt ở não bị rối loạn, cơ thể không còn khả năng tiết mồ hôi, thân nhiệt tăng vọt trên 40°C. Da bệnh nhân nóng, khô và đỏ; kèm theo rối loạn ý thức như lú lẫn, nói sảng, mất định hướng, có thể co giật hoặc hôn mê.
"Nếu không hạ nhiệt nhanh, nguy cơ tổn thương não không hồi phục, suy gan, suy thận và tử vong là rất cao", bác sĩ nói.
Để giảm nguy cơ sốc nhiệt, mọi người nên bổ sung thêm nước lọc, nước chanh pha loãng với chút muối hoặc mật ong, giúp bù điện giải nhẹ, cung cấp vitamin C. Sử dụng nước dừa với lượng vừa phải, là nguồn kali, natri tự nhiên. Một số loại nước thảo mộc như rau má, diếp cá, trà xanh nhạt... có tác dụng giải nhiệt, lợi tiểu nhẹ, nhưng cần chú ý vệ sinh nguồn nước, tránh uống quá đặc, quá nhiều trong ngày.
Hạn chế các loại nước ngọt có ga, nước tăng lực, trà sữa...vì nhiều đường sẽ làm đường huyết dao động mạnh, dễ gây cảm giác "lên rồi tụt" năng lượng, ảnh hưởng đến sự ổn định tinh thần và giấc ngủ.
Bữa ăn gia đình nên ưu tiên thực phẩm "mát" và tốt cho trí não như cá hồi, cá mòi, cá thu, hạt óc chó, hạt lanh. Các chất này tham gia cấu trúc màng tế bào thần kinh, giúp dẫn truyền tín hiệu tốt hơn, có lợi cho trí nhớ và sự tập trung. Bổ sung thêm loại quả như cam, quýt, việt quất, dâu, bông cải xanh, nghệ... giúp bảo vệ tế bào thần kinh trước stress oxy hóa, vốn gia tăng trong bối cảnh nhiệt độ cao và căng thẳng học tập.
Bổ sung thực phẩm giàu vitamin nhóm B có trong gan, thịt nạc, ngũ cốc nguyên hạt, yến mạch. Nhóm vitamin này hỗ trợ chuyển hóa năng lượng, nuôi dưỡng hệ thần kinh, giúp cơ thể có sức bền tốt hơn.
Nên ưu tiên những món "mát, nhẹ, đủ chất" như canh cua rau mồng tơi, canh bầu nấu tôm, canh cá với rau xanh, đậu phụ, rau luộc, trái cây tươi sau bữa ăn. Những món này vừa cung cấp nước, vừa nhiều vitamin và khoáng, lại không gây nặng bụng như đồ chiên rán.
Buổi tối, bạn có thể dùng các món cháo nhẹ như cháo hạt sen, cháo đậu xanh, cháo long nhãn hạt sen (nếu không dị ứng) để hỗ trợ an thần, giúp ngủ sâu hơn. Hạn chế đồ ăn quá cay, nhiều dầu mỡ, thức ăn nhanh vì chúng làm tăng gánh nặng tiêu hóa và sinh nhiều nhiệt trong cơ thể.
Mâm cơm giải nhiệt mùa hè. Ảnh: Bùi Thủy
Một vài mẹo khác, ban ngày nên đóng cửa sổ hướng nắng gắt, kéo rèm sáng màu hoặc rèm dày (rèm blackout) để chặn bức xạ nhiệt. Nếu mở cửa đón gió, chọn hướng ít nắng trực tiếp. Dùng quạt kết hợp chậu nước đá hoặc khăn ướt treo trước quạt để tạo luồng gió mát dựa trên cơ chế bay hơi. Không khí qua bề mặt nước lạnh sẽ "mát" hơn, mang lại cảm giác dễ chịu rõ rệt. Lau sàn nhà bằng nước mát 1–2 lần trong ngày giúp hạ bớt nhiệt bề mặt, làm không khí dịu hơn.
Buổi tối, khi nhiệt độ ngoài trời giảm, có thể mở cửa sổ, đặt quạt hướng ra ngoài để "đẩy" khí nóng trong phòng ra, tạo chênh lệch áp suất giúp không khí mát bên ngoài tràn vào.
Tắt bớt thiết bị điện không cần thiết (đèn sợi đốt, máy tính không dùng...) vì gây tỏa nhiệt, làm phòng nóng lên đáng kể.
Thùy An
