Tối 15/10, rất đông người đến chùa Chantarangsay đón Tết Chôl Chnăm Thmây - lễ hội chào đón năm mới theo lịch của người Khmer, diễn ra từ 13 đến 16/4.
Chôl nghĩa là "vào" và Chnăm Thmay là năm mới. Người xưa cho rằng đây là thời điểm trời đất giao hòa, mùa nắng chuyển sang mùa mưa, cây cối đâm chồi nảy lộc.
Trong ba ngày mừng năm mới, người Khmer đến chùa cầu bình an, tham gia nghi lễ tắm Phật, dâng cơm chư tăng, phóng sinh, đắp núi cát nhằm tích đức, làm điều thiện và tưởng nhớ công ơn tổ tiên.
Trong các nghi thức ngày Tết, xây núi cát (hay tháp cát) là hoạt động quan trọng mang ý nghĩa biểu tượng. Trước đó một ngày, các sư cùng người dân đắp 8 núi cát quanh hông chánh điện chùa.
Các núi cao gần một mét, bên ngoài trát vữa để tạo độ cứng. Độ cao tùy vào quan niệm của mỗi chùa, có dựng một núi lớn ở trung tâm, xung quanh là các núi nhỏ, tượng trưng cho vũ trụ thu nhỏ theo quan niệm dân gian.
Tục đắp núi cát được bắt đầu bằng nghi thức làm lễ quy y cho núi. Đến ngày hôm sau thì làm lễ xuất thế, thu hút đông người dân tới cắm nhang quanh núi.
Theo Đại đức Châu Hoài Thái, phó trụ trì chùa, mỗi hạt cát đắp lên núi sẽ giải thoát được một người có tội ở thế gian. Vì thế, nghi thức này rất ý nghĩa trong Tết Chôl Chnăm Thmây. Người Khmer thành tâm đắp núi cát mong Đức Phật ban phước lành.
Anh Thúy, 17 tuổi, cắm nhang lên những núi cát, gửi gắm vào đó lời cầu nguyện. Nữ sinh nói Tết Chôl Chnăm Thmây là dịp để gìn giữ những phong tục thiêng liêng của dân tộc.
“Vào dịp Tết dù cuộc sống có tất bật đến đâu, người Khmer vẫn hướng về chùa, tìm sự bình yên trong tâm hồn và cầu mong những điều tốt lành”, Thúy nói.
Trong chùa còn diễn ra nghi thức đắp núi gạo với ý nghĩa tương tự núi cát. Việc đắp núi gạo còn là hành động cúng dường, thể hiện sự đoàn kết của Phật tử và sư sãi trong việc chăm lo cho chùa.
Khoảng 20h ngày 15/4, mọi người ngồi nghe hòa thượng trụ trì Danh Lung pháp thoại, đọc kinh ban phước lành dịp năm mới.
Sau phần pháp thoại khoảng 20 phút, các sư thực hiện nghi thức vảy nước lên những người hành lễ. Nước trong tín ngưỡng Khmer là vật dẫn truyền điều lành, lời chúc phúc, gột rửa điều xấu và đón nhận may mắn, sức khỏe, mùa màng tốt tươi.
Lễ vật trong xuất gia Sadi gồm nhang đèn, thuốc và y phục cà sa. Bộ đồ sẽ được trụ trì mặc lên người xuất gia, đánh dấu ý nghĩa trở thành người tu hành bậc Sadi.
Từ đây, cha mẹ phải lạy khi gặp mặt, khi về nhà chơi thì phải dâng cơm vì Sadi là đại diện của Phật chứ không là con trai họ nữa. Tu đến năm 20 tuổi, các Sadi sẽ được làm lễ để tu tiếp lên hoặc xin hoàn tục trở về đời thường lấy vợ, làm ăn.
Càng về tối chùa thêm đông, hàng nghìn người dân và Phật tử đến dâng lễ, khấn Phật.
Chùa Chantarangsay xây dựng năm 1946, còn được gọi là Candaransi (Ánh Trăng) và là ngôi chùa Khmer đầu tiên ở TP HCM. Trong năm, chùa tổ chức các ngày lễ lớn theo truyền thống Phật giáo và văn hóa của người dân Khmer như tết Chol Chnam Thmay, lễ Phật đản, lễ Ok Om Bok, lễ Sene Dolta.
Tính đến năm 2023, TP HCM có hơn 42.000 người dân tộc Khmer sinh sống. Đây là một trong những dân tộc có số dân đông nhất tại thành phố, bên cạnh người Hoa và người Chăm, góp phần tạo nên sự đa dạng văn hóa.
Quỳnh Trần
