Giữa tháng 4, nhiều ruộng kê trồng xen ngô, lạc dọc bờ sông Son, cách trung tâm Phong Nha - Kẻ Bàng khoảng 5 km, bước vào vụ thu hoạch. Trên ruộng, cây kê ngả màu vàng óng, thân thấp hơn cây ngô.
Kê vàng, còn gọi là kê đuôi cáo, tên khoa học Setaria italica, là cây lương thực cổ xưa, giàu dinh dưỡng. Sau khoảng ba tháng gieo trồng, kê chín rộ. Cây cao gần đầu người, bông trĩu hạt, cong xuống như đuôi cáo.
Giữa tháng 4, nhiều ruộng kê trồng xen ngô, lạc dọc bờ sông Son, cách trung tâm Phong Nha - Kẻ Bàng khoảng 5 km, bước vào vụ thu hoạch. Trên ruộng, cây kê ngả màu vàng óng, thân thấp hơn cây ngô.
Kê vàng, còn gọi là kê đuôi cáo, tên khoa học Setaria italica, là cây lương thực cổ xưa, giàu dinh dưỡng. Sau khoảng ba tháng gieo trồng, kê chín rộ. Cây cao gần đầu người, bông trĩu hạt, cong xuống như đuôi cáo.
Mỗi ngày, một lao động thu hoạch kê có thể kiếm khoảng 300.000 đồng. "Cắt bông kê vất vả hơn lúa vì phải đứng cắt từng bông, nhưng có thêm thu nhập nên ai cũng tranh thủ đi làm", bà Nguyễn Thị Minh, người làm công, cho biết.
Để tránh nắng, nông dân đội nón lá, mũ, bịt khăn khi làm việc nhiều giờ, mồ hôi ướt sẫm áo.
Mỗi ngày, một lao động thu hoạch kê có thể kiếm khoảng 300.000 đồng. "Cắt bông kê vất vả hơn lúa vì phải đứng cắt từng bông, nhưng có thêm thu nhập nên ai cũng tranh thủ đi làm", bà Nguyễn Thị Minh, người làm công, cho biết.
Để tránh nắng, nông dân đội nón lá, mũ, bịt khăn khi làm việc nhiều giờ, mồ hôi ướt sẫm áo.
Khác với lúa có thể thu hoạch bằng máy, cây kê được thu hoạch hoàn toàn thủ công. Dưới trời nắng, chủ ruộng thuê 5-10 người dàn hàng ngang, dùng liềm hoặc kéo cắt từng bông rồi gom lại, cho vào bao tải đem đi phơi khô.
Công việc đòi hỏi sự tỉ mỉ, kiên nhẫn do bông nhỏ, mọc dày. Lá và thân kê nhiều lông cứng, dễ gây xước da, khiến tay chân đỏ rát. Người làm thường mặc áo dài tay, bịt kín mặt, đeo găng để hạn chế trầy xước và tránh nắng.
Từ năm 2020, người dân xã Bố Trạch chuyển đổi nhiều diện tích trồng ngô, lạc sang trồng kê. Cây sinh trưởng tốt, năng suất cao, giá ổn định nên được nhân rộng.
Mỗi hộ trồng từ gần một đến ba sào (500 m2 mỗi sào), năng suất đạt 1,5-1,8 tạ mỗi sào.
Từ năm 2020, người dân xã Bố Trạch chuyển đổi nhiều diện tích trồng ngô, lạc sang trồng kê. Cây sinh trưởng tốt, năng suất cao, giá ổn định nên được nhân rộng.
Mỗi hộ trồng từ gần một đến ba sào (500 m2 mỗi sào), năng suất đạt 1,5-1,8 tạ mỗi sào.
Những chùm hạt kê được cắt và thu gom thành đống, rồi đóng bao chờ vận chuyển.
Người dân cho biết cây kê dễ trồng, ít sâu bệnh, chi phí đầu tư thấp nhưng đòi hỏi nhiều công chăm sóc, nhất là khâu dặm tỉa và làm cỏ. Cây kê giống cỏ, nếu không cận thẩn dễ nhổ nhầm.
Những chùm hạt kê được cắt và thu gom thành đống, rồi đóng bao chờ vận chuyển.
Người dân cho biết cây kê dễ trồng, ít sâu bệnh, chi phí đầu tư thấp nhưng đòi hỏi nhiều công chăm sóc, nhất là khâu dặm tỉa và làm cỏ. Cây kê giống cỏ, nếu không cận thẩn dễ nhổ nhầm.
Ông Ngô Văn Nam, trồng 2 sào kê, cho biết năm nay nắng nóng, mưa ít nên năng suất giảm so với năm trước, đạt khoảng 1,5 tạ mỗi sào. So với các loại cây trồng truyền thống như ngô, lạc, kê cho hiệu quả kinh tế cao gấp đôi.
Ông Ngô Văn Nam, trồng 2 sào kê, cho biết năm nay nắng nóng, mưa ít nên năng suất giảm so với năm trước, đạt khoảng 1,5 tạ mỗi sào. So với các loại cây trồng truyền thống như ngô, lạc, kê cho hiệu quả kinh tế cao gấp đôi.
Kê sau khi thu hoạch được phơi khô, hạt tách khỏi bông. Để lấy hạt, nông dân gom thành đống rồi dùng tay rũ.
Hạt lẫn với bông, lá được sàng bằng rổ để loại bỏ tạp chất. Hạt rơi xuống dưới, phần bông và lá nằm phía trên được loại ra.
Chiều mỗi ngày, người dân tận dụng gió để sảy, loại bỏ hạt lép, giữ lại hạt chắc. Hạt kê được đổ từ độ cao khoảng một mét; hạt nặng rơi xuống dưới, còn hạt lép bị gió cuốn bay ra xa.
Chiều mỗi ngày, người dân tận dụng gió để sảy, loại bỏ hạt lép, giữ lại hạt chắc. Hạt kê được đổ từ độ cao khoảng một mét; hạt nặng rơi xuống dưới, còn hạt lép bị gió cuốn bay ra xa.
Hạt kê sau khi phơi khô, làm sạch bán 25.000-35.000 đồng mỗi kg, trở thành nguồn thu ổn định của nhiều hộ dân ven sông.
Kê là nguyên liệu giàu dinh dưỡng, có thể chế biến thành nhiều món như cháo, xôi, chè, sữa, bánh đa kê, cơm kê. Nhu cầu thị trường tăng khiến vài năm gần đây, diện tích trồng kê tại Bố Trạch được mở rộng.
Hạt kê sau khi phơi khô, làm sạch bán 25.000-35.000 đồng mỗi kg, trở thành nguồn thu ổn định của nhiều hộ dân ven sông.
Kê là nguyên liệu giàu dinh dưỡng, có thể chế biến thành nhiều món như cháo, xôi, chè, sữa, bánh đa kê, cơm kê. Nhu cầu thị trường tăng khiến vài năm gần đây, diện tích trồng kê tại Bố Trạch được mở rộng.
Xã Bố Trạch là vùng trồng kê lớn của tỉnh Quảng Trị. Phòng Kinh tế - Hạ tầng xã Bố Trạch cho biết toàn xã có hơn 27 ha kê tại sáu thôn ven sông Son.
Sông Son bắt nguồn từ động Phong Nha, dài khoảng 35 km trước khi nhập vào sông Gianh. Hàng năm, mùa mưa lũ đổ về bồi đắp phù sa cho đoạn chảy qua xã Bố Trạch tươi tốt, được nông dân trồng các loại cây ngắn ngày.
Xã Bố Trạch là vùng trồng kê lớn của tỉnh Quảng Trị. Phòng Kinh tế - Hạ tầng xã Bố Trạch cho biết toàn xã có hơn 27 ha kê tại sáu thôn ven sông Son.
Sông Son bắt nguồn từ động Phong Nha, dài khoảng 35 km trước khi nhập vào sông Gianh. Hàng năm, mùa mưa lũ đổ về bồi đắp phù sa cho đoạn chảy qua xã Bố Trạch tươi tốt, được nông dân trồng các loại cây ngắn ngày.
Nông dân cắt bông kê lấy hạt. Video: Đắc Thành
