Con đường đầy lá vàng trong bức tranh Biệt thự Đà Lạt 1 (2013), được giới thiệu tại triển lãm Cuộc chơi với lá của nghệ sĩ Tạ Hải, diễn ra ngày 15-19/4 tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam. Ông trưng bày hơn 80 tác phẩm, hầu hết được thực hiện khoảng 10 năm trở lại đây.
Nghệ sĩ Tạ Hải dùng những chiếc lá, cánh hoa khô để tạo hình cho bức Hồ Gươm vào thu (2013).
Ông bắt đầu sáng tạo tranh lá từ năm 1965, kiên trì theo đuổi hơn 60 năm. Thường ngày, nghệ sĩ tìm kiếm chất liệu trên các con đường mình đi qua. Bắt gặp những chiếc lá rụng, có màu sắc đẹp, ông nhặt lại, tích lũy cho các tác phẩm. Có lần, trong chuyến đi Nga, thấy lá sồi đẹp, nghệ sĩ cũng chất đầy hai vali. Về nhà, ông không đem phơi nắng hay nhuộm, tẩy mà giữ theo tự nhiên.
Tác phẩm Mùa hoa cải ven sông (2010).
Theo nghệ sĩ Tạ Hải, khi làm tranh lá, công đoạn khó nhưng cũng thú vị nhất là tìm màu. Nếu họa sĩ có thể dễ dàng chuẩn bị một bảng màu như mong muốn, ông phải đi sưu tầm, chắt lọc ở nhiều nơi. Nghệ sĩ tiếc nuối khi chưa tìm được một số gam màu như xanh coban, tím.
Tranh Làng cổ Đường Lâm (2016). Do phụ thuộc vào màu thiên nhiên, các tác phẩm của Tạ Hải có các màu chủ đạo là đỏ, trắng, vàng, đen, nâu.
Bức Được mùa (2018) đưa người xem về không gian yên bình ở miền quê. Trong tranh, nghệ sĩ sử dụng vỏ ngô khô để tạo ánh vàng của bầu trời.
Nghệ sĩ Tạ Hải thực hiện tranh Cây gạo trước đền năm 2012. Ông sử dụng một loại keo dính chuyên dụng, có tác dụng chống mối mòn, ẩm mốc, giúp bảo quản chất lượng nghệ thuật cho các tác phẩm.
Tranh Làng quê (2010), khắc họa khung cảnh thanh bình ở nông thôn, là chủ đề được Tạ Hải yêu thích. Ông cho biết sinh ra và lớn lên ở thành phố nên luôn thèm ngắm nhìn những ngôi nhà mái rạ, đống rơm, nhà tranh vách đất.
Tác phẩm Đi chợ vùng cao (2012).
Theo nghệ sĩ Tạ Hải, điều khiến ông kiên trì theo một chất liệu trong hơn 60 năm là tình yêu lớn với thiên nhiên, trân trọng những gì tự nhiên mang lại. Trước những chiếc lá, cánh hoa rụng mà nhiều người bỏ đi, ông vẫn nhìn thấy sức sống riêng, muốn tái tạo chúng bằng cách đưa vào các bức tranh của mình.
Sắc vàng bao phủ một góc đường trong bức tranh Đà Lạt (2021).
Ngoài các sáng tác được trưng bày ở triển lãm, ông có hơn 500 bức tại nhà. Nghệ sĩ đóng khung kính cho tranh, không đặt ở tầng thấp để tránh ẩm, mốc.
Tranh Suối hoa (2016).
Bên cạnh những sáng tác về phong cảnh ở Việt Nam và một số quốc gia, nghệ sĩ trưng bày các bức chân dung, khắc họa vẻ đẹp con người.
Phó giáo sư, Tiến sĩ Nghệ thuật học Nguyễn Đức Bảo nhận định tranh lá của Tạ Hải là ''một lối chơi tao nhã đầy bản sắc, góp một tiếng nói cảm xúc mới lạ và làm phong phú đời sống thẩm mỹ đương đại'', ''một tâm thức chân quê đằm thắm, là góc nhìn của những người con không quên cội nguồn văn hóa''.
Nghệ sĩ Tạ Hải bên tác phẩm của mình. Ông đã thực hiện hai triển lãm cá nhân trước đó, lần lượt vào năm 1998 và 2008. Nhìn lại 'cuộc dạo chơi', ông đúc kết bằng những câu thơ: ''Thừa lá làm chi chẳng vẽ vời. Ai mà hỏi tớ, tớ chỉ cười. Thơ thẩn nhặt từng chiếc lá rụng. Vẽ vời với tớ ấy cuộc chơi''.
Phương Linh
