Vụ tranh chấp đất đai giữa nguyên đơn là vợ chồng bà Hai, 64 tuổi và bị đơn là vợ chồng chị gái ruột, bà Cả, 68 tuổi đã được TAND khu vực 7 - Hưng Yên xét xử sơ thẩm. Do phía bà Hai kháng cáo, vụ án sẽ được TAND tỉnh Hưng Yên xử phúc thẩm vào ngày 20/4.
Chị em bà Hai sống cạnh nhau tại xã Đông Quan. Tranh chấp xoay quanh 15,6 m2 đất của người em bị người chị lấn chiếm trong quá trình xây nhà, và tìm giải pháp hợp tình hợp lý: tháo dỡ toàn bộ công trình trên đất lấn chiếm, hay trả lại bằng tiền.
Xây lấn đất của em do nhầm lẫn
Theo đơn khởi kiện, vợ chồng bà Hai có mảnh đất 70 m2, được cấp sổ đỏ năm 2016. Năm 2017, chị gái xây nhà, em rể còn sang giúp. Gia đình bà Cả khẳng định xây đúng mốc giới nên phía em gái tin tưởng, không mời cán bộ địa chính đo lại.
Đến năm 2024, khi xây nhà cho con, bà Hai kiểm tra mới phát hiện công trình của chị gái lấn 15,6 m2. Tranh chấp được Ủy ban xã hòa giải nhưng không thành, nên bà khởi kiện, yêu cầu tháo dỡ phần xây dựng lấn chiếm, trả lại đất.
Các hạng mục nằm trên phần đất lấn gồm tường dài 5 m, bậc thềm, sân gạch và mái tôn. Ngoài ra, bà Hai yêu cầu chị gái thanh toán 94 triệu đồng tương ứng diện tích 10,5 m2 đã xây nhà kiên cố.
Phía bị đơn thừa nhận khi xây nhà năm 2017 có sai sót do nhầm mốc giới. Hai gia đình trước đó dùng chung tường gạch làm ranh nên không đo lại đất, việc xây sai là vô ý. Họ cũng cho biết thời điểm xây dựng, phía em gái không phản đối.
Khi phát sinh tranh chấp, gia đình bà Cả cho rằng không ai mong muốn sự việc xảy ra. Do nhà và công trình phụ đã xây kiên cố, họ đề nghị bồi thường toàn bộ phần đất lấn theo giá Hội đồng định giá, hoặc cao hơn, là 15 triệu đồng/m2.
Con trai, con dâu bà Cả - người trực tiếp xây nhà - tham gia phiên tòa với tư cách người có quyền, nghĩa vụ liên quan, đồng ý quan điểm này. Họ chấp nhận tháo dỡ bức tường và phần mái tôn phía trên để trả lại đất và không gian, nhưng cho rằng nếu phá dỡ các hạng mục khác sẽ ảnh hưởng đến kết cấu công trình.
Tòa: Phá nhà, sau này khó gắn kết tình chị em
Tòa sơ thẩm căn cứ tài liệu, lời khai, xác định gia đình bà Cả đã lấn chiếm 15,6 m2 đất của thửa đất nhà em gái.
Qua thẩm định tại chỗ, tòa xác định phần tường bao và mái tôn phía trên nếu tháo dỡ sẽ không ảnh hưởng kết cấu công trình. Bị đơn cũng đồng ý nên HĐXX buộc gia đình bà Cả phải tháo dỡ phần này để trả lại đất.
Với căn nhà 2 tầng xây dựng kiên cố bằng bê tông cốt thép, phần mái hiên tầng một, kết cấu tầng hai đua ra phía sân, cùng bậc thềm, sân gạch, mái tôn là các hạng mục phụ trợ có giá trị, đều nằm trên diện tích lấn chiếm 14,5 m2.
HĐXX nhận định, nếu buộc tháo dỡ các hạng mục này sẽ ảnh hưởng đến kết cấu toàn bộ ngôi nhà, gây thiệt hại tài sản và làm giảm giá trị sử dụng. "Đặc biệt, việc này còn có thể khiến tình chị em khó gắn kết lại", bản án nêu.
Theo tòa, nếu phần công trình bị tháo dỡ và phía người em xây dựng lại, có thể che khuất một phần cửa chính của nhà người chị. Vì vậy, HĐXX không buộc tháo dỡ phần nhà ở kiên cố đã xây trên diện tích lấn chiếm mà yêu cầu phía bà Cả thanh toán bằng tiền.
Tòa cho rằng phán quyết này nhằm bảo đảm hài hòa quyền lợi giữa các bên, hạn chế tối đa thiệt hại và phù hợp quy định pháp luật.
Theo định giá, đất có giá 9,35 triệu đồng/m2. Tuy nhiên, để hạn chế thiệt hại cho gia đình bà Hai, phía bà Cả tự nguyện bồi thường theo mức 15 triệu đồng/m2, tương ứng 217,5 triệu đồng, được HĐXX chấp nhận.
Sau bản án sơ thẩm, bà Hai kháng cáo, đề nghị cấp phúc thẩm sửa án theo hướng chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện.
Thanh Lam
* Tên các đương sự đã thay đổi
